Pramāṇa · Search · About · API

Cikitsasarasangraha (Vangasena) 95

Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 95

Language
Sanskrit

95.1

atha kavalādhikāramāha
caturddhā kavalaḥ snehī prasādī śodhiropaṇī
snigdhoṣṇaḥ snehiko vāte svāduśītaiḥ prasādanaḥ

95.2

pitte kaṭvamlalavaṇaiḥ rūkṣaḥ saṃśodhanaḥ kaphe
kaṣāyatiktamadhuraiḥ kaṭuko ropaṇo vraṇe

95.3

vacā trikaṭukaiścaiva siddhārthaiḥ kalkapeṣitaiḥ
tailamūtrasurāyuktairmadhunānyatamena ca

95.4

sahitaiḥ svinnamṛditāṅghribhālakapolakaḥ
mukhe gṛhītvā kavala mādhyā'nanyamānasaḥ

95.5

tiṣṭhedyāvanmukhaṃ pūrṇaṃ srāvaśca ghrāṇacakṣuṣoḥ
tatastyaktvā'paro grāhyo yāvadā''doṣasañcayaḥ

95.6

eva sne hapaya. kṣaudrarasamūtrāmlasaṃyutāḥ
kaṣāyoṣṇodakābhyāñca kavalā doṣato hitāḥ

95.7

mukha sañcāryyate yātu sā mātrā kava़le smṛtā
asañcāryyā tu sā mātrā gaṇḍūṣe sā prakīrttitā

95.8

tāvaddhārayitavyo'nanyamanasā'nunnatadehena yāvaddoṣaparipūrṇakapolatva nāsāsroto nayanapariplavaśca bhavati tadā vimoktavya | punaścānyo grahītavya āśuddhiliṅgāmiti
vyādherapacayastuṣṭirvaiśadya vaktralāghavam
indriyāṇāṃ prasādaśca kava़le śuddhilakṣaṇam

95.6-2

hīne jāḍyakaphonkleśā varasajñānameva ca
atiyoge mukhe pāka śoṣastṛṣṇāruciḥ klamaḥ

95.10

śodhanīye viśeṣeṇa bhavantye tattṛ lakṣaṇam

95.11

tilā nīlotpala sarpi śarkarā kṣīrameva ca
sakṣaudro dagdhavaktrasya gaṇḍūṣo dāhanāśanaḥ

95.12

kavalasya vidhihyaiṣa samāsena prakīrttitaḥ
vibhajya bheṣaja buddhyā kurvīta pratisāraṇam

95.13

kalkorasakriyā kṣaudra cūrṇa ceti caturvidham
aṅgulyagrapraṇīta tu yathāsva mukharogiṣu

95.14

tasya yogātiyogañca kavalokta vibhāvayet
tānyeva śamayed vyādhīn kavalo'ya prayojitaḥ

95.15

doṣaṅgamanabhiṣyandi bhojayecca tathā naram

Linked texts (2)