Pramāṇa · Search · About · API

Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 22.0.4

Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 22.0.4

Language
Sanskrit

22.0.4

gaṇāḥ—“dhanvaṅgastu dhanurvṛkṣe gotabalcaḥ sutejanaḥ
dhanvaṅgaḥ kaphapittaghnaḥkāsahṛttuvaro laghuḥ | vṛṃhaṇo
balakṛdrucyaḥ sandhikṛdvaṇaropaṇaḥ||” bhā.pra.3 bha.prame.
ci.| daṃśe| vai.nigha.| [7a.
dhanvacāro| tri| nirjaladeśacāriṇi| vā.ci.
dhanvajā| strī| sarṣapāyām| ā.
dhanvataruḥ| puṃ| somavallagrām| vai.nigha.
dhanvadurgam| klī| nirjaladurge| purāṇam
dhanvanaḥ| puṃ| dhāmanavṛkṣe| dhāmanā gāṃcha
ra.mā.| hiṃ dhāminī| saṃ dhamātu| kaṃ uḍuve
tatparyyāyaḥ, —picchilatvak (rā.), raktakusumaḥ,
dhanaṅgaṃ caḥ, mahābalaḥ, rujāmahaḥ, picchilakaḥ, rucasvāduphalaḥ| guṇāḥ—kaduḥ uṣṇaḥ vāṣāyaḥ kaphaghnaḥ
dāhaśothakaraḥ saṃgrāhī kaṇṭhadoṣahṛnna| rā.ni.va.6
etatphalaṃ kaṣāyaṃ himaṃ svādu vātakaphaghnañca| sū.sū.
46a.
dhanvantariḥ| puṃ| vaidye| citau āyurvvedapraṇetari
devavaidye| tatprādurbhāvaḥ—“ekadā devarājasya
hastirnipatitā bhuvi | tatra tena narā dṛṣṭā
vyādhibhiḥ paripīr̤itāḥ|| tān dṛṣṭā hṛdayaṃ tasya
dayayā paripīr̤itam| dayārdahṛdayaḥ śakro dhanvantarimuvāca ha|| dhanvantare suraśreṣṭha bhagavan kiñci
ducyate | yogyo bhavasi bhūtānāmupakāraparī
bhava|| upakārāya lokānāṃ daiva kiṃ na kṛtampurā
cekīñcādhipatirviṣṇū rakṣantyevādvipannṛvān|| tasmātvaṃ
pṛthivīṃ yāhi kāśīmadhyaṃ nṛpo bhava| pratīkārāya
rogāṇāmāyurvvedamprakāśaya|| ityuktvā suraśāddūlaḥ
sarvvabhūtahitetsayā| samasamāyudhau vedaṃ dhanvantarisupādiśat|| adholya cāyuṣau vedamitrāddhadhanvantariḥ
purā| āgatya pṛthivīṃ kāśyāṃ jāto vāhujaveśmani
nāmnā tu yo'bhavat khyāto divodāsa iti citau

Linked texts (1)