<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68.36 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 68.36

# Amritasagara 68.36

Amṛtasāgara 68.36

- **Language:** Sanskrit

### [68.36](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68.36)

iti śrīskaṃdapurāṇe śītalāṣṭakaṃ saṃpūrṇam || " iti visphoṭakyatna  
masūrikāmātra yatna 1-pāṭha, paṭola, kuṭakī, donoṃ candana, khaśa,  
āṃvalā, aḍūsā aura javākhāra inakā kvātha miśrīke yogase pilāo  
to masūrikāmātra dūra ho  
masūrikājanyakaṃṭhasthavraṇa yatna 1-āṃvalā aura mahueke kvāthameṃ  
vraṇa ho so acchā ho  
masūrikājanyanetraruddha yatna 1-mahueke pānīmeṃ araṃḍa auṭākara isa jalase masūrikāmeṃ cipakī huī āṃkheṃ dhovo to ām̐kheṃ  
khula jāveṃgī  
masūrikājanyanetravraṇa yatna 1 mahuā, triphalā, dāruhaldī, khaśa,  
mūrvā, kamalagaṭṭā, lodha, maṃjīṭha ina sabako jalameṃ pīsakara lagāo  
to masūrikāse utpanna hue āṃkhoṃke phor̤e acche hoṃ aura vahāṃ punaḥ  
na hoṃge  
tathā 2-bar̤a, pippalī aura gūlara ina tīnoṃke bakkaloṃko pīsakara  
netroṃpara lepa karo to netra acche hojāveṃge  
tathā 3-jaṃgalī kaṃḍoṃkī rākha lagāo to masūrikāmātra  
acchī ho  
viśeṣataḥ-masūrikāke rogoṃko ṣaṣṭitaṃḍula, mūṃga, masūra aura  
miśrī manamānī do paraṃtu nonakā viśeṣa bacāva rakkho| yadi khilānā  
cāho to thor̤ā bahuta seṃdhānona khilāo aura saba āhāra vihāra  
maryādāpūrvaka rakkhoge to masūrikāse turaṃta ārogya hovegā, ye saba yatna  
bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ  
phiraṃgavāta yatna 1-4 rattī śuddha rasakarpūrako gehūm̐ke masale hue  
āṭekī golīke bīcameṃ dābake vaha golī lauṃgake mahīna cūrṇase  
tadanantara nāgaravelake patte (katthā cūnā rahita ) khilāo, rogīko  
tela khaṭāī aura nonase pathya karāke śrama aura dhūpakā bacāva rakkho  
to (isa vidhipūrvaka rasakapūra sevana karanese) do cāra dinameṃhī phiraṃgavāta dūra hogā  
tathā 2-1 ṭaṃka śuddha pārā, 2 ṭaṃka khairasāra, 2 ṭaṃka akarakarā  
aura 3 ṭaṃka madhu ina sabako ikaṭṭhe kharala karake 7 goliyāṃ banālo  
tathā 10--100 bāra dhoyā huā goghṛta lepa karo to phiraṃga vāta  
dūra ho  
tathā 11-1 ṭakebhara kaṭu taila, 5 ṭaṃka moma, adhelebhara berajā, adhelebhara kapelā, 2 ṭaṃka siṃdūra; 2 ṭaṃka śorā aura 2 ṭaṃka muradāṃsiṃgīko  
mahīna pīsake pītalake pātrameṃ manda manda āṃcase pakāo tadanaṃtara  
śītala honepara hāthase malake kāca yā cīnīke pātra tathā kāṣṭhake  
ḍabbemeṃ rakhalo jo isakī paṭṭī vraṇapara lagāo to phiraṃga janya  
vraṇa, upadaṃśa aura ghāva ye saba acche hoveṃge, ise malahara malahama  
kahate haiṃ  
tathā 12-ādhāpāva siṃdūra aura serabhara goghṛta donoṃko bhalībhām̐ti  
mathakara śarīrapara lepa karo aura ūparase patte lapeṭakara kevala kṣīra  
( khīra ) mātra khilāo to vraṇa, visphoṭaka aura phiraṃgajanya phor̤e  
ye saba acche hoṃ  
tathā 13-pārā aura sīsekī kajalī gehūm̐ke tusa ( bhūssā ), imalīke bīja ( cīye, ) nimbakepatte aura gharakā dhuvāṃsa ( dhauṃsā ) ina  
sabako nībūke rasameṃ kharala karake 2 ṭaṃka pramāṇakī goliyāṃ banālo  
aura śarīrako vastrase ḍhāṃkakara 1 golīkī dhūnī 7 dina paryanta do,  
aura ūparase khīreke vyatirikta aura kucha na khilāo to saba phiraṃgavāta  
dūra ho  
jalase mukha dhulāo ( kulle karāo ) aura dhuvāṃ ( bhāpha ) do to  
phiraṃgavāta dūra ho  
tathā 15-3 ṭaṃka kālājīrā, 3 ṭaṃka kūṭa aura 18 ṭaṃka purānā gur̤a  
ina sabako kharala karake 15 golī banāo aura inameṃse 1 golī  
prabhāta aura eka saṃdhyāke samaya khilākara ghṛtayukta gehūm̐kī roṭī khāneko  
do to phiraṃgavāta dūra ho, ise phiraṃgagajakesarīrasa kahate haiṃ  
tathā 16-6 māse hiṃgula, 10 māse suhāgā, 10 māse akarakarā  
aura 10 māse moma ina sabako kharala karake 1 rattī pramāṇakī goliyāṃ  
banāo aura buī vṛkṣake koyalekī āga kara nitya 1 golīkī dhūnī  
do to phiraṃgavāta dūra ho  
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍesnāyukavisphoṭaka--masūrikāphiragavātarogayatnanirūpaṇaṃ nāma ṣaṭtriṃśastaraṃgaḥ

- [Previous: 68.10](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68.10)
- [Next: 69.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.69.1)
- [Up: 68](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68.36](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.68.36) · Pramāṇa
