Pramāṇa · Search · About · API

Cikitsasarasangraha (Vangasena) 105

Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 105

Language
Sanskrit

105.1

atha samatsyavyañjanaguṇādhikāramāha
guravo bṛṃhaṇāḥ sarve matsyāḥ śukrabalapradāḥ
vipāke madhurāścoṣṇā kaphapittavivarddhanāḥ

105.2

dīptāgnīnāṃ hitāḥ puṃsā maithunapratiṣevinām
matsyādaṃ nābhibādhante rogā vātasamudbhavāḥ

105.3

madhuro bṛṃhaṇo hṛdyo vātahṛā vahnidīpanaḥ
dagdhamatsyo rucikaro jambīraparibhāvitaḥ

105.4

dagdhamatsyo bhavecchreṣṭho balapuṣṭivivarddhanaḥ
kṣatakṣīṇāśca ye kecit ye bhagnā jarjarīkṛtāḥ
dagdhamatsyā hitāsteṣāṃ satailalavaṇānvitāḥ

105.5

hṛdyaḥ prītikaro rucyo vātahṛjjvarāsrakaḥ
vātānulomano hṛdyaḥ puṣṭikṛt balavarddhanaḥ
atyagnīnāṃ nṛṇāṃ śastaḥ sasnehaḥ śākamatsyakaḥ

105.6

vipāke madhuro hṛdyo viṣṭambhī vātakopanaḥ
rocanastu viśeṣeṇa mūlakena prasādhitaḥ

105.7

āragvetaiḥ siddhamatsya āmavātavināśanaḥ
kaṭauśūlaharaḥ samyagvir̤vandho'rśasāṃ hitaḥ

105.8

kaphavātaharo hṛdyo dīpano bhaktarocanaḥ
āranālaśṛto matsyo hṛdyaścaiva guṇottaraḥ

105.6-2

vātaśleṣmaharo hṛdyo dīpano bhaktarocanaḥ
amlaistu saṃskrato matsyo vivandhānilanāśanam

105.10

viṣṭambhī rocano hṛdyo rājamāṣaprasādhitaḥ
kaphaghnaḥ pittaśamano hṛdyaḥ pathyo'gnivarddhanaḥ

105.11

śothasaśamanaścaiva matsyo vārttākusādhitaḥ
amlīkayā śṛto matsyo vibandhānāhaśūlanut

105.12

dadhitakrāranālaiśca siddhā matsyā rucipradāḥ

105.13

tridoṣaśamanī hṛdyā rucyā puṣṭivivarddhinī
madhurā kaṭabhī proktā satīnadalasādhitā

105.14

vātahā rocano hṛdyaḥ pālaṅgyena prasādhitaḥ
vātaghno gururucyastu matsyaghaṇṭo balapradaḥ

105.15

viṣṭambhī bhinnavarcāstu śākaghaṇṭo balapradaḥ
rocano madhuro hṛdyaḥ pittaghnaḥ śīrṇavṛntayuk

105.16

mūtralo gurupākaśca kathito dadhimatsyakaḥ
kaphapittaharo rucyaḥ karkoṭena prasādhitaḥ

105.17

karkaṭī madhurā hṛdyā rucyā matsyena sādhitā
kaphapittaharī rucyā nimbena paripācitā

105.18

madhuro rocano hṛdyo matsyaḥ kūṣmāṇḍaghaṇṭitaḥ

105.16-2

mūtralā bhinnaviṭkā ca gurvī rucyā kaphāpahā
alābūmaṃdhurā proktā nirguṇḍīsādhitā budhaiḥ

105.20

rocanaḥ kaphapittaghnaḥ kembunāḍauprasādhitaḥ
rocanaḥ kaphahṛt jñeyaḥ kūṣmāṇḍāgraprasādhitaḥ

105.22

kaṣāya īṣanmadhuro rucyo hṛdyaḥ kaphāpahaḥ
tṛṣṇāghno gurupākaśca kadalīnāḍikā mṛtaḥ

105.23

kaphaghnaḥ kaṭukaḥ pāke picchilo dīpanaḥ param
rucyaḥ pittaharo jñeyaḥ pippalīnār̤ikā mṛtaḥ

105.24

madhuro rocano hṛdyo dṛṣṭivaṅgivināśanaḥ
jñeyaḥ siddhaphalenaiva sādhitaḥ kṛmivarddhanaḥ

105.35

vātaghno madhuro vṛṣyo rocanaḥ śimbisādhitaḥ

105.36

kaphapittaharastikto rocanastu viśeṣataḥ
śuṣkapatreṇa matsyāmlaḥ sarveṣāṃ parikīrttitaḥ

105.37

aśaghno dīpano grāhī rucyo madhurapākataḥ
kaphavātāmaśūlaghnaścāṅgerītakrasādhitaḥ

105.38

saṃgrāhī dīpano hṛdyo rucyo vātānulomanaḥ
kaphavātaharaḥ sāmlastintiḍīkaprasādhitaḥ

105.39

kaphapittaharo rucyaḥ svādulladvātakopanaḥ
vipāke durjaraḥ prokto rājikā parisādhitaḥ

105.30

amlaḥ sumadhuro hṛdyo rocanaścāgnivarddhanaḥ
vātānulomanaścaiva matsyaścukreṇa sādhitaḥ

105.31

madhuro durjaraḥ prokto matsyaḥ kūṣmāṇḍaśuṇṭhakaiḥ
gurvī vipāke madhurā vaṭikā vā kṛtā smṛtā

105.32

vātaśleṣmaharo hṛdyo balakṛtpittakārakaḥ
kṣaye kṣīṇe madyapāne viṣu matsyaḥ sadā hitaḥ

105.33

saṃgrāhī dīpano hṛdyaḥ śūlaghno raktanāśanaḥ
vātaghno madhuraḥ prokto matsyaḥ kañcaṭasādhitaḥ

105.34

kaṣāyo madhuro hṛdyaḥ pittaghno rocanastathā
dīpano vātahā grāhī hṛdyaḥ kañcaṭaghaṇṭikaḥ

105.35-2

śūlaghno dīpano hṛdyaḥ kaphavātāmanāśanaḥ
saṃgrāhī ca viśeṣeṇa pāṭhāpatreṇa sādhitaḥ

105.36-2

saṃgrāhī dīpano hṛdyaḥ kāsamarddakasādhitaḥ
kaphapittaharo hṛdyo mūlikāśuṇṭhisādhitaḥ