<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Medicine](https://indike.org/pramana/in.med) › [Later Compendia, Diagnosis and Therapeutics](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha) › [sharngadhara](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita) › 2.5

# sharngadhara 2.5: atha kvāthakalpanānāmadvitīyo'dhyāyaḥ

Śārṅgadharasaṃhitā 2.5

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [2.5.7](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.7) — 1 part
- [2.5.10](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.10) — 2 parts
- [2.5.13](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.13) — 2 parts
- [2.5.16](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.16) — 2 parts
- [2.5.18](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.18) — 2 parts
- [2.5.21](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.21) — 1 part
- [2.5.24](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.24) — 1 part
- [2.5.44](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.44) — 2 parts
- [2.5.47](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.47) — 1 part
- [2.5.51](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.51) — 2 parts
- [2.5.59](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.59) — 1 part
- [2.5.70](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.70) — 1 part
- [2.5.72](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.72) — 2 parts
- [2.5.102](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.102) — 1 part
- [2.5.109](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.109) — 2 parts
- [2.5.111](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.111) — 2 parts
- [2.5.137](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.137) — 1 part
- [2.5.151](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.151) — 2 parts

### atha kvāthakalpanānāmadvitīyo'dhyāyaḥ

### [2.5.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.p1)

kvāthakalpanā

### [2.5.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.p2)

pānīyaṃ ṣoḍaśaguṇaṃ kṣuṇṇe dravyapale kṣipet

### [2.5.1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.1)

mṛtpātre kvāthayed grāhyamaṣṭamāṃśāvaśeṣitam  
tajjalaṃ pāyayeddhīmānkoṣṇaṃ mṛdvagnisādhitam

### [2.5.2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.2)

kvāthaparyāyanāmāni  
śṛtaḥ kvāthaḥ kaṣāyaśca niryūhaḥ sa nigadyate

### [2.5.3](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.3)

kvāthapānasamayaḥ  
āhārarasapāke ca sañjāte dvipalonmitam  
vṛddhavaidyopadeśena pibetkvāthaṃ supācitam

### [2.5.4](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.4)

kvāthe sitāmadhunoḥ prakṣepaparimāṇam  
kvāthe kṣipetsitāmaṃśaiścaturthāṣṭamaṣoḍaśaiḥ  
vātapittakaphātaṃke viparītaṃ madhu smṛtam

### [2.5.5](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.5)

cūrṇadravyāṇāṃ prakṣepaparimāṇam  
jīrakaṃ guggulaṃ kṣāraṃ lavaṇaṃ ca śilājatu  
hiṅgu trikaṭukaṃ caiva kthāthe śāṇonmitaṃ kṣipet

### [2.5.6](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.6)

dravadravyāṇāṃ prakṣepaparimāṇam  
kṣīraṃ ghṛtaṃ guḍaṃ tailaṃ mūtraṃ cānyad dravaṃ tathā  
kalkaṃ cūrṇādikaṃ kvāthe nikṣipetkarṣasammitam

### [2.5.7](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.7)

pākasamaye kvāthapātrapidhānaniṣedhaḥ  
sapidhānamukhe pātre jalaṃ durjaratāṃ vrajet  
tasmādāvaraṇaṃ tyaktvā kvāthādīnāṃ viniścayaḥ

### [2.5.7.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.7.p1)

sarvajvare dāhādau ca guḍūcyādikvāthaḥ  
guḍūcīdhānyakāriṣṭaraktacandanapadmakaiḥ

### [2.5.8](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.8)

guḍūcyādigaṇakvāthaḥ sarvajvaraharaḥ smṛtaḥ  
dīpano dāhahṛllāsatṛṣṇācchardyarucīrjayet

### [2.5.9](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.9)

sarvajvare nāgarādipācanakvāthaḥ  
nāgaraṃ devakāṣṭhaṃ ca dhānyakaṃ bṛhatīdvayam  
dadyātpācanakaṃ pūrvaṃ jvaritānāṃ jvarāpaham

### [2.5.10](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.10)

sarvajvare kṣudrādikvāthaḥ  
kṣudrā kirātatiktaṃ ca śuṇṭhī chinnā ca pauṣkaram  
kaṣāya eṣāṃ śamayetpītaścāṣṭavidhaṃ jvaram

### [2.5.10.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.10.p1)

vātajvare kvāthaḥ

### [2.5.10.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.10.p2)

guḍūcyādi kvāthaḥ

### [2.5.11](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.11)

guḍūcīpippalīmūlanāgaraiḥ pācanaṃ smṛtam  
dadyādvātajvare pūrṇaliṅge saptamavāsare

### [2.5.12](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.12)

śālaparṇyādikvāthaḥ  
śālaparṇī balā drākṣā guḍūcī sārivā tathā  
āsāṃ kvāthaṃ pibetkoṣṇaṃ tīvravātajvaracchidam

### [2.5.13](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.13)

kāśmaryādikvāthaḥ  
kāśmarīsārivādrākṣātrāyamāṇā'mṛtābhavaḥ  
kaṣāyaḥ saguḍaḥ pītovātajvaravināśanaḥ

### [2.5.13.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.13.p1)

pittajvare kvāthāḥ

### [2.5.13.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.13.p2)

kaṭphalādipācanakvāthaḥ

### [2.5.14](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.14)

kaṭphalendrayavāpāṭhātiktāmustaiḥ śṛtaṃ jalam  
pācanaṃ daśame'hni syāttīvre pittajvare nṛṇām

### [2.5.15](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.15)

parpaṭādikvāthaḥ  
parpaṭo vāsakastiktā kairāto dhanvayāsakaḥ

### [2.5.16](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.16)

priyaṅguśca kṛtaḥ kvātha eṣāṃ śarkarayā yutaḥ  
pipāsādāhapittāsrayutaṃ pittajvaraṃ jayet

### [2.5.16.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.16.p1)

drākṣādikvāthaḥ

### [2.5.16.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.16.p2)

drākṣā harītakī mustaṃ kaṭukī kṛtamālakaḥ

### [2.5.17](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.17)

parpaṭaśca kṛtaḥ kvātha eṣāṃ pittajvarāpahaḥ  
tṛṇmūrcchādāhapittāsṛkśamano bhedanaḥ smṛtaḥ

### [2.5.18](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.18)

parpaṭakvāthapraśaṃsau tatra viśeṣaśca  
ekaḥ parpaṭakaḥ śreṣṭhaḥ pittajvaravināśanaḥ  
kiṃ punaryadi yujyeta candanośīrabālakaiḥ

### [2.5.18.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.18.p1)

atha kaphajvare kvāthāḥ

### [2.5.18.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.18.p2)

tatra bījapūrakādipācanakvāthaḥ

### [2.5.19](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.19)

bījapūraśiphāpathyānāgaragranthikaiḥ śṛtam  
sakṣāraṃ pācanaṃ śleṣmajvare dvādaśavāsare

### [2.5.20](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.20)

bhūnimbādikvāthaḥ  
bhūnimbanimbapippalyaḥ śaṭī śuṇṭhī śatāvarī  
guḍūcī bṛhatī ceti kvātho hanyātkaphajvaram

### [2.5.21](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.21)

paṭolādikvāthaḥ  
paṭolatriphalātiktāśaṭīvāsā'mṛtābhavaḥ  
kvātho madhuyutaḥ pīto hanyātkaphakṛtaṃ jvaram

### [2.5.21.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.21.p1)

atha dvandvajajvare kvāthāḥ  
tatra vātapittajvare pañcabhadrakvāthaḥ

### [2.5.22](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.22)

parpaṭābdāmṛtāviśvakairātaiḥ sādhitaṃ jalam  
pañcabhadramidaṃ jñeyaṃ vātapittajvarāpaham

### [2.5.23](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.23)

kaphavātajvarādau laghukṣudrādikvāthaḥ  
kṣudrāśuṇṭhīguḍūcīnāṃ kaṣāyaḥ pauṣkarasya ca

### [2.5.24](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.24)

kaphavātādhike peyo jvare vā'pi tridoṣaje  
kāsaśvāsārucikare pārśvaśūlavidhāyini

### [2.5.24.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.24.p1)

vātakaphajvare āragvadhādikvāthaḥ  
āragvadhakaṇāmūlamustātiktābhayākṛtaḥ

### [2.5.25](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.25)

kvāthaḥ śamayati kṣipraṃ jvaraṃ vātakaphodbhavam  
āmaśūlapraśamano bhedī dīpanapācanaḥ

### [2.5.26](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.26)

pittaśleṣmajvare'mṛtādyaṣṭakakvāthaḥ  
amṛtāriṣṭakaṭukāmustendrayavanāgaraiḥ  
paṭolacandanābhyāṃ ca pippalīcūrṇayukśṛtam

### [2.5.27](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.27)

amṛtāṣṭakametacca pittaśleṣmajvarāpaham  
chardyarocakahṛllāsadāhatṛṣṇāvināśanam

### [2.5.28](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.28)

pittaśleṣmajvarādau paṭolādikvāthaḥ  
paṭolaṃ candanaṃ mūrvātiktāpāṭhā'mṛtāgaṇaḥ  
pittaśleṣmajvaracchardidāhakaṇḍūviṣāpahaḥ

### [2.5.29](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.29)

sarvajvare kaṇṭakāryādikvāthaḥ  
kaṇṭakārīdvayaṃ śuṇṭhī dhānyakaṃ suradāru ca  
ebhiḥ śṛtaṃ pācanaṃ syātsarvajvaravināśanam

### [2.5.30](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.30)

atha sannipātajvare kvāthāḥ  
tatra daśamūlakvāthaḥ  
śāliparṇīpṛśniparṇībṛhatīdvayagokṣuraiḥ

### [2.5.31](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.31)

vilvāgnimanthaśyonākakāśmarīpāṭalāyutaiḥ  
daśamūlamiti khyātaṃ kvathitaṃ tajjalaṃ pibet

### [2.5.32](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.32)

pippalīcūrṇasaṃyuktaṃ vātaśleṣmajvarāpaham  
sannipātajvaraharaṃ sūtikādoṣanāśanam

### [2.5.33](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.33)

hṛtkaṇṭhagrahapārśvārttitandrāmastakaśūlahṛt

### [2.5.34](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.34)

abhayādikvāthaḥ  
abhayāmustadhānyākaraktacandanapadmakaiḥ  
vāsakendrayavośīraguḍūcīkṛtamālakaiḥ

### [2.5.35](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.35)

pāṭhānāgaratiktābhiḥ pippalīcūrṇayukśṛtam  
pibettridoṣajvarajitpipāsākāsadāhanut

### [2.5.36](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.36)

pralāpaśvāsatandrāghnaṃ dīpanaṃ pācanaṃ param  
viṇmūtrānilaviṣṭambhavamiśoṣārucicchidam

### [2.5.37](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.37)

pippalyādikvāthaḥ  
pippalīpippalīmūlacavyacitrakanāgaraiḥ  
vacāsātiviṣā'jājīpāṭhāvatsakareṇukaiḥ

### [2.5.38](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.38)

kirātatiktakaṃ mūrvā sarṣapā maricāni ca  
kaṭukaṃ puṣkaraṃ bhārṅgī viḍaṅgaṃ karkaṭāhvayam

### [2.5.39](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.39)

arkamūlaṃ bṛhatsiṃhī śreyasī sadurālabhā  
dīpyakaṃ cājamodā ca śukanāsādihiṅgubhiḥ

### [2.5.40](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.40)

etāni samabhāgāni gaṇo'ṣṭāviṃśako mataḥ  
kaṣāyamupabhuñjīta vātaśleṣmajvarāpaham

### [2.5.41](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.41)

hanti vātaṃ tathā śītaṃ svedajaṃ prabalaṃ kapham  
pralāpaṃ cātinidrāṃ ca romaharṣārucī tathā

### [2.5.42](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.42)

mahāvāte'patantre ca sarvagātre ca śūnyatām  
ayaṃ sarvajvarānhanti sannipātāṃstrayodaśa

### [2.5.43](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.43)

aṣṭādaśāṅgakvāthaḥ  
kirātakaṭukīmustādhānyendrayavanāgaraiḥ  
daśamūlamahādārugajapippalikāyutaiḥ

### [2.5.44](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.44)

kṛtaḥ kaṣāyaḥ pārśvārttisannipātajvaraṃ jayet  
kāsaśvāsavamīhikkātandrāhṛdgrahanāśanaḥ

### [2.5.44.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.44.p1)

kaṭphalādikvāthaḥ

### [2.5.44.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.44.p2)

kaṭphalāmbudabhārṅgībhirdhānyarohiṣaparpaṭaiḥ

### [2.5.45](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.45)

vacā harītakīśṛṅgīdevadārumahauṣadhaiḥ  
hikkākāsaṃ jvaraṃ hanti śvāsaśleṣmagalagrahān

### [2.5.46](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.46)

jīrṇajvare guḍūcīkvāthaḥ pittajvare parpaṭakvāthaśca  
kvātho jīrṇajvaraṃ hanti guḍūcyāḥ pippalīyutaḥ

### [2.5.47](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.47)

tathā parpaṭajaḥ kvāthaḥ pittajvaraharaḥ paraḥ  
kiṃ punaryadi yujyeta candanodīcyanāgaraiḥ

### [2.5.47.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.47.p1)

jīrṇajvare nidigdhikādikvāthaḥ  
nidigdhikā'mṛtāśuṇṭhīkaṣāyaṃ pāyayedbhiṣak

### [2.5.48](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.48)

pippalīcūrṇasaṃyuktaṃ śvāsakāsārditāpaham  
pīnasārucivaisvaryaśūlājīrṇajvaracchidam

### [2.5.49](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.49)

prasūtidoṣe devadārvādikvāthaḥ  
devadāru vacā kuṣṭhaṃ pippalī viśvabheṣajam

### [2.5.50](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.50)

kaṭphalaṃmustabhūnimbatiktadhānyā harītakī  
gajakṛṣṇā ca duḥsparśā gokṣururdhanvayāsakam

### [2.5.51](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.51)

bṛhatyativiṣā chinnā karkaṭaṃ kṛṣṇajīrakam  
kvāthamaṣṭāvaśeṣaṃ tu prasūtāṃ pāyayetstriyam  
śūlakāsajvaraśvāsamūrcchākampaśirorttijit

### [2.5.51.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.51.p1)

atha viṣamajvare kvāthāḥ

### [2.5.51.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.51.p2)

tatra śītapūrvaviṣamajvare bṛhatkṣudrādikvāthaḥ

### [2.5.52](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.52)

kṣudrādhānyakaśuṇṭhībhirguḍūcīmustapadmakaiḥ  
raktacandanabhūnimbapaṭolavṛṣapauṣkaraiḥ

### [2.5.53](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.53)

kaṭukendrāyavāriṣṭabhārṅgīparpaṭakaiḥ samaiḥ  
kvāthaṃ prātarniṣeveta sarvaśītajvaracchidam

### [2.5.54](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.54)

viṣamajvare mustādikvāthaḥ  
mustākṣudrāmṛtāśuṇṭhīdhātrīkvāthaḥ samākṣikaḥ  
pippalīcūrṇasaṃyukto viṣamajvaranāśanaḥ

### [2.5.55](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.55)

santatādijvare paṭolādikvāthaḥ  
paṭolendrayavādārutriphalāmustagostanaiḥ  
madhukāmṛtavāsānāṃ kvāthaṃ kṣaudrayutaṃ pibet

### [2.5.56](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.56)

santate satate caiva dvitīyakatṛtīyake  
ekāhike vā viṣame dāhapūrve navajvare

### [2.5.57](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.57)

ekāhikajvare paṭolādikvāthaḥ  
paṭolatriphalānimbadrākṣāśamyākavāsakaiḥ  
kvāthaḥ sitāmadhuyuto jayedaikāhikaṃ jvaram

### [2.5.58](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.58)

tṛtīyakajvare guḍūcyādikvāthaḥ  
guḍūcīdhānyamustābhiścandanośīranāgaraiḥ

### [2.5.59](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.59)

kṛtaṃ kvāthaṃ pibetkṣaudrasitāyuktaṃ jvarāturaḥ  
tṛtīyajvaranāśāya tṛṣṇādāhanivāraṇam

### [2.5.59.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.59.p1)

cāturthikajvare devadārvādikvāthaḥ  
devadāruśivāvāsāśāliparṇīmahauṣadhaiḥ

### [2.5.60](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.60)

cāturthikajvare śvāse kāse mandānale tathā  
dhātrīyutaṃ śṛtaṃ śītaṃ dadyānmadhusitāyutam

### [2.5.61](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.61)

jvarātīsāre guḍūcyādikvāthaḥ  
guḍūcīdhānyakośīraśuṇṭhībālakaparpaṭaiḥ  
bilvaprativiṣāpāṭhāraktacandanavatsakaiḥ

### [2.5.62](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.62)

kirātamustendrayavaḥ kvathitaṃ śiśiraṃ pibet  
sakṣaudraṃraktapittaghnaṃ jvarātīsāranāśanam

### [2.5.63](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.63)

nāgarādikvāthaḥ  
nāgaraṃ kuṭajo mustaṃ bhūnimbātiviṣā'mṛtāḥ  
ebhiḥ kṛtaṃ pibetkvāthaṃ jvarātīsāranāśanam

### [2.5.64](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.64)

āmaśūle dhānyapañcakakvāthaḥ  
dhānyabālaka bilvābdanāgaraiḥ sādhitaṃ jalam  
āmaśūlaharaṃ grāhi dīpanaṃ pācanaṃ param

### [2.5.65](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.65)

āmavāte dhānyanāgarajakvāthaḥ  
dhānyanāgarajaḥ kvāthaḥ pācano dīpanastathā  
eraṇḍamūlayuktaśca jayedāmānilavyathām

### [2.5.66](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.66)

sāmaraktātīsāre vatsakādikvāthaḥ  
vatsakātiviṣābilvamustabālakajaḥ śṛtaḥ  
atīsāraṃ jayetsāmaṃ cirajaṃ raktaśūlajit

### [2.5.67](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.67)

sarvātīsāre kuṭajāṣṭakakvāthaḥ  
kuṭajātiviṣāpāṭhādhātakīlodhramustakaiḥ  
hrīberadāḍimayutaiḥ kṛtaḥ kvāthaḥ samākṣikaḥ

### [2.5.68](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.68)

peyo mocarasenaiva kuṭajāṣṭakasaṃjñakaḥ  
atīsārāñjayeddāharaktaśūlāmadustarān

### [2.5.69](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.69)

cirajātīsāre hrīberādikvāthaḥ  
hrīberadhātakīlodhrapāṭhālajjāluvatsakaiḥ  
dhānyakātiviṣāmustāguḍūcībilvanāgaraiḥ

### [2.5.70](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.70)

kṛtaḥ kaṣāyaḥ śamayedatīsāraṃ cirotthitam  
arocakāmaśūlāsrajvaraghnaḥ pācanaḥ smṛtaḥ

### [2.5.70.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.70.p1)

bālātisāre dhātakyādikvāthaḥ  
dhātakī bilvarodhrāṇi bālakaṃ gajapippalī

### [2.5.71](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.71)

ebhiḥ kṛtaṃ śṛtaṃ śītaṃ śiśubhyaḥ kṣaudrasaṃyutam  
pradadyādavalehaṃ vā sarvātīsāraśāntaye

### [2.5.72](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.72)

vātajagrahaṇyāṃ śāliparṇyādikvāthaḥ  
śāliparṇībalābilvadhānyaśuṇṭhīkṛtaḥ śṛtaḥ  
ādhmānaśūlasahitāṃ vātajāṃ grahaṇīṃ jayet

### [2.5.72.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.72.p1)

sāmagrahaṇyāṃ cāturbhadrakakvāthaḥ  
guḍūcyativiṣāśuṇṭhīmustaiḥ kvāthaḥ kṛto jayet

### [2.5.72.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.72.p2)

āmānuṣaktāṃ grahaṇīṃ grāhī pācanadīpanaḥ73  
sarvātisāreṣvindrayavādikvāthaḥ

### [2.5.74](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.74)

yavadhānyapaṭolānāṃ kvāthaḥ sakṣaudraśarkaraḥ  
yojyaḥ sarvātisāreṣu bilvāmrāsthibhavastathā

### [2.5.75](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.75)

kṛmiroge triphalādikvāthaḥ  
triphalā devadāruśca mustā mūṣakaparṇikā  
śigruretaiḥ kṛtaḥ kvāthaḥ pippalīcūrṇasaṃyutaḥ

### [2.5.76](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.76)

viḍaṅgacūrṇayuktaśca kṛmighnaḥkṛmirogahā

### [2.5.77](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.77)

kāmalādau phalatrikādikvāthaḥ  
phalatrikāmṛtātiktānimbakairātavāsakaiḥ  
jayenmadhuyutaḥ kvāthaḥ kāmalāṃ pāṇḍutāṃ tathā

### [2.5.78](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.78)

pāṇḍuśothādau punarnavādikvāthaḥ  
punarnavā'bhayānimbadārvītiktāpaṭolakaiḥ

### [2.5.79](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.79)

guḍūcīnāgarayutaiḥ kvātho gomūtrasaṃyutaḥ  
pāṇḍukāsodaraśvāsaśūlasarvāṅgaśothahā

### [2.5.80](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.80)

raktapittādau vāsādikvāthaḥ  
vāsādrākṣā'bhayākvāthaḥ pītaḥ sakṣaudraśarkaraḥ  
nihanti raktapittārttiśvāsakāsānsudāruṇān

### [2.5.81](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.81)

raktapittādau vāsakakvāthaḥ  
raktapittakṣayaṃ kāsaṃ śleṣmapittajvaraṃ tathā  
kevalo vāsakakvāthaḥ pītaḥ kṣaudreṇa nāśayet

### [2.5.82](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.82)

kāse kvāthadvayam  
vāsākṣudrā'mṛtākvāthaḥ kṣaudreṇa jvarakāsahā  
kāsaghnaḥpippalīcūrṇayuktaḥ kṣudrāśṛtastathā

### [2.5.83](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.83)

śvāsakāsayoḥ kṣudrādikvāthaḥ  
kṣudrākulatthavāsābhirnāgareṇa ca sādhitaḥ  
kvāthaḥ puṣkaracūrṇāḍhya śvāsakāsau nivārayet

### [2.5.84](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.84)

reṇukādikvāthaḥ  
reṇukāpippalīkvātho hiṅgukalkena saṃyutaḥ  
pānādeva hi pañcāpi hikkāṃ nāśayati kṣaṇāt

### [2.5.85](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.85)

chardyāṃ kvāthatrayam  
bilvatvacoguḍūcyā vā kvāthaḥ kṣaudreṇa saṃyutaḥ  
jayettridoṣajāṃ chardiṃ parpaṭaḥ pittajāṃ tathā

### [2.5.86](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.86)

gṛdhrasyāṃ kvāthadvayam  
hiṅgupuṣkaracūrṇāḍhyaṃ daśamūlaśṛtaṃ jayet  
gṛdhrasīṃ kevalaḥ kvāthaḥ śephālīpatrajastathā

### [2.5.87](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.87)

saptadhātugatavāte rāsnāpañcakakvāthaḥ  
rāsnā'mṛtāmahādārunāgarairaṇḍajaiḥ śṛtam  
saptadhātugate vāte sāme sarvāṅgaje pibet

### [2.5.88](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.88)

jaṅghāvātādau rāsnāsaptakakvāthaḥ  
rāsnāgokṣurakairaṇḍadevadārupunarnavā  
guḍūcyāragvadhaścaiva kvāthameṣāṃ vipācayet

### [2.5.89](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.89)

śuṇṭhīcūrṇena saṃyuktaṃ pibejjaṅghākaṭīgrahe  
pārśvapṛṣṭhorupīḍāyāmāmavāte sudustare

### [2.5.90](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.90)

sarvavātaroge mahārāsnādikvāthaḥ  
rāsnā dviguṇabhāgā syādekabhāgāstataḥ pare  
dhanvayāsabalairaṇḍadevadāruśaṭīvacāḥ

### [2.5.91](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.91)

vāsako nāgaraṃ pathyā cavyā mustā punarnavā  
guḍūcī vṛddhadāruśca śatapuṣpā ca gokṣuraḥ

### [2.5.92](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.92)

aśvagandhā prativiṣā kṛtamālaḥ śatāvarī  
kṛṣṇā sahacaraścaiva dhānyakaṃ bṛhatīdvayam

### [2.5.93](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.93)

ebhiḥ kṛtaṃ pibetkvāthaṃ śuṇṭhīcūrṇena saṃyutam  
kṛṣṇācūrṇena vā yogarājaguggulunā'thavā

### [2.5.94](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.94)

ajamodādinā vā'pi tailenairaṇḍajena vā  
sarvāṅgakampe kubjatve pakṣāghāte'vabāhuke

### [2.5.95](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.95)

gṛdhrasyāmāmavāte ca ślīpade cāpatānake  
antravṛddhau tathā'dhmāne jaṅghājānugate'dite

### [2.5.96](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.96)

śukrāmaye meḍhraroge vandhyāyonyāmayeṣu ca  
mahārāsnādirākhyāto brahmaṇā garbhakāraṇam

### [2.5.97](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.97)

stanādigatavāte eraṇḍasaptakakvāthaḥ  
eraṇḍo bījapūraśca gokṣuro bṛhatīdvayam  
aśmabhedastathā bilva etanmūlaiḥ kṛtaḥ śṛtaḥ

### [2.5.98](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.98)

eraṇḍatailahiṅgvāḍhyaḥ sayavakṣārasaindhavaḥ  
stanaskandhakaṭī meḍhrahṛdayotthāṃ vyathāṃ jayet

### [2.5.99](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.99)

vātaśūle nāgarādīndrayavayoḥ kvāthau  
nāgarairaṇḍajaḥ kvāthaḥ kvātha indrayavasya ca  
hiṃgusauvarcalopeto vātaśūlanivāraṇaḥ

### [2.5.100](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.100)

pittaśūle triphalādikvāthaḥ  
triphalā'ragvadhakvāthaḥ śarkarākṣaudrasaṃyutaḥ  
raktapittaharo dāhapittaśūlanivāraṇaḥ

### [2.5.101](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.101)

kaphaśūle eraṇḍakvāthaḥ  
eraṇḍamūlaṃ dvipalaṃ jale'ṣṭaguṇite pacet  
tatkvātho yāvaśūkāḍhyaḥ pārśvahṛtkaphaśūlahā

### [2.5.102](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.102)

hṛdrogādau daśamūlakvāthaḥ  
daśamūlakṛtaḥ kvāthaḥ sayavakṣārasaindhavaḥ  
hṛdrogagulmaśūlāni kāsaṃ śvāsaṃ ca nāśayet

### [2.5.102.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.102.p1)

mūtrakṛcchrādau harītakyādikvāthaḥ  
harītakīdurālambhākṛtamālakagokṣuraiḥ

### [2.5.103](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.103)

pāṣāṇabhedasahitaiḥ kvātho mākṣikasaṃyutaḥ  
vibandhe mūtrakṛcchre ca sadāhe saruje hitaḥ

### [2.5.104](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.104)

aśmarīrogādau vīratarvādigaṇakvāthaḥ  
vīratarurvṛkṣavandā kāśaḥ sahacaratrayam  
kuśadvayaṃ nalo gundrā bakapuṣpo'gnimanthakaḥ

### [2.5.105](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.105)

mūrvā pāṣāṇabhedaśca syonāko gokṣurastathā  
apāmārgaśca kamalaṃ brāhmī ceti gaṇo varaḥ

### [2.5.106](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.106)

vīratarvādirityuktaḥ śarkarā'śmarikṛcchrahā  
mūtrāghātaṃ vāyurogānnāśayennikhilānapi

### [2.5.107](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.107)

śarkarā'śmaryādau elādikvāthaḥ  
elāmadhukagokaṇṭareṇukairaṇḍavāsakāḥ

### [2.5.108](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.108)

kṛṣṇā'śmabhedasahitāḥ kvātha eṣāṃ susādhitaḥ  
śilājatuyutaḥ peyaḥ śarkarā'śmarikṛcchrahā

### [2.5.109](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.109)

mūtrakṛcchrādau gokṣurakvāthaḥ  
samūlagokṣurakvāthaḥ sitāmākṣikasaṃyutaḥ  
nāśayenmūtrakṛcchrāṇi tathā coṣṇasamīraṇam

### [2.5.109.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.109.p1)

atha pramehe kvāthāḥ

### [2.5.109.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.109.p2)

varādiḥ vatsakādikvāthau

### [2.5.110](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.110)

varādārvyabdadārūṇāṃ kvāthaḥ kṣaudreṇa mehahā  
vatsakatriphalādārvīmustako bījakastathā

### [2.5.111](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.111)

phalatrikādikvāthaḥ  
phalatrikābdadārvīṇāṃ viśālāyāḥ śṛtaṃ pibet  
niśākalkayutaṃ sarvapramehavinivṛttaye

### [2.5.111.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.111.p1)

pradare dārvyādikvāthaḥ

### [2.5.111.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.111.p2)

dārvī rasāñjanaṃ mustaṃ bhallātaḥ śrīphalaṃ vṛṣaḥ

### [2.5.112](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.112)

kairātaśca pibedeṣāṃ kvāthaṃ śītaṃ samākṣikam  
jayetsaśūlaṃ pradaraṃ pītaśvetāsitāruṇam

### [2.5.113](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.113)

yonirogavraṇādau nyagrodhādikvāthaḥ  
nyagrodhaplakṣakośāmravetasā badarī tuṇiḥ  
madhuyaṣṭī priyālaśca lodhradvayamudumbaraḥ

### [2.5.114](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.114)

pippalaśca madhūkaśca tathā pārisapippalaḥ  
śallakī tindukī jambūdvayamāmrataruḥ śivā

### [2.5.115](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.115)

kadambakakubhau caiva bhallātakaphalāni ca  
nyagrodhādigaṇakvāthaṃ yathālābhaṃ ca kārayet

### [2.5.116](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.116)

ayaṃ kvātho mahāgrāhī vraṇyo bhagnaṃ ca sādhayet  
yonidoṣaharo dāhamedomehaviṣāpahaḥ

### [2.5.117](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.117)

atha medodoṣe yogatrayam  
bilvo'gnimanthaḥ syonākaḥ kāśmarī pāṭalā tathā  
kvātha eṣāṃ jayenmedodoṣaṃ kṣaudreṇa saṃyutaḥ

### [2.5.118](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.118)

kṣaudreṇa triphalākvāthaḥ pīto medoharaḥ smṛtaḥ  
śītībhūtaṃ tathoṣṇāmbu medohṛtkṣaudrasaṃyutam

### [2.5.119](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.119)

udararoge cavyādikvāthaḥ  
cavyacitrakaviśvānāṃ sādhito devadāruṇā  
kvāthastrivṛccūrṇayuto gomūtreṇodarāñjayet

### [2.5.120](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.120)

śothodare punarnavā'dikvāthaḥ  
punarnavā'mṛtādārupathyānāgarasādhitaḥ  
gomūtragugguluyutaḥ kvāthaḥ śothodarāpahaḥ

### [2.5.121](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.121)

yakṛtplīhagulmodare pathyā'dikvāthaḥ  
pathyārohitakakvāthaṃ yavakṣārakaṇāyutam  
pibetprātaryakṛtplīhagulmodaranivṛttaye

### [2.5.122](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.122)

śothe punarnavādikvāthaḥ  
punarnavā dāruniśā niśā śuṇṭhī harītakī

### [2.5.123](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.123)

guḍūcī citrako bhārṅgī devadāru ca taiḥ śṛtaḥ  
pāṇipādodaramukhaprāptaṃ śophaṃ nivārayet

### [2.5.124](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.124)

vṛṣaṇaśothe phalatrikakvāthaḥ  
phalatrikodbhavaṃ kvāthaṃ gomūtreṇaiva pāyayet  
vātaśleṣmakṛtaṃ hanti śothaṃ vṛṣaṇasambhavam

### [2.5.125](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.125)

antravṛddhau rāsnādikvāthaḥ  
rāsnā'mṛtābalāyaṣṭīgokaṇṭairaṇḍajaḥ śṛtaḥ  
eraṇḍatailasaṃyukto vṛddhimantrabhavāṃ jayet

### [2.5.126](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.126)

gaṇḍāmālāyāṃ kāñcanāratvakkvāthaḥ  
kāñcanāratvacaḥ kvāthaḥ śuṇṭhīcūrṇena nāśayet  
gaṇḍamālāṃ tathā kvāthaḥ kṣaudreṇa varuṇatvacaḥ

### [2.5.127](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.127)

ślīpadamedorogayoḥ śākhoṭakatvakkvāthaḥ  
śākhoṭavalkalakvāthaṃ gomrūtreṇa yutaṃ pibet  
ślīpadānāṃ vināśāya medodoṣanivṛttaye

### [2.5.128](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.128)

antarvidradhau kvāthadvayam  
punarnavāvaruṇayoḥ kvātho'ntarvidradhīñjayet  
tathā śigrubhavaḥ kvātho hiṅgusaindhavasaṃyutaḥ

### [2.5.129](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.129)

apakvāntarvidradhau varuṇādigaṇakvāthaḥ  
varuṇādigaṇakvāthamapakve madhyavidradhau  
ūṣakādirajoyuktaṃ pibecchamanahetave

### [2.5.130](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.130)

varuṇādigaṇaḥ  
varuṇo bakapuṣpaśca bilvāpāmārgacitrakāḥ  
agnimanthadvayaṃ śigrudvayaṃ ca bṛhatīdvayam

### [2.5.131](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.131)

saireyakatrayaṃ mūrvā meṣaśṛṅgī kirātakaḥ  
ajaśṛṅgī ca bimbī ca karañjaśca śatāvarī

### [2.5.132](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.132)

varuṇādigaṇakvāthaḥ kaphamedoharaḥ smṛtaḥ  
hanti gulmaṃ śiraḥ śūlantathābhyantaravidradhīn

### [2.5.133](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.133)

bhagandare khadirādikvāthaḥ  
khadiratriphalākvātho mahiṣīghṛtasaṃyutaḥ  
viḍaṅgacūrṇayuktaśca bhagandaravināśanaḥ

### [2.5.134](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.134)

upadaṃśe paṭolādikvāthaḥ  
paṭolatriphalānimbakirātakhadirāsanaiḥ  
kvāthaḥ pīto jayetsarvānupadaṃśānsagugguluḥ

### [2.5.135](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.135)

vātarakte'mṛtādikvāthaḥ  
amṛtairaṇḍavāsānāṃ kvātha eraṇḍatailayuk  
pītaḥ sarvāṅgasañcrārivātaraktaṃ jayed dhruvam

### [2.5.136](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.136)

vātarakte paṭolādikvāthaḥ  
paṭolaṃ triphalā tiktā guḍūcī ca śatāvarī  
etatkvātho jayetpīto vātāsraṃ dāhasaṃyutam

### [2.5.137](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.137)

śvetakuṣṭhe'valgujacūrṇayugdhātryādikvāthaḥ  
kvātho'valgujacūrṇāḍhyo dhātrīkhadirasārayoḥ  
jayetsuśīlito nityaṃ śvitraṃ pathyāśināṃ nṛṇām

### [2.5.137.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.137.p1)

vātaraktakuṣṭhādau laghumañjiṣṭhā'dikvāthaḥ  
mañjiṣṭhā triphalā tiktā vacā dāruniśā'mṛtā

### [2.5.138](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.138)

nimbaścaiṣāṃ kṛtaḥ kvātho vātaraktavināśanaḥ  
pāmākapālikākuṣṭharaktamaṇḍalajinmataḥ

### [2.5.139](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.139)

sarvakuṣṭhe bṛhanmañjiṣṭhādikvāthaḥ  
mañjiṣṭhāmustakuṭajaguḍūcīkuṣṭhanāgaraiḥ  
bhārṅgīkṣudrāvacānimbaniśādvayaphalatrikaiḥ

### [2.5.140](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.140)

paṭolakaṭukīmūrvāviḍaṅgāsanacitrakaiḥ  
śatāvarītrāyamāṇākṛṣṇendrayavavāsakaiḥ

### [2.5.141](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.141)

bhṛṅgarājamahādārupāṭhākhadiracandanaiḥ  
trivṛdvaruṇakairātavākucīkṛtamālakaiḥ

### [2.5.142](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.142)

śākhoṭakamahānimbakarañjātiviṣājalaiḥ  
indravāruṇikānantāsārivāparpaṭaiḥ samaiḥ

### [2.5.143](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.143)

emiḥ kṛtaṃ pibetkvāthaṃ kaṇāguggulusaṃyutam  
aṣṭādaśasu kuṣṭheṣu vātaraktārdite tathā

### [2.5.144](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.144)

upadaṃśe ślīpade ca prasuptau pakṣaghātake  
medodoṣe netraroge mañjiṣṭhādiḥ praśasyate

### [2.5.145](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.145)

śiroroge netrarogādau ca pathyādiṣaḍaṅgakvāthaḥ  
pathyā'kṣadhātrībhūnimbaniśānimbāmṛtāyutaiḥ

### [2.5.146](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.146)

kṛtaḥ kvāthaḥ ṣaḍaṅgo'ya saguḍaḥ śīrṣaśūlahṛt  
bhrūśaṅkhakarṇaśūlāni tathā'dhaśiraso rujam

### [2.5.147](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.147)

sūryāvarttaṃ śaṅkhakaṃ ca dantapātaṃ ca tadrujam  
naktāndhyaṃ paṭalaṃ śukraṃ cakṣuḥpīḍāṃ vyapohati

### [2.5.148](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.148)

netraroge vāsādikvāthaḥ  
vāsāviśvāmṛtādārvīraktacandanacitrakaiḥ  
bhūnimbanimbakaṭukāpaṭolatriphalā'mbudaiḥ

### [2.5.149](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.149)

yavakāliṅgakuṭajaiḥ kvāthaḥ sarvākṣirogahā  
vaisvaryaṃ pīnasaṃ śvāsaṃ nāśayedurasaḥ kṣatam

### [2.5.150](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.150)

netraroge'mṛtādikvāthaḥ  
amṛtātriphalākvāthaḥ pippalīcūrṇasaṃyutaḥ  
sakṣaudraḥ śīlito nityaṃ sarvanetravyathāṃ jayet

### [2.5.151](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.151)

vraṇakṣālanādau pañcavalkalakvāthaḥ  
aśvatthodumbaraplakṣavaṭavetasajaṃ śṛtam  
vraṇaśothopadaṃśānāṃ nāśanaṃ kṣālanātsmṛtam

### [2.5.151.p1](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.151.p1)

atha pramathyā'dikaṣāyabhedānāha

### [2.5.151.p2](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.151.p2)

tatra pramathyāparibhāṣā

### [2.5.152](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.152)

pramathyā procyate dravyapalātkalkīkṛtācchṛtāt  
toye'ṣṭaguṇite yasyāḥ pānamāhuḥ paladvayam

### [2.5.153](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.153)

raktātisāre mustakādipramathyā  
mustakendrayavaiḥ siddhā pramathyā dvipalonmitā  
suśītā madhusaṃyuktā raktātīsāranāśinī

### [2.5.154](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.154)

yavāgūparibhāṣā  
sādhyaṃ catuṣpalaṃ dravyaṃ catuḥṣaṣṭipale jale  
tatkvāthenārdhaśiṣṭena yavāgūṃ sādhayedghanām

### [2.5.155](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.155)

grahaṇyāmāmrādiyavāgūḥ  
āmrāmrātakajambūtvakkaṣāye vipaced budhaḥ  
yavāgūṃ śālibhiryuktāṃ tāṃ bhuktvā grahaṇīṃ jayet

### [2.5.156](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.156)

yūṣaparibhāṣā  
kalkadravyapalaṃ śuṇṭhī pippalī cārdhakārṣikī  
vāriprasthena vipacetsa dravo yūṣa ucyate

### [2.5.157](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.157)

sannipātādau saptamuṣṭikayūṣaḥ  
kulatthayavakolaiśca mudgairmūlakagranthikaiḥ  
śuṇṭhīdhānyākayuktaiśca yūṣaḥ śleṣmānilāpahaḥ

### [2.5.158](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.158)

saptamuṣṭika ityeṣa sannipātajvaraṃ jayet  
āmavātaharaḥ kaṇṭhahṛdvaktrāṇāṃ viśodhanaḥ

### [2.5.159](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.159)

pānādikalpanā  
kṣuṇṇaṃ dravyapalaṃ sādhyaṃ catuḥṣaṣṭipale jale  
arddhaśiṣṭaṃ ca taddeyaṃ pāne bhaktādisaṃvidhau

### [2.5.160](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5.160)

pipāsājvaraghnaṣaḍaṅgapānam  
uśīraparpaṭodīcyamustanāgaracandanaiḥ  
jalaṃ śṛtaṃ himaṃ peyaṃ pipāsājvaranāśanam

## Commentaries (2)

- [Dīpikā](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita!adhamalla.11.1.1) — Āḍhamalla, Sanskrit
- [Gūḍhārthadīpikā](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita!kasirama.11.1) — Kāśīrāma 1500, Sanskrit

## Linked texts (12)

- [Cakradatta (Cikitsāsaṅgraha)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.cakradatta.1.55) — Cakrapāṇidatta, Sanskrit
- [Siddhayoga (Vṛndamādhava)](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.siddhayoga.1.84) — Vṛnda, Sanskrit
- [Garuḍapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.garuda.1.170.2) — Vyāsa, Sanskrit
- [Yogaratnākara (Mayūrapāda Bhikṣu)](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.yogaratnakara-mayurapada-bhiksu.228.1-4) — Mayūrapāda Bhikṣu 1700, Sanskrit
- [Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī)](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.gauda.bhaisajyaratnavali*sastri1978.4.128) — Sanskrit
- [Sahasrayoga](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.sahasrayoga.1.133) — Sanskrit
- [Paribhāṣāpradīpa](https://indike.org/pramana/in.med.paribhasa.paribhasapradipa.2.19) — Govindasena, Sanskrit
- [Cikitsāñjana](https://indike.org/pramana/in.med.yoga.cikitsanjana.26) — Vidyāpati, Sanskrit
- [Gadanigraha](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.gadanigraha.14.192) — Soḍhala, Sanskrit
- [Jvaratimirabhāskara (Cāmuṇḍa Kāyastha)](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.jvara.jvaratimirabhaskara.14.8) — Cāmuṇḍa Kāyastha 1598, Sanskrit
- [Vaidyakasāroddhāra](https://indike.org/pramana/in.med.cikitsa.gauda.vaidyakasaroddhara.1.p27) — Brajanāthaśarman, Sanskrit
- [Siddhasāra](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.siddhasara.p25) — Ravigupta, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5](https://indike.org/pramana/in.med.sangraha.sarngadharasamhita.2.5) · Pramāṇa
