Cikitsasarasangraha (Vangasena) 85
Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 85
- Language
- Sanskrit
85.1
iti śrīvaṅgasena saṅkalita viṣanidānacikitsādhikāra samāpta
atha jaladoṣādiyogādhikāramāha
bhojanādau tu sambhuṅkte śuṇṭhirājyabhayotthitam
kalkāntu sahate nitya nānādeśodbhavaṃ jalam
85.2
maṅgārḍakayavatttārau pītvā caivotṇavāriṇā
nānādeśodbhavañcaiva vāridoṣamapohati
85.3
nāgaraṅgaphalacocamātape śoṣita tadanucūrṇitamekam
karṇamātramupayuñjata guḍena vārikarma kurute na kadāpi
85.4
yo leḍhi śayanasamaye madhusinna bījapūradalacūrṇam
sa ca pīḍākaravātaprasaranirodhāt sukhaṃ svapiti
85.5
dattvaiva dugdhabhakta viprāyotyājya sitabalāmūlam
puṣye kanyāpiṣṭa dattamanicchāharaṃ bhakṣye
85.6
bhūyaḥ svāttavaśoṇita bhāvitagorocanaracitatilakāni
kṛtvā nārī yaṃ yaṃ paśyati puruṣaṃ ta taṃ vaśīkurute
85.7
suradāruśarvarīdvayakamalodbhavakesaraiḥ kṛto lepaḥ
durjaṃyayoṣidvihito rucikara iti gīyate bahubhiḥ
85.8
jambūdhātakiparṇaistadbhavakalkaiśca dhūpito yoniḥ
tyajati samastavikāraṃ janmāntarasañcitañcāpi
85.9
nālasameta kamalaṃ piṣṭvā kṣīreṇa varttitā guṭikā
yoṣidyonau vihitā tadeva kanyākaraṃ citram
85.10
tālakacandana sahita kuṭajakadambodbhavaṃ phalaṃ pivati
āsavamiśraṃ kāntā yā sā bandhyā bhavenniyatam
85.11
eka mākṣikamiśraṃ lepātkośātakībhavaṃ cūrṇam
yonyā varāṅgapāte kurute retaḥ srutistasyāḥ
85.12
pathyopabhogavidhinā paritaḥ saṃhṛtya vāsasā vihṛtām
vihitā jalaukā yonau pātastanayoḥ kadāpi na syāt
85.13
cūrṇaṃ hayagandhāyā sitayā sahitañca sarpiṣā līḍham
vidadhāti naṣṭanidre nidrāmāśveva siddhamidam
85.14
kimatra citra yadi vajraparṇīvacāśvagandhā jalaśūkacūrṇam
antarvidagdhaṃ navanītamiśraṃ karoti meḍhraṃ gajameḍhratulyam
85.15
muṣkaśirāja mūla dṛḍhamaṅgulyā nipīḍya ratikāla
cintāntaranihitamanāstambho retaḥ cyutiṃ jayati
85.16
śuṣkendīvarakusuma taṇḍulasahitaṃ sadā śita sāyaṃ
tanute sugandhivadana vikasitanīlotpalāmodam
85.17
komalavakaraṇjapatraṃ karamṛditaṃ sadā stane nihitam
tadgatapusā vṛddhi haridrutasiddhamidaṃ dṛṣṭam
85.18
kacchapamastakacaraṇa tilaje siddha vināśayatyacirāt
dhātukṣīṇaṃ ṣaṇḍaṃ kurute bala ratau tayodyam
85.16-2
śamayati gokṣuracūrṇaṃ chāgakṣīreṇa sādhitaṃ samadhu
muktaṃ kṣapayati ṣāṇḍyaṃ yajjanita prāk prayogeṇa
85.20
nirguṇḍikanakavāśā śrīphalāmalakāsanotthapatrāṇi
gandharvvahastamūlaṃ dūrvā kusumaṃ tathā rajanī
85.21
siddhārthaiḍagajatvagiti samabhāga prakṣipya navanīte
udvarttana vidheyaṃ satataṃ valināśanaṃ dṛṣṭam