Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 3.0.3
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 3.0.3
- Language
- Sanskrit
3.0.3
bhiṣak | tathaiṣāṃ prakṣipeccūrṇaṃ palamātraṃ pṛthak pṛthak
ityādi | amṛtādidrākṣāmraparyantānāṃ pratyekaṃ palamitaṃ, vāri 32 śa. śeṣaḥ 8 pra. | triphalā mi. 2
śa. vāri. 32 śa. śeṣaḥ 8 pra | śodhitalauhaṃ 16
pa. abhraṃ 4 pa. rasagandhakau 4 pa. khaṇḍaḥ 8 pa.
gugguluḥ 2 pa. ghṛtaṃ 2 śa. | ekatra lauhapākaḥ kāryaḥ
śītale prace. madhu 8 pa. svarṇamākṣikaṃ 2pa. śilājatu
4 to. | atra trāvantī sukhitikā| bīraṭamicumūlaṃ| dārukī vṛhaddārakā| dambhī utpalūlaṃ
pīvarī śatāvarī| gavākṣī gorakṣakarkaṭī| nāgabalā gorakṣacākuliyā| kuṣṭhapuṣkarābhyāṃ kāṇḍagranthibhedena grahaṇam | athavā bhāgadvayagrahaṇam
mākṣikeśca hatasya nirutthamāritasyetyarthaḥ | puṭitasya
sāmānyaviśeṣapuṭitasya | pañcānyabhrasye tyatrāpi puṭitasye ti sambadhyate | tena prathamaparicchedoktakrameṇa
rasāyanādhikāre vakṣyamāṇa-vaṅgadattasañcārita-lauhābhrasamabhihita-vidhineva vā cūrṇitapuṭitasyetyarthaḥ
tāvanti gandhakasye ti catvāri palānītyarthaḥ| gandhakaśuddhividhiya yathā—gandhakantu samāṃnīya navanītāmalacchavi | tatarṣeṣi vipakatvyaṃ yāvat laninaṃ
bhavet| vastreṇālambitaṃ kṛtvā ḍhālayettriphalāmbhasi
evaṃ gandhāgbhrasaṃgaṇḍaṃ tattatkarmasu yojayet | atha
rasasye ti pāradadasasa pañcadvayaṃ| khallitasya mūrcchitasyetyarthaḥ| mūrcchanaṃ khañjaśilādiṣu auṣadhacūrṇaṃ
rasaṃ vā datvā vimardya nirbalīkaraṇamabhidhīyate
tatra tāvat pārade siddhauṣadhayanivāraṇārthaṃ vibhidravaiḥ pratyekaṃ saptadhā mūrcchanaṃ kāryam | paṭu lavaṇaṃ
alambuṣaḥ kulāhalaṃ śigru surābījaṃ | mākṣikasya