Amritasagara 64.32
Amṛtasāgara 64.32
- Language
- Sanskrit
64.32.1
bhagnayogayatna 1-bhagnasthānako śodhakara usapara gīlī auṣadhiyāṃ darbha
( ḍābha eka prakārakā ghāsa ) se kasakara bāṃdho yā kīcaḍa lagāo
to haḍḍī acchī hojāvegī
tathā 2-maṃjīṭha aura mahueko ṭhaṃḍhe pānīmeṃ pīsakara asthibhaṃgasthānapara lagāo to vaha acchā hogā
tathā-3-100 vāra pānīse dhoye hue ghīmeṃ sām̐ṭhī cāvala pīsakara
lepa karo to asthibhaṃga acchā hogā
tathā 4-berakī lākha, pīpalakī lākha, gehūm̐ aura kāhūke bakkalako
ghīmeṃ pīsakara dūdhake sātha 5 ṭaṃka nitya sevana karāo to asthibhaṃga
acchā hogā
tathā 5-lākha, kāhūke bakkala, asagaṃdha, khireṃṭī aura gūgala inakā
2 ṭaṃka cūrṇa dūdhake sātha nitya sevana karāo to asthibhaṃga
dūra ho
tathā 6-gehūm̐ko adhajale karake samāna phiṭakarīke sātha pīsa lo
dūra ho
tathā 7-āṃvale, maidālakaḍī aura tilliko śītala jalameṃ pīsakara
coṭapara lepa karo to asthibhaṃga kuśala ho
to ukhaḍī ṭūṭī huīhaḍḍī acchī ho
tathā 9-2 ṭaṃka lākhakā cūrṇa dūdhake sātha 15 dina paryaṃta pilāo
to ṭūṭī huī haḍḍī juḍa jāvegī, ( lākha pīpala vṛkṣa yā berīkī lenā )
tathā 10-2 yā tīna rattī pīlī kauḍīkā cūrṇa uṣṇa dūdhake sātha
pilāo to ṭūṭī huī haḍḍī juḍa jāvegī, ye saba yatna vaidya rahasyameṃ
likhe haiṃ
tathā 11-babūlakā bakkala, triphalā, soṃṭha, mirca aura pippalī ina
sabake samāna gūgalakā 2 ṭaṃka cūrṇa 15 dina paryaṃta dūdhakesātha pilāo
to asthibhaṃga dūra hokara śarīra bajrasā dṛḍha ho jāvegā
tathā 12-babūlake bakkalakā 2 ṭaṃka cūrṇa 1 māsa paryaṃta madhuke sātha
sātha caṭāo to śarīra vajrasā dṛr̤ha ho jāve, yaha yogataraṃgiṇīmeṃ
likhā hai
64.32.2
tathā 13-methī, maidālakaḍī, soṃṭha, aura āṃvaleko gomūtrameṃ
mahīna pīsakara coṭapara lepa lagāo to mudgara ādikī coṭa bhī
dūra ho
tathā 14-māṃsa yā māṃsaresa (śoruvā), dūdha, ghī aura saba
pauṣṭika auṣadhiyāṃ ye saba padārtha bhagnarogavāleko sevana karane
yogya haiṃ
tathā 15-namaka, kaṭuvastu, khāra, khaṭāī, maithuna, śrama, ghāmameṃ bhramaṇa
viśeṣataḥ-bālaka aura taruṇako asthibhaṃga ho to śīghra acchā ho
paraṃtu vṛddha tathā rogīko lagī huī coṭa śīghra acchī na hogī
nāḍīvraṇaroga yatna 1-choṭe mukhakā nāḍīvraṇa jisake mukhase sarvadā
pība bahatī rahatī ho usake mukhapara thūhara yā ākake dūdhameṃ bhīgī
huī dāruhaldīko ghisakara battī banāke dharo to vaha vraṇa bharakara
acchā ho
tathā 2-kiravārekī jar̤a haldī, aura maṃjītako madhumeṃ pīsakara battī
banākara vraṇake mukhameṃ calāo to nāḍīvraṇa acchā ho
tathā 3-camelīke pattoṃkā rasa, ākar̤ekī jar̤a, kiramālekī
jar̤a, dātyūṇī, sendhānona, soṃcaranona, aura javākhāra inako mahīna
pīsakara choṭe mukhavāle vraṇakemukhapara yuktise dharo to vaha vraṇa acchā
ho jāve
tathā 4-jātyādighṛta tathā jātyāditailase bhī nāḍīvraṇa
acchā hogā
tathā 5-triphalā, soṃṭha, kālīmirca, pippalī, aura ina sabake samāna
śuddha gūgalakā 2 ṭaṃka cūrṇa nitya śītala jalake sāthapathyase 49
dinaparyaṃta sevana karāo to sabaprakārake nāḍīvraṇa dūra hoṃ
tathā 6-gūgala aura siṃdūrako mahīna pīsakara vraṇameṃ yuktise bharo to
nāḍīvraṇa acchā ho| ye saba yatna bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ
thālīmeṃ jalake sātha 1 dina paryaṃta maṃthana karake vraṇapara lagāo to
64.32.3
vraṇamātra tathā vraṇakā ghāva bharake acchā ho, ye yatna vaidyakutūhalameṃ
likhe haiṃ
tathā 14--3 paise bhara hiṃgula, 1 paise bhara murdāṃsiṃgī, 3 paise bhara sajjī
prathama 1 paise bhara nīmake pattoṃkī ṭikiyāko goghṛtameṃ pakākara usīmeṃ
3 paise bhara śveta moma milāo aura śeṣa auṣadhoṃkā cūrṇa isīmeṃ ḍāla
kara vraṇameṃ bharo to vraṇamātra acche hoṃ
tathā 15--1 paise bhara rāla, 1 paise bhara katthā, 1 paise bhara kālīmirca, 4 paise bhara goghṛta, 4 paise camelīkā tela ina sabako lohekī
kar̤āhīmeṃ pīsakara bivāī ( pāṃvakī eḍīmeṃ phaṭī huī radāre ) meṃ bharo
to ve acchī hoṃ
tathā 16--nīmake pattoṃkā serabhara rasa pāvabhara goghṛtake sātha kar̤āhīmeṃ auṭāo, rasa jalakara ghṛtamātra rahajānepara usameṃ 4 paisebhara rāra,
1 paisebhara nīlā thothā, 1 paisebhara murdāṃsiṃgī inakā mahīna cūrṇa ḍālakara ekajīva kara do | isa malahamako kapar̤ekī paṭṭīpara lagākara vraṇapara
cipakāo to niścaya acchā ho
tathā 17--mainaśila, maṃjīṭha, lākha, donoṃ haldī ina sabako ghī
aura madhuke sātha mahīna pīsakara tvacāpara lepa karo to vraṇajanya vikārase kālī par̤ī huī tvacākā varṇa pūrvavata ho jāvegā
tathā 18--apāmārga (āṃdhejhāre) bīja aura tila donoṃko mahīna
pīsakara lepa karo to vātajanya nāḍīvraṇa dūra ho
tathā 19--tila, madhu aura ghīko ekatra pīsakara lepa karo to pittakā
nāḍīvraṇa dūra ho
tathā 20--tila, maṃjīṭha, hastīdanta inako mahīna pīsakara jalake
sātha lepakaro to pittakā nār̤īvraṇa dūra ho
tathā 20-tila, mulahaṭhī, dātyūṇī, nīmakī chāla yā patte, seṃdhānona
64.32.4
ina sabako mahīna pīsakara lepa karo to pitakā nār̤īvraṇa dūra ho
iti śrīamṛtasāgare vicārakhaṇḍe bhagnaroganāḍīvraṇarogayatnanirūpaṇaṃ nāma dvātriṃśastaraṃgaḥ