Pramāṇa · Search · About · API

Cikitsasarasangraha (Vangasena) 102

Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 102

Language
Sanskrit

102.1

iti vaṅgasena saṅkalita śimbidhānyaśūkadhānyavargādhikāra samāptaḥ
saṃgrāhī dīpanaḥ śītaḥ kaṣāyo madhuro laghuḥ
lāvaḥ kaṭuvipākaśca sannipāte ca pūjitaḥ

102.2

īṣadgurustu madhuro vṛṣyo medhāgnivarddhanaḥ
tittiriḥ sarvadoṣaghno grāhī varṇaprasādanaḥ

102.3

raktapittaharaḥ śīto laghuśvāpi kapiñjalaḥ
kapholtheṣu ca rogeṣu made vāte ca śasyate

102.4

vātapittaharā valyā medhāgnivalavarddhanāḥ
laghava krakarā hṛdyāstathā caivopacakrakāḥ

102.5

kaṣāyaḥ svādullavaṇastvacyaḥ keśyo rucipradaḥ
mayūra svaramedhāgni dṛkśrotrendriyaṭāḍhyaṃ kṛt

102.6

snigdhoṣṇo'nilahā vṛṣyaḥ svedasvarabalāvahaḥ
bṛṃhaṇaḥ kukkaṭo vanyastadvadgrāmyo gururmataḥ

102.7

mṛgāḥ sarvaprakārāśca pittaśleṣmahaṇa smṛtāḥ
kiñcidvātakarāścāpi laghavo balavarddhanāḥ

102.8

kaṣāyo madhurī hṛdyaḥ pittāsṛk kaphavātahā
sagrāhī rocano balyasteṣāmeṇī jvarāpahaḥ

102.9

madhuro'madhuraḥ pāke doṣaghno'naladīpanaḥ
śītalo baddhaviṇmūtraḥ sugandhirhariṇo laghuḥ

102.10

kaṣāyaḥ khādulavaṇo guruḥ kāṇakapotakaḥ
raktapittapraśamano viśado'pi kaṣāyakaḥ

102.11

kaṣāyo madhuraścāpi guruḥ pārāvataḥ smṛtaḥ
kuliṅgo madhuraḥ snigdhaḥ kaphaśukravivarddhanaḥ
sannipātaharo veśmakuliṅgastvatiśuklaḥ

102.12

prasahāḥ śoṣagulmārśo grahaṇīdoṣiṇāṃ hitāḥ
sarvadoṣaharāsteṣāṃ medasta baladūṣakam

102.13

vṛkṣasiṃhakapivyāghra bhāsamārjāramūṣikāḥ
tarakṣu kuraraśyena śaśaghnījambukādayaḥ

102.14

guhāśayā vātaharā guruṣṇā madhurāśca te
snigdhā balyā hitā nitya netraguhyāvikāriṇām

102.15

nakulaḥ śallakīgodhā śaśaścāpi bhujaṅgamāḥ
śvāsakāsānilaharā bhūśayāḥ kaphapittalāḥ

102.16

kaṣāyamadhurasteṣāṃ śaśaḥ pittakaphāpahaḥ
nātiśītalavīryyatvāddhātasādhāraṇī mataḥ

102.17

mahiṣo gavayaḥ khaṅgo varāhaścamaro ruruḥ
ānūpāḥ madhurā balyā gurusnigdhāḥ kaphapradāḥ

102.18

nātisnigdhāścamaryyastu madapittakarāḥ smṛtāḥ
chāgalasvanabhiṣyandī tathā pīnasanāśanaḥ

102.16-2

bṛṃhaṇaṃ māsasaurabhraṃ pittaśleṣmakara guru
meḍhra pucchodbhavaṃ vṛṣya saurabhrasadṛśa guṇaiḥ

102.20

śvāsakāsapratiśyāyaviṣamajvaranāśanam
gavya śramātyagnihitaṃ duṣpākamanilāpaham

102.21

aurabhravatsalavaṇaṃ māsamekaśaphodbhavam
hasakāraṇḍavakrauñca madgubhaṅgāhvasārasāḥ
nandyāvarttā balākāśca śleṣmalā guravaḥ plavāḥ

102.22

matsya. karkaṭakaḥ kūrmaḥ śiśumāro'tha śuktayaḥ
śaṅkhāśca guravaḥ snigdhāḥ śītā vṛṣyā jaleśiyāḥ

102.23

sāmudrā guravaḥ snigdhā madhurā nātipittalāḥ
uṣṇā vātaharā vṛṣyā varcaśleṣmavivarddhanāḥ

102.24

balāvahā viśeṣeṇa matsyāścitvātsamudrajāḥ
samudrajebhyo nādeyā bṛhaṇatvād guṇottarāḥ

Linked texts (4)