Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 23.3.2

23.3.2

kānanāṃgriṇī sūgmā, cakraprapatraḥ, visandhakāḥ,
sūramā, sinduvājitaḥ, sthirasādhanakaḥ, canantaḥ,
siddhaka., arthāsaddhaka | bhā.| sā caturdhā-śvetā
nīlā cāruṇā kattarī ceti | sa nṛpuṣṇoguṇāḥ“nirguṇḍī kaṭukā tiktā rucā cauṇā kaṣāyakā
smṛtipradā netrahitā pathyā laghupridīpanī | saṃkhyā
varṇyo ca samprāktā gadavātacayāpahā saṃnnipātañca
vātañca śoka āmañca taikṣayā | kuṣṭhañca rūdha plīhāṃ
gulmaḍa ṇḍavrajaṃ tathā | virṣa śūlañcāruciñca jvaraṃ maṃdorujaṃ tathā | gṛhanīñca pratiśyāyaśvāsaṃ śvāsañca
nāśayeta | vittanāśakage proktā parṇamasyā lava
smṛtama | kamināśakaramroktaṃ ......||” naulapuṣpāguṇāḥ- “nolā nirgaṇḍikā tiktā rucā coṣṇā
kaṭuḥ strā tā | cākṣānavātabhadrarahāsa āsaḍapha
haret | vātanāśakarī proktā,...., ||" vai, dravyaguṇaḥ
rā ni.va.4 | kastarīgaṇāḥ- nirguṇḍī kastūrīyuktā
kaṭvī tiktā kaphāpahā | vātakṛcca śūlañca
kaṇḍa duṣṭhañca nāśayet || cāruṇyauḥ rvatakṛśayoḥ guṇāḥ- praukā cāruṇanirgaṇḍau pathyā
pittajvaraṃ haret | viṣañca gṛhaṇīvātaṃ nāgārddhavarṣākāriṇo | parṇaśvāsāstu kaṭukakṣānnidrātrika
laghu | kramīn kaphañca vātañca nāśayeta ......
puṣpaśvāsāḥ kaṭu coṣṇā tiktaṅkamikaphāpadam
plīhāṃ gulmañca vātañca kuṣṭhaṃ śothañca nāśayet
arucernāśakamproktamuṇḍañceva vināśayet ||” vai.
dravyaguṇaḥ | See sinduvāraḥ | nīlanirrguṇḍī
rā.ni.va.4 | su.sū.30a. | nīlaṃśaphālikāyāṃ
śa.ra.
nirghātaḥ | puṃ | cakraviśeṣe
nirghātanam | klī | daśanaṃ tatra vicālya śalloddharaṇarūpe karmmaṇi | su.sū.7a.
nirjaraḥ | tri | jarārahite | klī | sudhāyām
śa.ra.