Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 22.0.3
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 22.0.3
- Language
- Sanskrit
22.0.3
paryyeṣṭavyaṃ bhavati| tadupakaraṇāni ca kṛṣipāsupālyavāṇijyarājñīpasevādīni| yāni cānyānyapi
satāmavigarhitāni karmmāṇi vṛttikarāṇi
vidyāt|” ca.sū.11a.
dhanyaḥ| puṃ| aśmakarṇaśāle| laṭā śāla| rā.
ni.va.6| klī| dravye| vai.nigha.| kaivarttamustāyāṃ
ja.da.12bha.| dhanyāke
dhanyavattaḥ| puṃ| aśmathavṛkṣe| vai.nigha.
dhanyā| strī| dhanyāke| dhaneṃ| he.ca.
upamātari| vai.nigha.| āsalakām| me
nirjalapradeśe| vai.nigha.
dhanyākam| klī| (Coriandrum sativum.) Coriander plant. खनामख्यातpaṇyadravyaṃ| pa.su.| dhaneṃ| hiṃ dhaniyā| teṃ koṃcimiraceṭṭu, dhaniyalu| tā. koṭamaḷli| tatparyyāyaḥ,
—chattrā, vitunnakaṃ kāstumbarū (a.), dhanyaṃ, dhanyākaṃ,
tumburū, dhanikaṃ, dhanoyakaṃ, kastumbarī, dhānyākaṃ,
dhanvā, tumbarau, dhaneyakaṃ (bharatadhṛtavaktavyo.)| dhānakaṃ,
dhānyaṃ, dhānidhaṃ, dhanikā, kuvādhānyaṃ, sugandhi, śākayogyaṃ, sūkṣmapatraṃ, janapriyaṃ, dhānyavījaṃ, vījadhānyaṃ,
khavarikā, vedhakaṃ (rā.), ugā (kai.), dhainikā
bhā.| ca.da.sannipātajva.ci.nāgarādiḥ| “dhanyākaṃ
hṛdyatodyam|” vi.jya.ci.| “dhūpitaṃ dhanyākajālam|” pi. klīsamva.ci. gur̤ūcyādiḥ| guṇāḥ—
tuvaraṃ snigdham amnayaṃ mūtralaṃ laghu tiktaṃ kaṭūṣṇavīryyaṃ dīpanaṃ pācanaṃ jvaraghnaṃ rocakaṃ grāhi svādupākaṃ
tridoṣaghnaṃ tṛṣṇādāhavamiśrvāsakāsa kārśyakrimighnañca
ārdraṃ tat tadguṇamapyatra svādu viśeṣataḥ pittaghnañca
bhā.pra.1bha.| mada.va.2
dhanvaḥ| puṃ| durālabhāyām| vai.nigha.
dhanvaktaḥ (gaḥ)| puṃ| dhāmanavṛkṣe| ca.da. meha.ci.
“pāṭhā'rjunadhanvakānāṃ|” [viśiṣṭe
dhanvaṅgaḥ| puṃ| dhāmanavṛkṣe| dhāmanā gāṃcha
Linked texts (1)
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit