Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 2.2.1
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 2.2.1
- Language
- Sanskrit
2.2.1
dhānyāmle pācitaṃ bhaktaṃ laghu agnipradīpakaṃ rucipradañca|| vai. nigha.| mathitayuktaṃ bhaktaṃ—
svādu śītalaṃ rucyaṃ agnidīpanaṃ pācakaṃ puṣṭikāraṃ
grahaṇyarśaḥśūlaghnaṃ| rātrau bhakṣitaṃ—rucyaṃ hatikaraṃ
dīpanamagnīddidhca| suddhadravyopetaṃ—kaphajvare, śarkarāmiśritaṃ—pittajvare hitam| lājabhaktaṃ—laghu śītalamagnikaraṃ madhuraṃ idhna nidrāprucikāraṃ braṇaśoghanañca
yāvakānnaṃ—gurū svādu hṛdyaṃ snigdhaṃ guru'jvara kaṇṭharīgakāsamehahṛcca| svicānnaṃ—tarpaṇaṃ gurū hṛdyaṃ
dhātuvarddhakam| yaugasrarānnaṃ—guru ghanaṃ kāsaśvāsaghnañca| kīdravānnaṃ—rucikāraṃ madhuraṃ pramehaghnaṃ mūtradīpanaṃ tṛṣṇārttaṃ charddikaphavātadāhāpahañca| śyāmākānnaṃ—rucyaṃ laghu rūkṣaṃ dīpanaṃ balyaṃ vātakaraṃ mehagalarīgabhūtakrūcchaghnañca| nīvārānnaṃ—rucidaṃ la gu
dīpanaṃ guruvātalaghnaṃ yakṛtaplīhāmasanaśsrañca| kulatthānnaṃ—madhuraṃ rucyam uṣṇaṃ laghu kaṭupāki dīpanaṃ
kaphavātatṛnmiśrāsaharañca| māṣānnaṃ—durjjaraṃ māṃsahaddhikāraṃ guruvātannaṃ balyañca| śimbānnaṃ—madhuraṃ rucyaṃ
vātapittakopanañca| vaidalānnaṃ—guru rucikaraṃ
ārdrakānnaṃ—guru kaphapittaghnañca| matsyodanaṃ—kaphakaraṃ vidoṣakaraṃ agnimānyakarañca| śākānnaṃ—
lekhanaṃ rukṣamuṣṇaṃ doṣadrāvakañca| māṃsodanaṃ—dhātuvarddhakaṃ snigdhaṃ guru ca| phalānnaṃ (phalānnaṃ)—rucyaṃ
guru phalasamaguṇañca| ṣaṣṭika-sādhāraṇaśālyannaṃ—
dīpanaṃ balyaṃ pācaṃnaṃ vidīpanaṃ cayadidoṣaghnaṃ| navānnaṃ
madhuraṃ snigdhaṃ guru malasādhanaṃ raktapittakṛcca
Linked texts (1)
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit