Amritasagara 72.41
Amṛtasāgara 72.41
- Language
- Sanskrit
72.41.1
golī pratidina 7 dinaparyaṃta khilāo
to pradararoga acchā hogā
tathā 9-āṃvalekī 5 ṭaṃka bījī jalameṃ pīsakara madhu aura miśrīke
15 dinaparyaṃta caṭāo to śvetapradara naṣṭa ho jāvegā
tathā 10-1 ṭaṃka mūṣakakī leṃḍī aura 1 ṭaṃka miśrīkā cūrṇa dūdhake
saṃyogase pilāo to saba pradara dūra hoṃge
tathā 11-dhāvaḍeke phūla, bījābola, mūṣakakī leṃḍī aura miśrakā
2 ṭaṃka cūrṇa jalake sātha do to pradararoga naṣṭa ho
tathā 12--kumhārake cākakī miṭṭī, gerū, camelī, mam̐jīṭha, rasauṃta,
dhāvaḍeke phūla aura rāla inakā 2 ṭaṃka cūrṇa madhuke sātha do to strīke
pradara ādi samasta roga naṣṭa ho jāveṃge
somarogayatna 1-miśrīke sātha pakke kele ( kadalī phala ) khilāo
to somaroga dūra hogā
tathā 2-madhuke sātha āṃvalekā rasa pilāo to somaroga
dūra hogā
tathā 3-uḍadakā āṭā, mulahaṭhī ( yā bidārīkaṃda ) aura ina
donoṃke samāna miśrī, inakā 1 ṭake bhara cūrṇa dūdhake sātha 10 dinaparyaṃta
sevana karāo to somaroga dūra hogā
mūtrātisāra yatna 1--tāḍakī jar̤a, khāraka, mulahaṭī, aura bidārīkaṃdakā 1 ṭake bhara cūrṇa madhu aura miśrīke sātha khilāo to
mūtrātisāra dūra hogā
tathā 2--pavāḍa (ciroṭacā) kī jar̤a taṇḍulajalake sātha pilāo
to mūtrātisāra naṣṭa hogā
tathā 3--śveta mūsalī, tāḍakī jar̤a, khāraka aura pakke keloṃko
dūdhake sātha sevana karāo to mūtrātisāra dūra hogā
bandhyārogayatna 1--strīko nitya machalīkā māṃsa, kāṃjī, yā tila yā
uḍada, yā dahī khilāo to rajodharma prāpta hokara vandhyā (bāṃjha)
doṣa nivṛtta hojāvegā
tathā 2-ikṣu (sāṃṭhe) ke bīja, kaḍuī tūṃbī, dātyūṇī, pīpala, gur̤a,
72.41.2
manasila, javākhāra, dārukā jāvā (madyakā besavāra arthāt masālā)
raja prāpta hokara vandhyādoṣa dūra hogā
tathā 3- kharaiṃṭī, gaṃgeranakī chāla, bar̤ake aṃkura, mahuā aura nāgakeśarakā 5 ṭaṃka cūrṇa, godugdha aura madhuke sātha 15 dina paryaṃta sevana
karāo to niścaya hai ki bāṃjha strīke putrotpanna ho
tathā 4-mālakāṃganī, rāī, vijayasāra aura vacako jalameṃ
pīsakara 6 dinaparyaṃta pilāo to strīdharma hokara bandhyāroga dūra
hogā
tathā 5-kāle tila, soṃṭha, mirca, pīpala, bhāraṃgī aura guḍake 1 ṭaṃka
cūrṇakā kvātha 14 dinaparyaṃta pilāo to rajodharma hokara rudhiragulma
aura vandhyādoṣa hogā
tathā 6-asagandhakā kātha godugdha aura goghṛtake sātha ṛtuprāpta
kālameṃ 5 dinaparyanta nitya prātaḥkāla pilāo to garbhadhāraṇa hogā
tathā 7--puṣya nakṣatrake tīna dinameṃ ukhāḍī huī śveta kaṭiyālīkī
jar̤akā 2 ṭaṃka cūrṇa dūdhake sātha ṛtukālameṃ 3 dinaparyanta pilāo to
niścaya garbhadhāraṇa hogā
tathā 8- kaṭhaselā (khaṭaseruā) kī jar̤a, dhāvar̤eke phūla, vaḍake
aṃkura aura kamalagaṭṭe inakā ḍhāī (2||) ṭaṃka cūrṇa ṛtukālameṃ jalake
sātha do to niścaya garbhadhāraṇa hogā
garbhastaṃbhayatna 1--jhāūkī jar̤a, atīsa, nāgaramothā, mocarasa aura
indrayava inakā kvātha pilāo to giratā huā garbha ṭhahara jāvegā
tathā 2-kamalanāla, kamalapuṣpa aura mulahaṭhīko dūdhameṃ auṭā kara
garbhiṇī strīko pilāo to garbhasrāva thamakara dāha, pyāsa, chardi aura
aruci ye samasta vikāra dūra ho jāveṃge
tathā 3--gokharū, mulahaṭī, kaṭiyālī aura madanabāṇake phūloṃ ko
72.41.3
godhugdhameṃ auṭākara pilāo to garbhapāta ṭhaharakara strīke śarīrakī saṃpūrṇa
vedanā dūra hogī
tathā 4--bhaurīke gharakī miṭṭī, mam̐jīṭha, lajanī, kiśorā aura
kamalanālako godugdhameṃ auṭākara pilāo to giratā huā garbha
ṭhahara jāvegā
tathā 5--mulahaṭī, sālavṛkṣake bīja, kṣīrakākolī, devadāru, kāle
tila; luṇakhyā, rāmapīpala, śatāvarī, kamalanāla, javāsā, gaurīsara,
rāsnā, kaṭiyālī, siṃghār̤ā, kiśorā, dākha aura miśrī ko auṭākara
7 māsakā garbha ho jānetaka pratimāṃsa 7 dina pilāo to saba prakārake
upadrava śāṃta hokara garbhapātakā bhaya na rahegā
tathā 6--kaitha, kaṭiyālī, bela, paṭola aura sāṃṭhī ina sabakī
jaḍeṃ dūdhameṃ pakākara 8 āṭhaveṃ māsameṃ pilāo to garbha puṣṭa hokara patana
bhaya na hogā
tathā 8-adhele adhele bhara mulahaṭī, javāsā, kṣīrakākolī aura
gaurīsara inako dūdhameṃ auṭākara navama māsameṃ pilāo to garbha puṣṭa ho
patanabhaya na hogā
tathā 8-soṃṭha aura kṣīrakākolīko dūdhameṃ auṭākara daśama māsameṃ
pilāo to garbha gira jānekā bhaya na rahegā
tathā 9-soṃṭha, mulahaṭhī, devadāru, kṣīrakākolī, kamalagaṭṭā
aura mam̐jīṭha inakā kvātha dūdhameṃ auṭākara dūdha raha jānepara 100
daśaveṃ māsameṃ pilāo to sarvopadrava śāṃta hokara garbha puṣṭa aura
ārogya rahegā
tathā 10 dūdha, māṃsarasa aura pauṣṭika auṣadhoṃkā sevana karāo to
vātanāśa hokara vātase sūkhā huā garbha puṣṭa ho jāvegā
garbhiṇīroga yatna 1--mulahaṭī, raktacaṃdana, gaurīsara, khaśa aura
kamalagaṭṭe inakā kvātha miśrī aura madhuke sātha pilāo to garbhaṇīkā jvara dūra hogā
72.41.4
tathā 2--raktacaṃdana, dākha, gaurīsara, khaśa mulahaṭī, dhanā, mahuā,
netravālā aura miśrī inakā kvātha 7 dina pilāo to garbhavatīkā
jvara dūra hogā
tathā 3-cāvalakā sattu, āma aura jāmunakī chāla, inako kvāthake
sātha do to garbhavatī strīkā saṃgrahaṇī roga dūra hogā
tathā 4-jhāūkī chāla, aralūkī chāla, raktacandana, khiraiṃṭī, dhanā,
kūḍekī chāla, nāgaramothā, javāsā, pittapāpar̤ā aura atīsa inakā
kvātha pilāo to garbhiṇī strīkā atisāra, jvara saṃgrahaṇī tīnoṃ
roga śamana hojāveṃge
tathā 5--ḍābha, kāśa, araṃḍa aura gokharū ina cāroṃkī jar̤e, dūdhameṃ
auṭākara pilāo to garbhiṇīke hṛdayakā śūla śāṃta hogā
tathā 6-ḍābhakī jar̤a, dūbakī jar̤a vaca, rasauṃta, hīṃga aura
sauṃcaranona inako dūdhameṃ auṭākara pilāo to garbhavatīkā apharā
utara jāvegā
tathā 7-ḍābha, dūba, kāśa, tīnoṃkī jar̤e dūdhameṃ auṭākara pilāo
to strīkā rukā huā mūtra sukhapūrvaka utarane lagegā
tathā 8-mam̐jīṭha, mulahaṭī, kūṭa, triphalā, miśrī, pāṣāṇabheda, asagaṃdha, ajamoda, donoṃ haldī, priyaṃgupuṣpa, kuṭakī, kamalagaṭṭā, raktacaṃdana
aura dākha ye saba adhele 2 bhara lekara cūrṇa karo aura 1 sera goghṛtake
sātha cāra sera śatāvarīke rasameṃ manda manda ām̐case pakākara rasādi
jalake ghṛtamātra raha jānepara chāna lo | jo isameṃse ṭake bhara ghī
pratidina sevana karāo to samasta yoniroga dūra hoṃ aura
puruṣako khilāo to napusaṃka bhī mahākāmī ho jāve | tathā
donoṃke saṃsargase bar̤ā parākramī dīrghāyurbaladhārī aura catura putra
utpanna hogā
72.41.5
prasūta yatna 1- sām̐pakī kāṃcalī aura maruvākī dhūnī do tostrīko
bālaka sukhapūrvaka tatkāla utpanna hogā
tathā 2--strīke hāthapāvameṃ kākalaharīkī jar̤a bāṃdho to sukhapūrvaka
tatkāla bālaka hogā
tathā 3--strīko hāthapāṃvameṃ kūkūrabhaṃga aura pāṭhakī jar̤a bāṃdho to
sukhapūrvaka tatkāla bālaka hogā
tathā 4-uparyukta jar̤oṃke kvāthameṃ tela milākara garbhameṃ lepa karo to
sukhase utpatti hogī
tathā 5-pīpala aura vacako jalameṃ pīsakara bhagapara lepa karo to
sukhase utpatti hogī
tathā 6-strīkī nābhipara eraṃḍakā tela lagāo to sukhapūrvaka
utpatti hogī
tathā 7--bijaurekī jar̤a aura mahueko jalameṃ pīsakara pilāo to
to sukhase bālaka hogā
tathā 8--strīkī kaṭimeṃ sāṃṭhīkī jar̤a bāṃdho to sukhase bālaka utpanna
hogā, ye saba yatna bhāvaprakāśameṃ likhe haiṃ
tathā 9--aṃdhāhūlī aura talihārī donoṃkī jar̤a strīkī kaṭimeṃ
tathā 10--''muktā yā sā vimuktāśca muktāḥ sūryeṇa raśmayaḥ | yuktaḥ
sarvabhayādvabhoṃ dehi mācira mācira svāhā '' isa mantrase jalako 7 bāra
maṃtrita kara strīko pilāo to sukhapūrvaka tatkāla bālaka utpanna hogā
tathā 11-strī ko yaha yantra dhokara pilāo to sukhapūrvaka turaṃta bālaka utpanna ho jāvegā
mūḍhagarbha yatna 1--yadi strīke garbhāśayameṃ bhagake samīpa prasava kubhāṃtise ṭeḍhā meḍhā ākara aṭakā ho to hāthoṃmeṃ ghī lagākara ati caturāī aura sāvadhānīpūrvaka bhagame hātha praveśa karo tadanantara prathama bālakako bhītarahī sīdhākarake tatkāla jīvita hī bāhara nikāla lo to
prasava aura mātā donoṃkā prāṇasaṃrakṣaṇaho sakegā
72.41.6
mṛtagarbha yatna-1 strīke garbhāśayameṃ hī prasava mṛtyuko prāptaho gayā
ho to hāthameṃ ghī lagākara ati caturāī aura sāvadhānīpūrvaka eka
mṛta bālakoṃke aṃgoṃko khaṇḍa kara śanaiḥ śanaiḥ bāhara nikāla lo, tadanantara bhagako sahate hue uṣṇa jalase dhokara uṣṇa ghṛta yā jalase seṃka
do aura nimnalikhita upāya karo to saba upadrava śāṃta hokara mātākā
prāṇa saṃrakṣaṇa ho jāvegā
tathā 2-kaḍuī tūṃbīke patte aura paṭhānīlodhako jalake sātha pīsakara
bhagapara lepa karo to bhaga jyoṃ kā tyoṃ ho jāvegā
tathā 3--palāśapāpaḍā aura gūlarake pake phala tillīke telameṃ pīsakara 21 dina paryanta lepa karo to chinna (cirī huī) bhaga gāḍhī ho
jāvegī
tathā 4-sāṃpakī kāṃcalī, kuṭakī aura sarasoṃko kaḍuve telameṃ pīsakara bhagako dhunī do to pūrvavat hokara saba pīḍā śāṃta hogī
tathā 5-kalihārīkī jar̤ake kvāthase hātha pāṃva dhulāo to mṛtagarbhajanya bhaga pīḍā śāṃta hojāyegī
makkalarogayatna 1-javākhārako uṣṇajalameṃ pīsa karake pilāo to
makkalroga dūra hogā
tathā 2-pippalī, gajapīpala, pipalāmūla, cavya, citraka, soṃṭha, mirca,
sam̐bhālū, ilāyacī, ajamoda, sarasoṃ, pāṭha, seṃkī hīṃga, bhāraṃgī, bakāyana, indrayava, jīrā, mūrvā, atīsa, kuṭakī aura bāyaviḍaṃga inakā do
ṭaṃka cūrṇa uṣṇa jalake sātha do yā kvātha banākara seṃdhānonake sātha do
to makkala, gulmaśūla, āma aura vāta-kaphake samasta roga dūra hokara
kṣudhākī viśeṣa vṛddhi hogī
tathā-soṃṭha, mirca, pīpala, nāgakeśara, taja, patraja, ilāyacī aura
dhāna inakā 2 ṭaṃka cūrṇa purāne gur̤ake sātha do to makkala roga dūra ho
jāvegā
72.41.7
varjita karma-prasūtā strīko kheda, maithuna, krodha, śītameṃ nivāsa aura
mithyā āhāra mata karane do.
sūtikāroga yatna 1-vātanāśaka samasta auṣadhī viśeṣakara sūtikā
roga nāśa kāriṇī haiṃ.
tathā 2-daśamūlakā kātha pilāo to sūtikā roga dūra hogā.
tathā 3-gurca, soṃṭha, sahiṃjanā, pīpala, pīpalāmūla, cavya,citraka aura
netravālākā kvātha madhuke sātha do to sūtikāroga dūra hogā.
tathā 4-devadāru, kūṭa, vaca, pīpalī, soṃṭha, cirāyatā, kāyaphala,
nāgaramothā, harrakī chāla, gajapīpalī, dhamāsā, gokharū, yavāsā;
kaṭiyālī, giloya aura kālājīrā inakā kvātha hīṃga aura seṃdhānonake saṃyogase do to sūtikāke śūla, kāsa, jvara, mūrchā, śiroroga, taṃdrā,
tṛṣā, pralāpa, atisāra aura vamana ye saba vikāra dūra hoṃge. ise devadārdhvādi kvātha kahate haiṃ.
tathā 5-donoṃ jīre, sauṃpha, ajavāyana, ajamoda, dhanā, methī, soṃṭha,
pīpala, pīpalāmūla, citraka, kūṭa, jhāūkī jar̤a, berakī bījī aura
godhṛtameṃ talakara 4 sera godugdhameṃ auṭāo tadanaṃtara kaḍā khovā
banākara 100 ṭake bhara śakkarakī cāsanīmeṃ ḍāla do aura 1 ṭake bharakī
goliyāṃ banākara pratidina 1 golī prasūtā strīko do to prasūta roga,
jvara, kṣaya, śvāsa, kāsa, pāṃḍu, kṣīṇatā aura vātake samasta roga
dūra hojāveṃge.
tathā 6-ādhā sera setuā, soṃṭhakā cūrṇa, ādhasera goghṛtameṃ talakara
5 sera godugdhameṃ ḍālo aura kaḍā khovā banākara 5 sera śakkarakī
cāsanīmeṃ milā do, tadanaṃtara isīmeṃ ṭakebhara vāyaviḍaṃga, dhanā, sauṃpha,
soṃṭha, mirca, pīpala, nāgakeśara aura nāgamothā inakā cūrṇa ḍālo, pāṃca
72.41.8
pāṃca ṭaṃka abhraka aura kāṃtisāra ḍālo tathā icchānusāra khāraka badāmādi pauṣṭika phala ḍālakara 1 ṭake pramāṇakī goliyāṃ banālo. jo
inameṃse pratidina 1 golī khilāo to prasūta, pyāsa, chardi, jvara,dāha,
kāsa, śvāsa, pāṃḍuroga aura mandāgni ye samasta roga naṣṭa ho jāveṃge ise
saubhāgyaśuṃṭhipāka kahate haiṃ.
tathā 7-ajamoda, jīrā, vaṃśalocana, khairasāra, bijaurā, sauṃpha, dhanā,
aura mocarasa ina sabake 2 ṭaṃka cūrṇakā kvātha 10 dinaparyaṃta pilāo
to sūtikā jvara dūra hogā.
stanarogayatna 1-vidradhiroga likhita yatna karo, 2 stanapara gāṃṭha ho
to pitta nāśaka śītala yatna karo, 3 stanapara joṃka lagākara raktamocana
iti śrīamṛtasāgare cikitsākhaṇḍe strīrogayatnanirūpaṇaṃ
nāmaikacatvāriṃśastaraṃgaḥ
Linked texts (1)
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit