Amritasagara 3
Amṛtasāgara 3
- Language
- Sanskrit
3.1
śuddhāṃ brahmavicārasāraparamāmādyāṃ jagadvyāpinīṃ
vīṇāpustakadhāriṇīmabhayadāṃ jāḍyāndhakārāpahām
haste sphāṭikamālikāṃ vidadhatīṃ padmāsane saṃsthitāṃ
vaṃde tāṃ parameśvarīṃ bhagavatīṃ buddhipradāṃ śāradām
3.1-2
tatrādau vaidyalakṣaṇam
guroradhītākhilavaidyavidyaḥ pīyūṣapāṇiḥ kuśalaḥ kriyāsu
gataspṛho dhairyadharaḥ kṛpāluḥ śuddho'dhikārī bhiṣagīdṛśaḥ syāt
3.2
vaidyajīvana
niṣiddho vaidyaḥ
kucailaḥ karkaśaḥ stabdhaḥ kugrāmī svayamāgataḥ
paṃca vaidyā na pūjyaṃte dhanvaṃtarisamā api
3.3
bhāvaprakāśa
mūrkhavaidyādauṣadhaṃ nāṃgīkaraṇīyamityuktaṃ ca vaidyajīvane
auṣadhaṃ mūḍhavaidyānāṃ tyajantu jvarapīḍitāḥ
parasaṃsargasaṃsaktaṃ kalatramiva sādhavaḥ
3.4
rājadaṇḍayogyavaidyaḥ
auṣadhaṃ kevalaṃ kartuṃ yo jānāti na cāmayam
vaidyakarma sa cetkuryādvadhyamarhati rājataḥ
3.5
atha vaidyamukhyakarmavicāraḥ
tatra cikitsāphalamāha
kvacidarthaḥ kvacinmaitrī kvaciddharmaḥ kvacidyaśaḥ
karmābhyāsaḥ kvacicceti cikitsānāstiniṣphalā
3.6
cikitsyasya rogiṇo lakṣaṇamāha
nijaprakṛtivarṇābhyāṃ yuktaḥ sattvena cakṣuṣā
cikitsyo bhiṣajā rogī vaidyabhakto jiteṃdriyaḥ
3.7
āyuṣmānsattvavānsādhyo dravyavānmitravānapi
cikitsyo bhiṣajā rogī vaidyavākyakṛdāstikaḥ
3.8
caṇḍaḥ sāhasiko bhīruḥ kṛtaghno vyagra eva ca
śokākulo mumūrṣuśca vihīnaḥ karaṇaiśca yaḥ
3.9
vairī vaidyavidagdhaśca śraddhāhīnaśca śaṃkitaḥ
bhiṣajāmavidheyāḥ syunaupakramyā bhiṣagvidā
3.10
darśanasparśanapraśnai rogiṇo roganiścayam
ādau jñātvā tataḥ kuryāccikitsāṃ bhiṣajāṃvaraḥ
3.11
deśaṃ balaṃ vayaḥ kālaṃ gurviṇīṃ gadamauṣadham
vṛddhavaidyamataṃ jñātvā cikitsāmārabhettataḥ
Linked texts (8)
- Bhāvaprakāśa (typeset by P. Freund, Vedic Reserve) — Sanskrit
- Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Nityanāthatantra — Sanskrit
- Bṛhadyogataraṅgiṇī — Trimalla 1575, Sanskrit
- Yogataraṅgiṇī (Trimalla) — Trimalla, Sanskrit
- Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī) — Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
Discussed in (1)
- A History of Indian Medical Literature — Meulenbeld 1999, English