<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.60.28 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 60.28

# Amritasagara 60.28

Amṛtasāgara 60.28

- **Language:** Sanskrit

### [60.28](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.60.28)

pittaśotha yatna 1-paṭola, triphalā, nīmakī chāla aura dāruhaldīke kvāthameṃ guḍa ḍālakara pilāo to pittaśotha tṛṣā, jvara  
dūra hoṃge  
pittaśotha yatna 1--kālī makoike rasameṃ sāṃṭhīkī jar̤a pīsa kara  
lagāo to kaphakī, sūjana dūra ho  
sannipātaśotha yatna 1- pippalī yā harrako thūharake dūdhameṃ 3 dina  
bhigokara sukhālo aura mahīna pīsakara 2 ṭaṃka nitya 10 dinaparyanta  
sevana karāo to sannipātaśotha dūra ho  
bhallātakaśotha yatna 1-tillī aura kālī miṭṭīko bhaiṃsakā dūdha  
yā bhaiṃsake makkhanameṃ pīsakara lepa karo to bhilāveṃse upajī huī  
sūjana dūra ho  
tathā 2-mulahaṭhī, kālī tillī, bhaiṃsakā dūdha aura bhaiṃsakā makkhana  
ina sabako pīsakara lepa karo to bhilāveṃkī sūjana dūra ho  
tathā 3-sālaīke patte pīsakara lepa karo to bhilāveṃkī sūjana  
dūra ho  
āge viṣaprakaraṇameṃ likheṃge viṣaśothake vahī upāya jāno  
sāmānyaśotha yatna 1 harrakī chāla, haldī, bhāraṃgī, guraca, citraka,  
dāruhaldī, sāṃṭhīkī jar̤a, aura soṃṭhakā kvātha pilāo to  
tathā 2--viṣakhaparekī jar̤a, devadāru, aura soṃṭhakā kvātha pilāo  
to śotha dūra ho  
tathā 3--dācyūṇī, nisota, soṃṭha, kālīmirca, pippalī aura citrakakā  
kvātha pilāo to śotha dūra ho  
tathā 4 -sonāmakkhī, viṣakhaparā, nīmakī chāla aura gomūtrakā  
kvātha pilāo to śotha dūra ho  
tathā 5-sāṃṭhīkī jar̤a, dāruhaldī, saham̐janekī jar̤a, soṃṭha aura  
sarasoṃko kāṃjīke pānīmeṃ pīsake uṣṇa karake lepa karo to śotha  
dūra ho  
tathā 6--adarakha yā pippalī yā soṃṭha yā harrakī chāla inameṃse  
kisī ekako gur̤ake sātha pīsa2 2 ṭaṃkase bar̤hāte bar̤hāte eka ṭake  
kaphāṃḍavṛddhi yatna 1--soṃṭha, kālīmirca, pippalī, aura triphaleke  
kvāthameṃ javākhāra aura seṃdhānona ḍālakara pilāvo to kaphakī aṇḍavṛddhi śāṃta ho  
raktāṃḍavṛddhi yatna 1--jalaukā ( joṃka ) lagākara aṇḍakośakā rudhira  
nikalavā do to raktakī aṇḍavṛddhi naṣṭa ho  
tathā 2--virecana karāvo to raktakī aṇḍavṛddhi naṣṭa ho  
tathā 3--miśrī aura madhu jalake sātha pilāvo to raktakī aṇḍavṛddhi naṣṭa ho  
tathā 4--śītala dravyoṃ ( ṭhaṃḍe padārthoṃ ) ke lepase raktaja tathā  
pittaja donoṃ aṇḍavṛddhi dūra hoṃ  
medāṃḍavṛddhi yatna 1--aṇḍakośakī meda ( carbī ) nikalavāḍālo to  
aṇḍavṛddhi dūra ho  
tathā 2--tulasīke patte pīsake auṭākara sahāte-sahāte lepa karo to  
medakī aṇḍavṛddhi dūra ho  
mūtrāṃḍavṛddhi yatna 1--aṃḍakośakā jala nikalavā do to mūtrāṃḍavṛddhi  
dūra ho  
tathā 2-mūtrāśaya ( potekī sīvanake pārśvoṃ ) ke nīce mahīna vastrako  
bāṃdho to mūtrakī aṇḍavṛddhi dūra ho  
samastāṃḍavṛddhi yatna 1--kar̤avī tūmbar̤ī, yā rūkhī vastukā sahatā  
huā lepa karo, yā unhīṃke uṣṇa jalase seṃko to aṃḍavṛddhi mātra  
dūra ho  
tathā 2-15 ṭaṃka khairākā goṃda, 10 ṭaṃka vaca, 15 ṭaṃkasoṃṭha, 8 paisebhara gaukā dugdha aura 8 ṭakebhara sālamamiśrī ina sabako go-dugdhameṃ  
kharala karake4ṭaṃka nitya potoṃpara lepa karo to21dinake yatnase aṇḍavṛddhi  
śāṃta ho ye saba yatna bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ  
tathā 3-rāsnā, mulahaṭhī, gurca, araṃḍakī jar̤a, khareṃṭī, kiramālekī  
girī, gokharū, paṭola aura aḍūseke kvāthameṃ araṃḍīkā tela ḍālakara  
pilāo to aṇḍavṛddhi dūra ho  
tathā 4-harrakī chāla, cirāyatā, dhaniyāṃ ye saba paisebhara pauna paisebhara  
lauṃga, 1 ṭakebhara sonāmakkhī ina sabake tulya miśrī aura miśrīke  
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṃḍe śothāṇḍavṛddhivardhmarogāṇāṃ  
yatnanirūpaṇaṃ nāma aṣṭāviṃśatitamastaraṃgaḥ

- [Previous: 60.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.60.1)
- [Next: 61.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.61.1)
- [Up: 60](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.60)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.60.28](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.60.28) · Pramāṇa
