Pramāṇa · Search · About · API

Cikitsasarasangraha (Vangasena) 85

Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 85

Language
Sanskrit

85.1

iti śrīvaṅgasena saṅkalita viṣanidānacikitsādhikāra samāpta
atha jaladoṣādiyogādhikāramāha
bhojanādau tu sambhuṅkte śuṇṭhirājyabhayotthitam
kalkāntu sahate nitya nānādeśodbhavaṃ jalam

85.2

maṅgārḍakayavatttārau pītvā caivotṇavāriṇā
nānādeśodbhavañcaiva vāridoṣamapohati

85.3

nāgaraṅgaphalacocamātape śoṣita tadanucūrṇitamekam
karṇamātramupayuñjata guḍena vārikarma kurute na kadāpi

85.4

yo leḍhi śayanasamaye madhusinna bījapūradalacūrṇam
sa ca pīḍākaravātaprasaranirodhāt sukhaṃ svapiti

85.5

dattvaiva dugdhabhakta viprāyotyājya sitabalāmūlam
puṣye kanyāpiṣṭa dattamanicchāharaṃ bhakṣye

85.6

bhūyaḥ svāttavaśoṇita bhāvitagorocanaracitatilakāni
kṛtvā nārī yaṃ yaṃ paśyati puruṣaṃ ta taṃ vaśīkurute

85.7

suradāruśarvarīdvayakamalodbhavakesaraiḥ kṛto lepaḥ
durjaṃyayoṣidvihito rucikara iti gīyate bahubhiḥ

85.8

jambūdhātakiparṇaistadbhavakalkaiśca dhūpito yoniḥ
tyajati samastavikāraṃ janmāntarasañcitañcāpi

85.9

nālasameta kamalaṃ piṣṭvā kṣīreṇa varttitā guṭikā
yoṣidyonau vihitā tadeva kanyākaraṃ citram

85.10

tālakacandana sahita kuṭajakadambodbhavaṃ phalaṃ pivati
āsavamiśraṃ kāntā yā sā bandhyā bhavenniyatam

85.11

eka mākṣikamiśraṃ lepātkośātakībhavaṃ cūrṇam
yonyā varāṅgapāte kurute retaḥ srutistasyāḥ

85.12

pathyopabhogavidhinā paritaḥ saṃhṛtya vāsasā vihṛtām
vihitā jalaukā yonau pātastanayoḥ kadāpi na syāt

85.13

cūrṇaṃ hayagandhāyā sitayā sahitañca sarpiṣā līḍham
vidadhāti naṣṭanidre nidrāmāśveva siddhamidam

85.14

kimatra citra yadi vajraparṇīvacāśvagandhā jalaśūkacūrṇam
antarvidagdhaṃ navanītamiśraṃ karoti meḍhraṃ gajameḍhratulyam

85.15

muṣkaśirāja mūla dṛḍhamaṅgulyā nipīḍya ratikāla
cintāntaranihitamanāstambho retaḥ cyutiṃ jayati

85.16

śuṣkendīvarakusuma taṇḍulasahitaṃ sadā śita sāyaṃ
tanute sugandhivadana vikasitanīlotpalāmodam

85.17

komalavakaraṇjapatraṃ karamṛditaṃ sadā stane nihitam
tadgatapusā vṛddhi haridrutasiddhamidaṃ dṛṣṭam

85.18

kacchapamastakacaraṇa tilaje siddha vināśayatyacirāt
dhātukṣīṇaṃ ṣaṇḍaṃ kurute bala ratau tayodyam

85.16-2

śamayati gokṣuracūrṇaṃ chāgakṣīreṇa sādhitaṃ samadhu
muktaṃ kṣapayati ṣāṇḍyaṃ yajjanita prāk prayogeṇa

85.20

nirguṇḍikanakavāśā śrīphalāmalakāsanotthapatrāṇi
gandharvvahastamūlaṃ dūrvā kusumaṃ tathā rajanī

85.21

siddhārthaiḍagajatvagiti samabhāga prakṣipya navanīte
udvarttana vidheyaṃ satataṃ valināśanaṃ dṛṣṭam