Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 11

Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 11

Language: Sanskrit

11.0 — 11 parts
11.10 — 5 parts

11.0.1

kīṭaḥ (kaḥ) | puṃ | līr̤akir̤e | viṣṭhāyām
kṛmijātau | śara. | te sarpāṇāṃ śukaviṣamūtraśavapūyaṇḍasambhavāstadvividhāḥ vāyavyāsta ektatrayaḥ | tatra
caturvidhāḥ sudhīrāḥ | “kubhīnasastacchikarī śaṅko
śatakulīrakaḥ | ucciṭiṅgorughanāṃmā ca viciṭṭiṅgo mayūrikā | āvartakaścathīrabhasārikā mukhavadalo | śarāvakuṇḍaubhīrājī pañcaviṃśaśīrṣakaḥ
śataśāhva yaścāpi raktāṅgitaḥ prakīrtitaḥ | aṣṭādaśeti vāyavyāḥ kīṭāḥ pavanakīpanāḥ | iti
kauṇḍilyakaḥ kaśabhakī varaṭī pañcathiyakaḥ | vināsikā brahmaśikhā vidyutī amarasaṃjñā | bāhyakī
piciṭaḥ kṣubhī vaśca kīṭo'rimaidakaḥ | padmīkīṭo
dundubhiko makaraḥ śatapādakaḥ | pañcālakaḥ pākamatsyaḥ śṛṇatuṇḍo'tha gaībhī | llotaḥ kaṇibharārī
ca athāpya lakta śakraḥ smṛtaḥ | ete hyagniprakṛtayaḥ
catvāriṃśaḥ prakīrtitāḥ | tairbhavantīha daśānāṃ rogāḥ
pittanimittajāḥ || iti | viśvambharaḥ pañcaśukaḥ
pañcakṛṣṇo'tha kokilaḥ | saireyakaḥ pracalakī vallabhaḥ
kriṭinastathā | sūcīmukhaḥ kṛṣṇagodhā yaśca kāṣāyavāsika | kīṭagardabhakaścai va tathā troṭaka eva ca
tathoddeśe te saumyāḥ syuḥ kīṭāḥ śleṣmaprakopaṇāḥ
tairbhavantīha daśānāṃ rogāḥ kaphanimittajāḥ | iti
tuṅgaunātau vicittakastathāko vāhvasāstathā
śloṭhāgārī kramikaro yaśca maṇḍalapucchakaḥ | tuṅga
nāmaḥ sarṣapiko'styaṅgulo śambūkastathā | agnikīṭaśca ghorāḥ syuḥ dvādaśa prāṇanāśakāḥ
tairbhavantīha daśānāṃ vegajñānāni sarpavat | sāmānyato
daṣṭaliṅgaḥ sādhyāsādhyakramaiśca ca |... iti
trikaṇṭakaḥ kṛṣṇo cāpi halikaścī'parārinaḥ
catvāra ete kaphabhā vyākhyātā saumyacedanāḥ | dairdaṣṭasya

11.0.2

śvayathuraṅga mahadī gurutā gātrāṇāṃ daṃśaḥ kṛṣṇaśca bhavati
prakṣiptārthaḥ piṅgalāco bahuvarṇo maṇḍārirāḥ | tathā
kīṭakaḥ | puṃ | nimbe | ja.
kīṭagardabhakaḥ | puṃ | saumyakīṭaviśeṣe | tena
daṣṭe śleṣmajayarogā jāyante | su. kalpa. 8a.
kīṭaghnaḥ | puṃ | gandhake| rā.ni.va.13
kīṭajam | klī | reśam, tasara iti khyāte
vastre
kīṭajā | strī | lākṣāyām | lahā | ra. mā.
kīṭanāmā | strī | raktalajjālukāyām | vai.
nigha.
kīṭapādikā (dī) | strī | The plant
(Cissus Pedata.) harapādośtāthām
gobhrāṭama latā rā. ni. va. 5 | raktalajjālukāyām | vai. nigha.
kīṭamaṇiḥ | puṃ | Butterfly. pataṅgabhede
prakāśeti | khadyote
kīṭamarddarasaḥ | puṃ | kṛmyadhikāre rasaḥ| atra
brahmadaṇḍo bhāgoṃ taddojam | ra. sā. saṃ. | viṣasṛṣṭiḥ kuṭilā | “guḍūttaṃ śuddhatāmramajamodā vir̤aṅga kaṃ
viṣamuṣṭau brahmadaṇḍau yadyākramaguṇottaraṃ | cūrṇayet
madhunā miśraṃ nikaiṣāṃ kamijidbhavet || hustākādhamatuvirvet ......|” bheṣa.
kīṭamātā (ro) | strī | haṃsapādīlatāyām
bhā. | rā. ni. va. 5 | (ro) raktalajjālukāyām
vai. nigha.
kīṭameṣaḥ | puṃ | khadyotaḥ iti prasiddhe kīṭe
ayaṃ nadyotīre sikatāmadhye jāyate
kīṭavāmaḥ | puṃ | majjaphale | mājhūphalaṃ | kai.
kīṭaripuḥ (śatruḥ) (hāriḥ) (ṭāraḥ)
puṃ, klī | viḍaṅge | vai. nigha. | saṃyahaṇo | ci
kalyāṇagur̤a
kīṭāriḥ | puṃ | dadrumarddarce | ā.
kīṭārirasaḥ | puṃ | krimitaṃ pace | pāṭhaḥ —
kīṭāriṣṭam | klī | annasya kīṭavedhadoṣe
kīḍeraḥ | puṃ | taṇḍulīyaśāke | kām̐ṭānaṭiyā
kītanikā | strī | yaṣṭīmadhuni | vai. nigha.
kīnam | klī | māṃsadhaute | nigha.

11.0.3

11.0.4

kauśarīmā | strī | kapikacchau | ānāṃkunī
rā. ni. va. 3
kukaḥ | puṃ| cakravākapakṣiṇi | vai. nigha.
kukabham | klī| madyaviśeṣe | śa. ca.
kuka(ku)raḥ | puṃ| gandhaparṇīlatāyām | ci
rogādinā kuñcitahaste | cikā | bana. | puṃ
(kuraḥ) | kukkure | uṣā.
kukāñcanam | klī | pittale | pa. sū.
sitāvaracape | suṣaniśāka | śākakṣīvṛkṣe | rā.
ni. va. 4
kuku(kkū)ṭo | strī | chatrabhaṅge | śākakṣīvṛkṣe
rā. ni. va. 8
kuku(ra)drūḥ | puṃ | kukuradrume | kukūraśauṃkā
vai. nigha.
kuṭundaḥ (raḥ) | puṃ| kukuradrume | kūkūraśauṃkā, kūkūrabhūtā | hiṃ kukurauṃdā| bhā. pū.
pārśvajaghanayoḥ vahirbhāge pṛṣṭhavaṃśamubhayato nāti
nimne sakthiye, nitambasvarūpakadvaye, pṛṣṭhavaṃśāsthi
gartadvaye | su. śā. 5a. | bhrama.
kuṭundanī | strī | jyotiṣmatīlatāyām | vai
nigha.
kukundaramecakaḥ | puṃ | gauracataṇḍulyām
gorakṣacākuliyā | rasa. ra. stanaroga. ci.
kukubhaḥ | puṃ | kukkubhapakṣiṇi | vai. nigha.
kukurajihvā | strī | Acheiris Kookor
zibha. sasyaviśeṣe
kukurandaḥ | puṃ| kukuradrume | kūkūraśauṃkā
vai. nigha.
kukuravāk | puṃ| kukkubhapakṣiṇi | vai. nigha.
kukuṭam | klī | mayūrapucche | vai. nigha.
in infants. śiśūnāṃ netravartma gataroge
8kaṭakā | hiṃ kīthaāha | bhā. sa. 4bha. | "kukūṇaka kṣīradoṣānniśūnāmakṣikarmmaṇi jāyate sarujaṃ
necaṃ kaṇḍūraṃ prassravedvahu | śiśuḥ kuryyāllalāṭākṣikūṭanāsāpragharṣaṇaṃ | śakto nārkeprabhāṃ draṣṭu na cāpyunmīlanakṣamaḥ ||” mā.ni. | pādarogabhede
kukūlaḥ | puṃ | tuṣānale | rasā. | strī | yūthe
hārā.
kukolam | klī | kīlīvṛce | kūṇa gām̐cha
śa.ca.

11.0.5

kukkuṭaḥ (kaḥ) | puṃ| tāmracūr̤apakṣiṇi | kurur̤ā
murgā | teṃ kauḍi, kukka | bhā.pū. 1bha. | tatparyyāyaḥ, - kāhakaḥ (vi), kukkaṭasanaḥ, niśāvedī,
vikhyāta (he.), kṛkanasvaraḥ (hā.), niśākaraḥ
(śabdara.). prakāśalajñātā (śa.), yāmaghoṣaḥ
(śabdamā.), kṛkavākuḥ, tāmracūr̤aḥ, carayāyudhaḥ
(vya.), kalāvikaḥ rātivedī (vi), kālajñaḥ,
niṣor̤ā, vikviraḥ, nakharāyudhaḥ, dakṣaḥ, yāmanādī,
śikhaṇḍikaḥ (rā), tāmraśikhī (ja.), rātri vedaḥ,
uṣākaraḥ, kṛtācaḥ, kāhanaḥ (śabdara) | See
agnirūr̤haḥ | kukkubhapakṣiṇi | kūṭakā pākhī
me. | śa. ra. | agnikaṇo | he. ca. | (kaḥ)
śanivṛcaśāke | bhā. pū. 1bha. śākava. | suṇasuṇā
rāṅgabhāṭa iti koṅkaṇe | prā. kuruḍu, devakuruḍu
guṇā. - "kukkuṭoktastvavaro yādyakoṣṇarasāyanaḥ
medhāgnikaraḥ śīsaḥ rukṣaścāgnipradīpakaḥ | avidāhī laghuḥ svāduḥ hṛdyo hṛdyasnigdhopacittaḥ | jvaramehaprasādāhamedḥkuṣṭhaśamāpahaḥ | arocakaṃ nāśagratītye vasukaṃ purātanaiḥ ||” vai.nigha. | See muniṣaṇṇaḥ | śākaśivace
kukkuṭapādaḥ (pādī) | puṃ,strī | devasarṣape
guṇāḥ- "sarā kukkuṭapādyā mṛti raktā ca rukṣakā
gandhe cogrā saṃnipāta-kapha-vāta-vināśinī ||”
vai. nigha. | kaṭūṣṇā kaphannaḥ rukṣaḥ mukharogaghnaśca
rā.ni.va.8
kukkuṭapuṭaḥ | puṃ | hastapramāṇakhāte dagdhavanakarīṣakratovaṣapuṭa | matāntare lakṣaṇaṃ yathā- “vitastimātrake khāte kathitaṃkorkaṭaṃ puṭam |” matāntare
tu, “ṣor̤aśāṅgulake khāte kaścit kaukkuṭaṃ puṭam”
iti bhā. | apare tu, “adhaḥ ṣar̤aṅgulaṃ khātaṃ
caturiṃṅga ca tādṛśaṃ | etat kukkuṭanāmānaṃ puṭaṃ
vidyādbhiṣagvaraiḥ ||” vaidyakasāraṃ

11.0.6

11.0.7

pāṃrakuka | śrama. | vanakukkuṭe | hārā.
kukkuraḥ | puṃ | sārameye | kūkura | chi kuttā
rabā. | strī | yaṣṭipaṇauṃ | geṃṭaiṭhanā | me.
kukuradruḥ | puṃ | vṛttaviśeṣe | kūkūraśauṃkā
hiṃ. kukurauṃdā | tatparyyāyaḥ, - kukundaraḥ, tāmracūr̤aḥ, sukṣpapatnaḥ, bahucchadaḥ | guṇāḥ - kaṭutvaṃ
tiktatvaṃ jvaraśodhita srakprattalaṃ | mada. | tanmūlamātraṃ
mukhe ghṛtaṃ sukhaśīghrapraśva | bhā.
kukkuramecukā (rāhukaḥ) | strī | gauravataṇḍulāyām | gorakṣacākuliyā | bheṣa. strīroga, ci. | “kukkura mecchukamūlam |”
kukkuro | strī | kukkurapattrām | śa. ra.
kukka vāk | puṃ | sāraṅgamṛge | rā. ni. va. 18
kugrāmaḥ | puṃ | kutsitagrāme | “dhinanaḥ śrotriyo
rājā nadī vaidyastu pañcamaḥ | pañca yatra na vidyantaṃ
tatra vāsaṃ na kārayet ||”
tivus.) tannāmakadravye | khanāmakhyātagandhadravye
kuṅkuma | hiṃ jāpharān | saṃ kumakumakesara
taṃ kuṃkuma | tatparyyāyaḥ, - kusumātmakaṃ (hā)
śoṇitārvhayam (ra.), pītakaṃ, ghasraṃ, raktasaṃjñaṃ
(vi.), saṅkocapiśunaṃ (bhā.), haricandanaṃ, khalaṃ,
rajaṃ, dīpakaṃ, lohitaṃ, saurabhaṃ, candanaṃ (śabdaka.),
kāśmīrajanma, agniśikhaṃ, varaṃ, bāhlīkaṃ, raktacandanaṃ
(ba. ṭo.), agniśekharaṃ, asṛk, kāśmīrajaṃ,
pītakaṃ, kāśmīraṃ, ruciraṃ, śaṭhaṃ, śoṇitaṃ kuṅkumaṃ,
vareṇyaṃ, aruṇaṃ, kālīyakaṃ, jāgur̤aṃ kāntaṃ, vahniśikha, keśaravaraṃ, gauraṃ, keśaraṃ | kuṅkumaṃ kāśmīrejameva saccakeśaraṃ raktavarṇaṃ padmagandhi śreṣṭham
yacca bāhlīkadeśajātaṃ tat pāṇḍuvarṇaṃ ketakīgandhaṃ
sugandhañca tanmadhyamam | pārasīkañca madhūgandhamīṣatpāṇḍuvarṇaṃ sthūlakeśarañca tadadhamam | guṇāḥ—

11.0.8

'kaṭukaṃ tiktaṃ snigdhaṃ śirorogabraṇa'rttidaraṃ varṇakaraṃ
vamiharaṃ vyaṅgaghnaṃ tridoṣaghnañca | bhā. pū. 1bha.
rocanaṃ vaivaṇyaṃ kaṇḍūghnañca | rāja. | hyadyaṃ kaṣāyamuṣṇaṃ
balyañca | mada. va. 2| surabhi tiktakaṭūṣṇaṃ kāmavāsakaphakāsarogaghnaṃ | śirorujaviṣadoṣaghnaṃ rocanaṃ
kānti karañca | rā. ni. va. 12
kuṅkumareṇuḥ
kuṅku maśāliḥ
kuṅkumā
kuṅkumāgurukaḥ
kuṅku māyatailam
kuṅku māruṇaḥ
kuṅkanā
kucaḥ
kucaṇḍikā (gaṇḍo)
kucataṭāgram
kucandanam
kucaphalaḥ
kucamukham
kucāgram
kucāṅgero
kuciḥ
kucikaḥ
kucikraṇaḥ
kucikā
kucivvā
kucilam
kucilā
kucokā
kucalā
kucuṭakaḥ
kucelaḥ (lā)
kucelikā (lo)
kuccham
kucchāyam
kucchuṭaḥ
kujaḥ
kuñja (ñjaḥ) maḥ
kuñjaṭiḥ (kā) (ṭo)
kuñjikā (ñjo)
kuñcanam
kuñcaphalā
kuñciḥ
kuñcikā
kuñcitam
kuñcī
kuñjaḥ
kuñjapriyaḥ
kuñjaraḥ
kuñjarakaṇthā
kuñjarapādapaḥ
kuñjarapippalo
kuñjarapaṭaḥ
kuñjaracāramūnam
kuñjarā (ro)
kuñjarārātiḥ
kuñjarālukam
kuñjarāyamaḥ
kuñjarakā
kuñjalaḥ
kuñjavañjaro
kuñjikā
kuṭaḥ
kuṭaṅgaḥ
kuṭaṅgaḥ (ḍrakaḥ)
kuṭacaḥ (jaḥ)
iti| rājaṃ.| “kuṭajaḥ kaṭuko rūkṣo dīpanastuvaro himaḥ| arśo'tīsārapittāsrakaphavṛṣṇomakuṣṭhanut| tatpuṣpaṃ vātalaṃ śītaṃ tiktaṃ pittātisārajit|” bhā. pra. 1bha.| tathā, “puṣpantu valkalastokaṃ tuvarañcāgnidīpanam | tiktaṃ śītaṃ vātalañca
laghu pittātisāranut | raktadoṣaharaṃ pittaṃ kuṣṭhaśvatrāvisarpakraṃ | harmothava haredetadbhūtaṃ pūrvvaiśca sūribhiḥ
ṛṇantu kuṭajaśroṇī raktadoṣārṇanāśanaḥ | tvagdoṣa
pittaśamanī guṇāmdhanye tu pūrdhvavat ||” vai. nigha.
tailaṃ mūlakatailavadguṇaṃ| kau| indrayave| si. yo.

11.0.9

atisā. ci.| kamale| vai. nigha.
kuṭajalehaḥ| puṃ| aśśo̍rogaghnaḥ| kuṭajatvak 12||•
pra. vāri 64 pra. śaṃ. kvāthaḥ 8 pra. | vastrapūta kāryyaṃ
saparāśagur̤a (3 pa ) paktvā saṃśībhūta, avatāryya
tatra mailakādīnāṃ cūrṇa pratyekaṃ 1 pa. prakṣipya yathāvidhi pākaśeṣaṃ kurvvān | cūrṇāni yathā--raktacandanaṃ vir̤aṅga citraku triphalā rasāñjana cittakaṃmūlaṃ indrayavaḥ vacā ativiṣā vilvapaśo ca| ca. da.
arśa. ci.
kuṭajavojam | klī| indrayave| rā. ni. va. 9
kuṭajasudhā | strī| kuṭajacūrṇeṃ| কুড়চির চূর্ণ
“kīṭajā śoṣanāśinī |” vai nigha.
kuṭajakṣīram | klī | raktātīsāre praśastam
kuṭiṣṭakuṭajamūlatvaka 16 to. vāri 4 śa. śe. 1
pra. chānayitvā tatra kāthe chāgīpayaḥ paladvayaṃ dattvā
paktā ca kṣīraśeṣamavatārayet | bhā. pra. 1bha.
atisā ci
kuṭajā(bhidham) | strī, klī| indrayave| rā.
ni. va. 9
kuṭajādikvāthaḥ | puṃ| raktātīsāre hitaḥ
“kuṭajātiviṣā musta bālakaṃ lodhracandanaṃ | dhātakī
dār̤imaṃ pāṭhā kvāthameṣāṃ samākṣikaṃ| pivedraktātisāriṣu dār̤ambūṣaṇaprathātau |” bhā. pra. 1bha.
raktātisāre | dvitīyaḥ—“kuṭajaṃ dār̤imaṃ mustaṃ
dhātako viśvabālakaṃ| lodhracandvanapāḍhāya kvāthayaṃ
मधुना पिवेत् ..” kur̤acichāla, ātaica, mutā,
bālā, lodha, raktacandana, dhāiphula dār̤iṣachāla,
ākanādimūla pratyeke 17..0 rati. jala
..• śa. śe. 3 arddha pooẏā. dbitīẏa
pūrbbabat kebala ātaica sthāne belagum̐ṭa.
bhaiṣa.
kuṭajādyaghṛtam | klī | arśoroge ghṛtam
ghṛtaṃ 4 pra. kalkadravyāṇāṃ samaṣṭirūpapalaṃ, vāri 4 śa.
ekatra pacet | dravānuktau jaladānavidhānāt

11.0.10

anukte dravyakāryye tu sarvvatra salilaṃ matam | pa. pra
ghṛta 4 śa. jala 4 śa.| kalkadravā kur̤acira
chāla, indrayaba, nāgeśbara, nīlotpala, lodhakāṣṭha, dhāiphula pratyeke 10..0/to. ekatra
śāka karibe. pa. pra. arśa. चि. .
kuṭajatvak (phalam) | strī, klī| kuṭajamūlaत्वचि. kur̤acira mūlera chāla. ca. da. jbaraatisā. ci. | “kuṭajatvakphalaiḥ śṛtam |” indrayave
si. yo. arśa. ci. kuṭanāmyadyate
kuṭajapuṭapākaḥ | puṃ | sannipāsaratātīsāre
hitaḥ | kuṭajamūlatvak 32 to. sañchu kṣodakena
sammiṣya tadvālakaṃ jambūpeṇaṇaviṣṭā śleṣṇāveṣṭayet
atha talipyodhumenālipya tadupari mṛttikālepanaṃ
dattvā karīṣāgnau pacet| yāvale po raktavarṇaḥ tāvadavatāryya rasaṃ gālayet madhunā ca palamito raso
hitaḥ | bhā ma. 1bha. raktātisā. ci.| sā. kau.
bheṣa. | “snigdhaṃ ghana kuṭajatvakmamanjujaśmanādāya
tattakṣaṇamatova ca poṣayitvā| jambūvalāsrapuṭataṇḍu latorthasiktāṃ vaddha kuśena ca vahiścanapaṅkaliptam
sukhinnametadavapoḍya rasaṃ gṛhītvā saṃkṣaudra yuktamatiसारवते प्रदद्यात् . tājā kur̤acira mūlera chāla
kuṭiẏā celunīra jale mākhiẏā jāmapātāẏa
kuśa dbārā bāndhiẏā mṛttikā lepanapūrbbaka
pāka karibe. lepanamṛttikā lāla haile
pāka śeṣa haibe.
kuṭajamañjarī | strī| vṛkṣaviśeṣe| কুড়চিমঞ্জিকা
kuṭajarasakriyā | strī | arśorogadhnī| kuṭajatvaka 105 pa. ākārśavāri (abhāve mīnavāri)
64 pra. śe. 16 pra. (matāntare aṣṭabhāgāvaśiṣṭaḥ)
kāthe punaḥ paktā saṃśībhūte tatra mocarasa-varāhakrāntā-priyaṅgundrayavānāṃ pratyekaṃ cūrṇa vipalikaṃ dattvā

11.0.11

punaḥ pacet, paktā ca darbbīlepayogya saṃñjāte pākaśeṣaṅkatvāvatārayet| কুড়চিছাল ১০

11.0-2

শ. জল
64 śa. śeṣa 16 bā 8. śa.. pāka kariẏā
kuṭajāvalehaḥ | puṃ | atīsāre hitaḥ | kuṭajamūlatvak pañcaśataṃ vāri 64 pra. śe. 16 pra.
pādaśiṣṭakāthaḥ punarvveḍhavat pācyaḥ pākaśeṣe jāte
avatāryya sauvardhalādīnāṃ cūrṇa paladvayaṃ pracepyam
“śataṃ kuṭajamūlasya cukṣṇaṃ toyārmaṇe pacet | kāthe
pādāmavaśiṣṭe'smin līr̤he pūte punaḥ pacet| sauvarcalatravacāravir̤asaindhavapippalau | dhātakīndrayavājājīcūrṇaṃ dattvā paladvayaṃ | liyādadarasāvantu śītaṃ
kṣaudreṇa saṃyuktam ||” kuṭajaphūk 12

11.10.1

11.10.2

11.10.3

11.10.4

kuṇḍapā (po) | klo | viṭśārikāyām | guṭaekuṇḍāro | strī | kuṣṭharogaviśiṣṭabhacadravye, yatrakuṇālaḥ | puṃ | paciviśeṣe
kuṇau | puṃ | kaphabhajātauyakoṭe | su. kalpa.
kuṇaṣṭam | klo| añja ke| gṛhavṛttau | vai. nigha.
kuṇṭakaḥ | tri | khañja | laṃgar̤ā | śa. bhā.
kuṇṭakuraṇṭaḥ | puṃ | bhikṣuśām | vām̐ṭi| vai
kuṇḍam | klo | mānabhede | halā. | jalāśayakuṇḍagolakam | klo | kāñjike | kām̐r̤i
kuṇḍaṅgaḥ (kaḥ) | puṃ | kuñje | he. ca.
kuṇḍalaḥ| puṃ| raktakāñcanaṣṭace | ra. mā. | klo
kuṇḍalapalaḥ | puṃ | danā iti khyātavṛce | vai.
kuṇḍalikā (nī) | slo| jilaibī iti
puṣṭi-kāntikaro balyā dvitīyāsyārucipratā ||”
vai. nigha. | gur̤ūcyām | rā. ni. va. 3
kuṇḍalināyakaḥ| puṃ| piṅgalasarpe
kuṇḍalī (in) | puṃ | sarpe | hārā.| varuṇau
mayūreṃ | me. | khagaviśeṣe | iti ajayapālaḥ
āragvadhavace | strī (lī, lī)| gur̤ūcyām | sā.
ma. 17. karcakabja. ci. “kaṭutikoṣṇāyanakuṇḍalībhiḥ |" kāñcanavṛkṣe | me. | sarpākhyāvṛkṣe
gar̤agar̤e śāṃka | rā. ni. va. 5 | kapikacchau
rā. ni. va. 3 | kumāryām | ghṛtakumārī | kuṇḍalikāyām | jitāṃgau, bhā.
kuṇḍalolocanaḥ | puṃ | sarpiṇīvṛkṣe
kuṇḍikā | strī | kamaṇḍalau | hai. ca.
piṭhare | pra. ca.
kuṇḍī | strī | śūlayūthikāyām | vai. nigha.
kamaṇḍalau | śra. | sthālyām | ka. ṭī. bha.
(in) puṃ | arke
kuṇḍoraḥ | puṃ | manuṣye | dharaṇī
kutakam | klī | rasāñjane | pa. su.
कुतपः । पुं, क्ली । Poa Cynosuroides.
darbhaviśeṣe | kuśaṃ | chāgakambalī | me. | vṛṣe
agnau | sūrye | hai. ca. | divasasyāṣṭamamuhūrtte
tri | īṣaduṣṇe

11.10.5

kutapakālaḥ | puṃ | madhyāhnakāle | antya śākāle | ke.
kutapasaptakam | klī | kṛṣṇatile | raupye
darbhe | ūrṇāvastre | vai. nigha.
kutittiriḥ | puṃ | tittirapaciviśeṣe | su. sū.
46 pra.
kutuḥ (paḥ) | puṃ, klī | carmapātre | kutpā| śrama.
kutumbā (mbikā) | strī | droṇapuṣpīvṛkṣe
rā. ni. va. 6
kutumbuku | klī | kutsitatindukīphale | (teṃd
pra. ca.
kutūṇakaḥ | puṃ | bālarogaviśeṣe | See kukkuṇakaḥ
kuṭṭaṇam | klī | kāttaṇe | gaṃkaṭūna | rā. ni.
va. 8| kubhikāyām | dhārā.
kutsam | lau, puṃ | kuṣṭhauṣadhau | rā. ni. va. 12
stavake | hāre | trikā.
kutsalā | strī | nīlīvṛkṣe | nīla gāṃcha
kutsaśikhī, kutsā | strī | śikhībhede
raktaśikhī | vai. nigha.
kutsitam | klī | dīrgharauhiṣe | bar̤a gaṃkaṭūna
vai. nigha. | kuṣṭhauṣadhau | rā. ni. va. 12
kutsitaśālmalī | strī | kṛṣṇaśālmalyām
kutsitāmbuḥ | puṃ | kadambavṛkṣe | vāṃ. sū. 15. a
kuthaḥ (thā) | puṃ, strī | kuśatṛṇe | kuśaṃ | pa.
su. | śukladarbhe | vai. nigha. | (thā) hastipṛṣṭhasthakambale | hātira pīṭhaira mūla | śrama.
kuthitaḥ | tri | pūtiyukte | paṭhā | su. ci.
18 śra.
kudaliḥ
kudāraḥ (laḥ)
} puṃ
aśmantakavṛkṣe | chāṃgitā
kovidāravṛce | raktakāñcana
ra. mā. | rā. ni. va. 2

Linked texts (3)

Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit
Vaidyakasāroddhāra — Brajanāthaśarman, Sanskrit
ĀYURVEDĪYAPARIBHĀṢĀ — Gaṅgādhara, Sanskrit

Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 11

Contents

Linked texts (3)