Cikitsasarasangraha (Vangasena) 105
Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 105
- Language
- Sanskrit
105.1
atha samatsyavyañjanaguṇādhikāramāha
guravo bṛṃhaṇāḥ sarve matsyāḥ śukrabalapradāḥ
vipāke madhurāścoṣṇā kaphapittavivarddhanāḥ
105.2
dīptāgnīnāṃ hitāḥ puṃsā maithunapratiṣevinām
matsyādaṃ nābhibādhante rogā vātasamudbhavāḥ
105.3
madhuro bṛṃhaṇo hṛdyo vātahṛā vahnidīpanaḥ
dagdhamatsyo rucikaro jambīraparibhāvitaḥ
105.4
dagdhamatsyo bhavecchreṣṭho balapuṣṭivivarddhanaḥ
kṣatakṣīṇāśca ye kecit ye bhagnā jarjarīkṛtāḥ
dagdhamatsyā hitāsteṣāṃ satailalavaṇānvitāḥ
105.5
hṛdyaḥ prītikaro rucyo vātahṛjjvarāsrakaḥ
vātānulomano hṛdyaḥ puṣṭikṛt balavarddhanaḥ
atyagnīnāṃ nṛṇāṃ śastaḥ sasnehaḥ śākamatsyakaḥ
105.6
vipāke madhuro hṛdyo viṣṭambhī vātakopanaḥ
rocanastu viśeṣeṇa mūlakena prasādhitaḥ
105.7
āragvetaiḥ siddhamatsya āmavātavināśanaḥ
kaṭauśūlaharaḥ samyagvir̤vandho'rśasāṃ hitaḥ
105.8
kaphavātaharo hṛdyo dīpano bhaktarocanaḥ
āranālaśṛto matsyo hṛdyaścaiva guṇottaraḥ
105.6-2
vātaśleṣmaharo hṛdyo dīpano bhaktarocanaḥ
amlaistu saṃskrato matsyo vivandhānilanāśanam
105.10
viṣṭambhī rocano hṛdyo rājamāṣaprasādhitaḥ
kaphaghnaḥ pittaśamano hṛdyaḥ pathyo'gnivarddhanaḥ
105.11
śothasaśamanaścaiva matsyo vārttākusādhitaḥ
amlīkayā śṛto matsyo vibandhānāhaśūlanut
105.12
dadhitakrāranālaiśca siddhā matsyā rucipradāḥ
105.13
tridoṣaśamanī hṛdyā rucyā puṣṭivivarddhinī
madhurā kaṭabhī proktā satīnadalasādhitā
105.14
vātahā rocano hṛdyaḥ pālaṅgyena prasādhitaḥ
vātaghno gururucyastu matsyaghaṇṭo balapradaḥ
105.15
viṣṭambhī bhinnavarcāstu śākaghaṇṭo balapradaḥ
rocano madhuro hṛdyaḥ pittaghnaḥ śīrṇavṛntayuk
105.16
mūtralo gurupākaśca kathito dadhimatsyakaḥ
kaphapittaharo rucyaḥ karkoṭena prasādhitaḥ
105.17
karkaṭī madhurā hṛdyā rucyā matsyena sādhitā
kaphapittaharī rucyā nimbena paripācitā
105.18
madhuro rocano hṛdyo matsyaḥ kūṣmāṇḍaghaṇṭitaḥ
105.16-2
mūtralā bhinnaviṭkā ca gurvī rucyā kaphāpahā
alābūmaṃdhurā proktā nirguṇḍīsādhitā budhaiḥ
105.20
rocanaḥ kaphapittaghnaḥ kembunāḍauprasādhitaḥ
rocanaḥ kaphahṛt jñeyaḥ kūṣmāṇḍāgraprasādhitaḥ
105.22
kaṣāya īṣanmadhuro rucyo hṛdyaḥ kaphāpahaḥ
tṛṣṇāghno gurupākaśca kadalīnāḍikā mṛtaḥ
105.23
kaphaghnaḥ kaṭukaḥ pāke picchilo dīpanaḥ param
rucyaḥ pittaharo jñeyaḥ pippalīnār̤ikā mṛtaḥ
105.24
madhuro rocano hṛdyo dṛṣṭivaṅgivināśanaḥ
jñeyaḥ siddhaphalenaiva sādhitaḥ kṛmivarddhanaḥ
105.35
vātaghno madhuro vṛṣyo rocanaḥ śimbisādhitaḥ
105.36
kaphapittaharastikto rocanastu viśeṣataḥ
śuṣkapatreṇa matsyāmlaḥ sarveṣāṃ parikīrttitaḥ
105.37
aśaghno dīpano grāhī rucyo madhurapākataḥ
kaphavātāmaśūlaghnaścāṅgerītakrasādhitaḥ
105.38
saṃgrāhī dīpano hṛdyo rucyo vātānulomanaḥ
kaphavātaharaḥ sāmlastintiḍīkaprasādhitaḥ
105.39
kaphapittaharo rucyaḥ svādulladvātakopanaḥ
vipāke durjaraḥ prokto rājikā parisādhitaḥ
105.30
amlaḥ sumadhuro hṛdyo rocanaścāgnivarddhanaḥ
vātānulomanaścaiva matsyaścukreṇa sādhitaḥ
105.31
madhuro durjaraḥ prokto matsyaḥ kūṣmāṇḍaśuṇṭhakaiḥ
gurvī vipāke madhurā vaṭikā vā kṛtā smṛtā
105.32
vātaśleṣmaharo hṛdyo balakṛtpittakārakaḥ
kṣaye kṣīṇe madyapāne viṣu matsyaḥ sadā hitaḥ
105.33
saṃgrāhī dīpano hṛdyaḥ śūlaghno raktanāśanaḥ
vātaghno madhuraḥ prokto matsyaḥ kañcaṭasādhitaḥ
105.34
kaṣāyo madhuro hṛdyaḥ pittaghno rocanastathā
dīpano vātahā grāhī hṛdyaḥ kañcaṭaghaṇṭikaḥ
105.35-2
śūlaghno dīpano hṛdyaḥ kaphavātāmanāśanaḥ
saṃgrāhī ca viśeṣeṇa pāṭhāpatreṇa sādhitaḥ
105.36-2
saṃgrāhī dīpano hṛdyaḥ kāsamarddakasādhitaḥ
kaphapittaharo hṛdyo mūlikāśuṇṭhisādhitaḥ