<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23.9 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [Amritasagara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara) › 9.23.9

# Amritasagara 9.23.9

Amṛtasāgara 9.23.9

- **Language:** Sanskrit

### [9.23.9](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23.9)

duṣṭaraktalakṣaṇa-jaba śarīrakā rakta bigar̤ajātā hai taba śarīrameṃ pīr̤ā,  
pāka, dāha, maṇḍala (caṭṭe), khāja, phunsī, śotha garmīke aneka vikāra  
utpanna hote haiṃ  
rudhiravṛddhilakṣaṇa-jaba śarīrameṃ rakta bahuta bar̤ha jātā hai taba aṃgameṃ  
bhārīpana, medovṛddhi, nidrādhikya, dāha, nasoṃmeṃ bhārīpana aura netroṃmeṃ  
lalāī chā jātī hai  
raktakṣīṇa-jaba śarīrakā rakta viśeṣa kṣīṇa ho jātā hai, taba khaṭṭe  
mīṭhe padārthoṃke bhakṣaṇameṃ viśeṣa icchā, mūrcchā, rūkhāpana aura nasoṃmeṃ  
śithilatā prāpta ho jātī hai  
1 vātadūṣitaraktavicāra-lālavarṇa, phenayukta, dṛr̤ha dhārā nikalate samaya  
rakta bādīse bigar̤ā hai  
2 pittadūṣitaraktavicāra-rakta pīlā yā kālā yā nīlā yā harā raṃga  
au cīṃṭiyāṃ na jhukeṃ (prīti na kareṃ) to vicāro ki yaha rakta pittase  
bigar̤ā hai  
3 kaphadūṣitaraktavicāra-jo śītala, cikanā, bhārī, gerū yā māṃsarakta kaphase bigar̤ā hai  
4 tridoṣadūṣitaraktavicāra-pūrvokta tīnoṃ doṣoṃke ācaraṇayukta kāṃjīke  
5 viṣadūṣitaraktavicāra-kālā tathā kāṃjīke samāna yā bīrabahūṭīke  
sadṛśa, viśeṣa durgaṃdhiyukta rasa nāsikāsegire, jisase śarīrameṃ kuṣṭha, śotha,  
raktamocanayogya rogī-śotha, dāha, vraṇa, phunsiyāṃ, aṃgapāka śarīrakā raktavarṇa, vātarakta, vyāūm̐ (vyavāī), stanaroga, bhārīpana,  
raktanetra, taṃdrā, nāsikāvikāra, mukharoga, plīhā, visarpa vidradhi, chāle,  
śirograha, upadaṃśa, aura vāta, pitta ina rogoṃse yukta rogakā rudhira  
siṃgī yā joṃka yā tumbī yā chure (asture) yā sīra (phasta) dvārā  
nikalavā denā cāhiye

- [Previous: 9.23.8](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23.8)
- [Next: 9.23.10](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23.10)
- [Up: 9.23](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23)

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23.9](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.amrtasagara.9.23.9) · Pramāṇa
