Pramāṇa · Search · About · API

Cikitsasarasangraha (Vangasena) 18

Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 18

Language
Sanskrit

18.29

hṛdrogaśūlakṣataraktapittaṃ kāsānilotthān śamayatyudīrṇān

18.30

iti balādya ghṛtam
śvadaṃṣṭrośīramañjiṣṭhā balākāśmaryyakattṛṇam
darbhamūla pṛśniparṇī valāsarpapakā sthirā

18.31

palikān sādhayetteṣāṃ rase kṣīracaturguṇe
kalkaiḥ svaguptavarṣābhū medājīvantijīvakaiḥ

18.32

śatāvaryādimṛddīkā śarkarāśrāviṇīvṛṣaiḥ
prasthaṃ siddha ghṛtādvāta pittahṛdrogagulmanut

18.33

mūtrakṛcchrapramehārśaḥ kāsaśoṣakṣayāpaham
dhanuḥstrīmadyabhārādhvakhinnānā balamāṃsadam

18.34

iti śvadaṃṣṭrādya ghṛtam
drākṣāyāḥ saṃmitaṃ prastha madhukasya palāṣṭakam
pacettoyāḍhake śuddhe pādaśeṣeṇa tena tu

18.35

palike madhukadrākṣe piṣṭe kṛṣṇāpaladvayam
pradāya sarpiṣaḥ prasthaṃ pacet kṣīre caturguṇe

18.36

siddhe śīte palānyaṣṭau śarkarāyāḥ pradāpayet
etaddvākṣāghṛtaṃ siddhaṃ kṣīṇakṣatasukhāvaham

18.37

vātapittajvaraśvāsa savisphoṭahalīmakān
pradaraṃ raktapittañca hanyānmāṃsavalapradam

18.38

kṣīre dhātrīvidārīkṣutkṣīrīṇāñca tathā rase
pacetkṣame ghṛtaprasthaṃ madhukairikṣukānvitaiḥ

18.39

drākṣādicandanośīraśarkarotpalapadmakaiḥ
madhūkakusumānantā kāśmarīṭaṇasaṃjñakaiḥ

18.40

prasthārddhaṃ madhunaḥ śīte śarkarārddhatulāṃ tathā
palārddhakāṃśca sacūrṇaṃ tvagelāpatrakesarān

18.41

vinīya tasya saṃlihyāt mātrāṃ nityaṃ suyantritaḥ

18.42

amṛtaprāśamityetadaśvibhyāṃ parikīrttitam
kṣīramāṃsāśināṃ hanti raktapittaṃ kṣatakṣayam

18.43

tṛṣṇāruciśvasakāsa charddimūrcchāpramarddanam
mūtrakṛcchrajvaraghnañca balaṃ strīrativarddhanam

18.44

balāvidārīhrasvā ca pañcamūlīpunarnavā
pañcānāṃ kṣīravṛkṣāṇāṃ śuṅgāḥ sūkṣmaṃśikāḥ pṛthak

18.45

vipācya saliladroṇe pūte pādāvaśeṣite
pādāṃśe chāgagokṣīre vidāryyāḥ svarase pṛthak

18.46

jīvanīyaiḥ pacetkalke raktamātrai ghṛtār̤hakam
sitāpalāni pūte ca śīte dvātriṃśaddāpayet

18.47

godhūmaṃ pippalībhārgī cūrṇaṃ śṛṅgāṭakasya ca
samākṣikaṃ kauḍavikaṃ tatsarvaṃ khajamūcchritam

18.48

sthānaṃ sarpirguḍān kṛtvā bhūrjapatreṇa veṣṭayet
tān jagdhvā palikān kṣīra madyaṃ cānupibetkaphe

18.46-2

śoṣe kāse kṣaye kṣīṇe śramastrībhārakarṣite
raktaniṣṭhīvane tāpe pīnase corasi kṣate

18.50

śastāḥ pārśvaśiraḥ śūne bhede ca svaravarṇayoḥ

18.51

gokṣīrārddhāḍhakaṃ sarpiḥ prasthamikṣurasāḍhakam
rasaṃ vidāryyāḥ kuḍava rasāt prasthañca taittirāt

18.52

dadyāt sidhyati tasmiṃstu piṣṭānikṣurasairimān
madhūkapuṣpakuḍava pippalīkuḍava tathā

18.53

kuḍavārddhaṃ tugākṣīryyāḥ kharjūrāṇi ca viṃśatiḥ
pṛthagvibhītakān pañca pippalyaśca caturthakān

18.54

triṃśatpalāni khaṇḍādvā madhukatkarṣameva ca
tathārddhapalikānyatra jīvanīyāni dāpayet

18.55

siddhe'smin kuḍava kṣaudrācchīte prakṣipya modakān
kārayenmaricājājī palacūrṇāvacūrṇitān

18.56

vātāsṛk pittarogeṣu kṣatakāsakṣayeṣu ca
śuṣyatāṃ kṣīṇaśukrāṇāṃ rakte corasi saṃsthite

18.57

kṣayidurbalabhīrūṇāṃ puṣṭivarṇabalārthinām
yonidoṣakṣatasrāvadurbalānāñca yoṣitām

18.58

garbhirṇiīnāṃ garbhañca sravedyāsāṃ mriyeta ca
dhanyā balyā hitāstāsāṃ śukraśoṇitavarddhanāḥ

18.56-2

yadyacca tarpaṇaṃ śītamavidāhi hitaṃ laghu
annapānaṃ niṣevyantu kṣatakṣīṇe sukhārthibhiḥ

18.60

śoka striyaḥ krodhamasūyatāñca
tyajedudārān viṣayān bhajettu
tathā dvijātīṃstridaśān guruṃśca
vācaśca puṇyāḥ śṛṇuyāt dvijebhyaḥ

Linked texts (5)