Cikitsasarasangraha (Vangasena) 102
Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 102
- Language
- Sanskrit
102.1
iti vaṅgasena saṅkalita śimbidhānyaśūkadhānyavargādhikāra samāptaḥ
saṃgrāhī dīpanaḥ śītaḥ kaṣāyo madhuro laghuḥ
lāvaḥ kaṭuvipākaśca sannipāte ca pūjitaḥ
102.2
īṣadgurustu madhuro vṛṣyo medhāgnivarddhanaḥ
tittiriḥ sarvadoṣaghno grāhī varṇaprasādanaḥ
102.3
raktapittaharaḥ śīto laghuśvāpi kapiñjalaḥ
kapholtheṣu ca rogeṣu made vāte ca śasyate
102.4
vātapittaharā valyā medhāgnivalavarddhanāḥ
laghava krakarā hṛdyāstathā caivopacakrakāḥ
102.5
kaṣāyaḥ svādullavaṇastvacyaḥ keśyo rucipradaḥ
mayūra svaramedhāgni dṛkśrotrendriyaṭāḍhyaṃ kṛt
102.6
snigdhoṣṇo'nilahā vṛṣyaḥ svedasvarabalāvahaḥ
bṛṃhaṇaḥ kukkaṭo vanyastadvadgrāmyo gururmataḥ
102.7
mṛgāḥ sarvaprakārāśca pittaśleṣmahaṇa smṛtāḥ
kiñcidvātakarāścāpi laghavo balavarddhanāḥ
102.8
kaṣāyo madhurī hṛdyaḥ pittāsṛk kaphavātahā
sagrāhī rocano balyasteṣāmeṇī jvarāpahaḥ
102.9
madhuro'madhuraḥ pāke doṣaghno'naladīpanaḥ
śītalo baddhaviṇmūtraḥ sugandhirhariṇo laghuḥ
102.10
kaṣāyaḥ khādulavaṇo guruḥ kāṇakapotakaḥ
raktapittapraśamano viśado'pi kaṣāyakaḥ
102.11
kaṣāyo madhuraścāpi guruḥ pārāvataḥ smṛtaḥ
kuliṅgo madhuraḥ snigdhaḥ kaphaśukravivarddhanaḥ
sannipātaharo veśmakuliṅgastvatiśuklaḥ
102.12
prasahāḥ śoṣagulmārśo grahaṇīdoṣiṇāṃ hitāḥ
sarvadoṣaharāsteṣāṃ medasta baladūṣakam
102.13
vṛkṣasiṃhakapivyāghra bhāsamārjāramūṣikāḥ
tarakṣu kuraraśyena śaśaghnījambukādayaḥ
102.14
guhāśayā vātaharā guruṣṇā madhurāśca te
snigdhā balyā hitā nitya netraguhyāvikāriṇām
102.15
nakulaḥ śallakīgodhā śaśaścāpi bhujaṅgamāḥ
śvāsakāsānilaharā bhūśayāḥ kaphapittalāḥ
102.16
kaṣāyamadhurasteṣāṃ śaśaḥ pittakaphāpahaḥ
nātiśītalavīryyatvāddhātasādhāraṇī mataḥ
102.17
mahiṣo gavayaḥ khaṅgo varāhaścamaro ruruḥ
ānūpāḥ madhurā balyā gurusnigdhāḥ kaphapradāḥ
102.18
nātisnigdhāścamaryyastu madapittakarāḥ smṛtāḥ
chāgalasvanabhiṣyandī tathā pīnasanāśanaḥ
102.16-2
bṛṃhaṇaṃ māsasaurabhraṃ pittaśleṣmakara guru
meḍhra pucchodbhavaṃ vṛṣya saurabhrasadṛśa guṇaiḥ
102.20
śvāsakāsapratiśyāyaviṣamajvaranāśanam
gavya śramātyagnihitaṃ duṣpākamanilāpaham
102.21
aurabhravatsalavaṇaṃ māsamekaśaphodbhavam
hasakāraṇḍavakrauñca madgubhaṅgāhvasārasāḥ
nandyāvarttā balākāśca śleṣmalā guravaḥ plavāḥ
102.22
matsya. karkaṭakaḥ kūrmaḥ śiśumāro'tha śuktayaḥ
śaṅkhāśca guravaḥ snigdhāḥ śītā vṛṣyā jaleśiyāḥ
102.23
sāmudrā guravaḥ snigdhā madhurā nātipittalāḥ
uṣṇā vātaharā vṛṣyā varcaśleṣmavivarddhanāḥ
102.24
balāvahā viśeṣeṇa matsyāścitvātsamudrajāḥ
samudrajebhyo nādeyā bṛhaṇatvād guṇottarāḥ
Linked texts (4)
- Bhāvaprakāśanighaṇṭu — Bhāvamiśra 1550, Sanskrit
- Bhāvasvabhāva — Mādhavadeva 1688, Sanskrit
- Dravyaguṇasaṃgraha — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Āyurvedasaukhya — Ṭoḍaramalla 1565, Sanskrit