Cikitsasarasangraha (Vangasena) 38
Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 38
- Language
- Sanskrit
38.86
arśovikāranirdiṣṭo leho lohāmṛtāhvayaḥ
pariṇāmaśūlaśāntyarthaṃ karttavyaḥ samprajānatā
38.60
atha annadravaśūlanidānamāha
jīrṇe'jīryyati cāpyanne yacchūlamupajāyate
pathyā'pathyaprayogeṇa bhojanābhojanena vā
na śamaṃ yāti niyamāt so'nnadrava udāhṛtaḥ
38.91
atha cikitsāmāha
annadravākhye śūle tu na tāvat svāsthyamaśnute
yāvatkaṭukapittāmlamannaṃ na charddayeddravam
38.62
vāntamātre jaratpitte śūlamāśu praśāmyati
pittārtte vamanaṃ kāryyaṃ kaphārtte ca virecanam
38.93
annadrave ca tatkāryyaṃ jaratpitte yadīritam
āmapakvāśaye śuddhe gacchedannadravaḥ śamam
38.94
māṣeṇḍarīṃ samadhukā susvinnāṃ tailapācitām
tādṛśīṃ sarpiṣā khādedannadravanipīr̤itaḥ
38.95
dhātrīphalabhava cūrṇamayaścūrṇasamāyutam
yaṣṭīcūrṇena vā yukta lihyāt kṣaudreṇa tadgade
38.96
śyāmākataṇḍulaiḥ siddhaṃ siddhaṃ kodravataṇḍulaiḥ
priyaṅgutaṇḍulaiḥ siddhaṃ pāyasa śārkaraṃ hitam
38.97
gauḍika sauraṇaṃ kanda kūṣmāṇḍaṃ vāpi bhakṣayet
kalāyayavaśaktūnvā śaktūnvā lājasambhavān
38.98
kulatthaśaktūnathavā dadhnā'dyādvistareṇa tu
caṇakānāmathavā śaktūn kodravasyodana tathā
38.98-2
godhūmamaṇḍaka tatra sarpiṣā guḍasayutam
sasitaṃ śītadugdhena mṛdita vā hitaṃ matam
38.100
paṭolapatrayūṣeṇa khādeccaṇakaśaktukān
bhṛṣṭā vā caṇakān khāde dvajāvānadya nistuṣān
38.101
kalāyānvā nirāhāra stṛṣitaḥ kṣīrapo bhavet
38.102
annadravo duścikitsyo durvijñeyo mahāgadaḥ
tasmāttasya praśamane paraṃ yatnaṃ samācaret
38.103
annadrave jaratpitte vahnirmando bhavedyataḥ
tasmādannāni pānāni dīpanīyāni kārayet
38.104
kalāyayavagodhūma śyāmākāḥ koradūṣakāḥ
rājamāṣāḥ sthūlamāṣāḥ kulatyāḥ kaṅguṇī yavāḥ
38.105
bhojanārthaṃ praśastāśca purāṇāḥ sapriyaṅgavaḥ
dadhi luptarasaṃ kṣīraṃ gavyamājaṃ samāhiṣam
ghṛtaṃ purāṇaṃ śākārthaṃ vāstukau nimbapallavāḥ
38.106
karkotkāravellānāṃ patrāṇi svarasasya vā
yāni kāni prayojyāni kāsamardaphalāni ca
38.107
barhiṇo hariṇā matsyā rohitāḥ sakapiñjalāḥ
etasminnāmaye śastā matā municikitsakaiḥ
38.108
guḍāmalakapathyānāṃ cūrṇaṃ pratyekaśaḥ palam
tripalaṃ lohakiṭṭasya tatsarvaṃ madhusarpiṣā
38.106-2
samāloḍya tataḥ khāde dakṣamārthaṃ pramāṇataḥ
ādimadhyāvasāneṣu bhojanasya nihanti tat
38.110
annadravaṃ jaratpitta mamlapittaṃ sudāruṇam
pariṇāmasamutthañca śūlaṃ saṃvatsarotthitam
38.111
kalāyacūrṇī bhāgau dvau lohakiṭṭasya cāparaḥ
kāravellapalāśānāṃ raseneva vimarddayet
38.112
karṣamātrāṃ tataścaikāṃ bhakṣayedguṭikāṃ naraḥ
maṇḍānupānārutvā hanti jaratpittaṃ sudurjayam
Linked texts (11)
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndamādhava) — Vṛnda, Sanskrit
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Mādhavanidāna (Rugviniścaya) — Mādhavakara, Sanskrit
- Nityanāthatantra — Sanskrit
- Gadanigraha — Soḍhala, Sanskrit
- Śabdakalpadruma — Rājā Sir Rādhākānta Deb, Sanskrit
- Siddhayoga (Vṛndasuni) — Vṛndasuni, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Nidāna (Mādhava Bhaṭṭa) — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vaidyakasāroddhāra — Brajanāthaśarman, Sanskrit