<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.67.36 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 67.36

# Amritasagara 67.36

Amṛtasāgara 67.36

- **Language:** Sanskrit

### [67.36](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.67.36)

tathā 6-yava, gehūm̐, yā cāvalakā sattū miśrīke sātha khilāo to  
amlapitta śānta hogā  
tathā 7--jau (yava), aḍūsā, āṃvalā, taja, patraja, aura ilāyacīkā kvātha madhuke sātha pilāo to amlapitta dūra ho  
tathā 8--gurca, niṃbachāla, paṭolakā kvātha madhuke saṃyogase pilāo  
to amlapitta dūra hogā  
tathā 9-ar̤ūsā, gurca, pittapāpar̤ā, cirāyatā nīmakī chāla, jalabhaṃgarā, triphalā aura kulthīke kvāthameṃ madhu ḍālakara pilāo to amla  
pitta dūra ho| ise daśāṃgakvātha kahate haiṃ  
tathā 10--bhojanake paścāt āṃvalekā rasa pilāo to amlapitta,  
vamana, aruci, dāha, timira moha aura mūtradoṣa ye saba roga dūra hokara  
vṛddha bhī taruṇa jāvegā  
tathā 11-pakke peṭhekī chāla aura bīja nīkālakara kūṭake 100  
ṭake bhara rasa nikālo, yaha rasa 100 ṭakebhara godagdha, 8 ṭakebhara āṃvalekā cūrṇa, āṭha ṭake bhara miśrī aura 8 ṭake bhara goghṛtake sātha miṭṭīke  
barttanameṃ ḍālakara maṃda maṃda ām̐case pakāo aura auṭate auṭate avalehakī cāsanī sadṛśa ho jānepara utāra kara 5 ṭaṃkabhara yā 1 ṭakebhara  
nitya khilāo to amlapitta dūra ho  
tathā 12--nāriyalakā khoparā chīlakara kharalameṃ mahīna pīso aura  
gauke dūdhameṃ ḍālakara khovā banāo aura khoparese caugune binoleke  
rasameṃ śakkarakī cāsanī banākara ukta khovemeṃ milādo, tadanaṃtara  
dhaniyāṃ| pīpalāmūla, taja, patraja nāgakeśara aura ilāyacī ye saba eka  
sabako bhalī bhāṃti miśrita kara 5 ṭaṃka yā eka ṭake pramāṇakī  
goliyāṃ banākara 1 golī nitya khilāo to amlāpitta, raktapitta  
bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ  
tathā 13-1 bhāga drākṣā (dhokara bīje nikāla do) kā gūdā, 1  
bhāga baḍī haraṃkī chālakā cūrṇa aura 2 bhāga miśrī ina tīnoṃko  
kharalakara 1 ṭaṃka pramāṇakī goliyāṃ banālo aura 1 golī nitya  
khilāo to amlapitta, hṛdaya tathā kaṇṭhakī dāha, tṛṣā, mūrcchā,  
cakkara, maṃdāgni aura āmavāta ye saba roga dūra hoṃge | ise  
drākṣādiguṭikā kahate haiṃ  
tathā 14-soṃṭha, kālī mirca, pippalī, triphalā, ilāyacī, nāgaramothā, vāyaviḍaṃga aura patraja ye saba tulya bhāga, ina sabake samāna  
lauṃga, ina sabake dūnī nisota tathā ina samasta auṣadhoṃke samāna  
miśrī lekara sabakā kapar̤achāna cūrṇa karaḍālo, jo isameṃse 2 ṭaṃka  
cūrṇa śītala jalake sātha sevana karāo to amlapitta dūra ho, ise  
avipattaka cūrṇa kahate haiṃ  
visarparogayatna 1-vamana, virecana, raktamocana aura auṣadhoṃkā  
lepa, auṣadhiyoṃkā tela lagānā ye pratyeka kārya visarparogako naṣṭa  
karanevāle haiṃ  
vātajavisarparogayatna 2-rāsnā, kamalagaṭṭhā, devadāru, khareṃḍī, rakta  
candana, mahuā ina sabako dūdha yā ghṛtameṃ mahīna pīsakara lepa karo to  
vātajavisarpa dūra ho  
pittajavisarpa yatna 3-kiśore, siṃghāḍe, kamalagaṭṭe, jalakā sevāra  
( kāī ) aura raktacandana ina sabako dhoye hue goghṛtameṃ kharala karake  
yā śītala jalameṃ mahīna pīsakara lepa karo to pittajavisarpa,  
dūra ho  
kaphajavisarpa yatna 4-triphalā, kamala gaṭṭe, khaśa, lajanī ( lajālū )  
javāsā, kaneramūla aura narasalakī jar̤ako jalameṃ mahīna pīsakara lepa  
karo to kaphakā visarpa dūra ho  
visarpamātrayatna 5-sirasakī jar̤a, mulahaṭī, raktacandana, ilāyacī'  
achaḍa, tagara, tīnoṃ haldī aura netravālā ina sabako jalameṃ pīsakara  
lepa karo to visarpamātra dūra ho  
tathā 6-cirāyatā, aḍūsā, kuṭakī, paṭola, triphalā, raktacandana aura  
nīmakī chāla inake 2 ṭaṃka cūrṇakā kvātha pilāo to visarpa, dāha,  
jvara, śodha, khāja, phor̤e aura vamana ina sabakā śamana hogā  
tathā 7-satānyūke bakkala, kaṇagaca, kalahārīkī jar̤a, thūharakā dūdha,  
ākakā dūdha, citraka, jalabhaṃgarā, haldī, siṃgīmuharā ye saba ṭake ṭake  
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍe śītapittoddardakuṣṭhāmlapittavisarparogoṇāṃ  
yatnanirūpaṇaṃ nāma ṣaṭtriṃśastaraṃgaḥ

- [Previous: 67.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.67.1)
- [Next: 68.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68.1)
- [Up: 67](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.67)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.67.36](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.67.36) · Pramāṇa
