Cikitsasarasangraha (Vangasena) 95
Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) 95
- Language
- Sanskrit
95.1
atha kavalādhikāramāha
caturddhā kavalaḥ snehī prasādī śodhiropaṇī
snigdhoṣṇaḥ snehiko vāte svāduśītaiḥ prasādanaḥ
95.2
pitte kaṭvamlalavaṇaiḥ rūkṣaḥ saṃśodhanaḥ kaphe
kaṣāyatiktamadhuraiḥ kaṭuko ropaṇo vraṇe
95.3
vacā trikaṭukaiścaiva siddhārthaiḥ kalkapeṣitaiḥ
tailamūtrasurāyuktairmadhunānyatamena ca
95.4
sahitaiḥ svinnamṛditāṅghribhālakapolakaḥ
mukhe gṛhītvā kavala mādhyā'nanyamānasaḥ
95.5
tiṣṭhedyāvanmukhaṃ pūrṇaṃ srāvaśca ghrāṇacakṣuṣoḥ
tatastyaktvā'paro grāhyo yāvadā''doṣasañcayaḥ
95.6
eva sne hapaya. kṣaudrarasamūtrāmlasaṃyutāḥ
kaṣāyoṣṇodakābhyāñca kavalā doṣato hitāḥ
95.7
mukha sañcāryyate yātu sā mātrā kava़le smṛtā
asañcāryyā tu sā mātrā gaṇḍūṣe sā prakīrttitā
95.8
tāvaddhārayitavyo'nanyamanasā'nunnatadehena yāvaddoṣaparipūrṇakapolatva nāsāsroto nayanapariplavaśca bhavati tadā vimoktavya | punaścānyo grahītavya āśuddhiliṅgāmiti
vyādherapacayastuṣṭirvaiśadya vaktralāghavam
indriyāṇāṃ prasādaśca kava़le śuddhilakṣaṇam
95.6-2
hīne jāḍyakaphonkleśā varasajñānameva ca
atiyoge mukhe pāka śoṣastṛṣṇāruciḥ klamaḥ
95.10
śodhanīye viśeṣeṇa bhavantye tattṛ lakṣaṇam
95.11
tilā nīlotpala sarpi śarkarā kṣīrameva ca
sakṣaudro dagdhavaktrasya gaṇḍūṣo dāhanāśanaḥ
95.12
kavalasya vidhihyaiṣa samāsena prakīrttitaḥ
vibhajya bheṣaja buddhyā kurvīta pratisāraṇam
95.13
kalkorasakriyā kṣaudra cūrṇa ceti caturvidham
aṅgulyagrapraṇīta tu yathāsva mukharogiṣu
95.14
tasya yogātiyogañca kavalokta vibhāvayet
tānyeva śamayed vyādhīn kavalo'ya prayojitaḥ
95.15
doṣaṅgamanabhiṣyandi bhojayecca tathā naram
Linked texts (2)
- Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- Paribhāṣāpradīpa — Govindasena, Sanskrit