Pramāṇa · Search · About · API

Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 3.2

Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 3.2

Language
Sanskrit

3.2.1

tī.
sā.kau.
[vi4
amṛtāsaṅkam | klī| kharparikātulyaṃ | tatparyāyaḥ, -karparikātulyaṃ, añcanaṃ (he) | mada.
amṛtāsaṅgamaḥ | pu| kharparītulyaṃ | chūṭha
meṃ mīracūta | vai nigh
amṛtānam | klī| amṛtaphalai, nāsyātīti
līke | hiṃ anī | mada.va.6 | guṇāḥ-guru vātaghnaṃ
svādu cidīpradañca | 'nāsyātī' suddhaladero pracuraṃ
labhyate | bhā. | kharbūjī | mada va.6
amṛtāhvayatailam | klī| vātarakta tailam
pāṭhī yathā- “guḍūcī madhukaṃ kuṣṭhamaśvagandhaṃ punarṇavā
rāstrā seraṇḍamūlā ca jīvanīyāni lābhataḥ
palānāṃ śatikaṃ bhāgairbalā pañcaśataṃ bhavet | kīlaṃ
vilvaṃ yavān māṣān kulatthāṃścāḍhakīṃstathān
kāśmaryyāṇāñca śuktānāṃ droṇaṃ droṇaśate'mbhasaḥ
sādhayejjarjaraṃ pūtaṃ caturthāṃśañca śeṣayet | taijadroṇaṃ
pacettena dattvā pañcaguṇaṃ payaḥ | piṣṭvā triphalikañcaiva
candannośīrakeśaram | pacaṃ lāgukhkuṣṭhāni tagaraṃ madhuyaṣṭikāṃ| mañjiṣṭhārddhapalañcaiva tatsiddhaṃ sarvvayogikam ||” bhā.ma.2bha.vātarogaci.
amṛtiḥ | strī| jalapāna-viśerṣa
amṛteśvararasaḥ | puṃ| ayaṃ raso yakṣmaṇi hitaḥ
rasamannāmṛtāsamaṃ lauhaṃ madhuvṛtānvitam | amṛteśvaranāmāyaṃ yakṣmī rājayakṣmaṇi || bhā.ma.2bha | raseci. | prayogā
amṛtīlyā | strī | sudhāmūlāyām, sālammiśrīti bhāṣā | ani.
amṛtotpannam | klī| tutthaṃ | kharparītulye
khāẏara | saṃ kālākhāyarī | rā.ni.va.13 | [ni.va.
amṛtotpannā | stra | gṛhmamakṣikāyām | rā.
amṛtodbhavaḥ | puṃ| dhanvantarau | ratnā. | klī
tutthaṃ | rā.ni.va.13 | kharparītulyaṃ | khāpara.| rā.
ni va.| āmalakyām
amṛtopamam | klī | kharparītulyaṃ | jhūṭhā

3.2.2

saṃ mīracūta | vai nigh | dravye | vai.nigh
amṛtopacittā | strī| tīpacinī iti khyāte
amedhyam | klī | purīṣe | śa.ra.
amoghā | strī | pāṭalāvṛce | bhā. | śvetapāṭalāyām | harītakyām | vir̤aṅge | me. | śvetapāṭalāyām | padmabhede | rā.ni va,23
ambakaḥ | puṃ| vakulavṛkṣe | jaṭā. | klī | netre
he.ca. | tātre | rā ni va.13
ambaram | klī | kārpāse | kāpāṃsa | ra.mā.
abhradhātau | abhruta | rā.ni va.13 | bhaiṣa. | vasantakusumākāre | tannāmakagandhadravye | viśvaḥ
ambaradaḥ | puṃ| kārpāsavṛce | vai nigha.
ambarā | strī| kārpāsavṛkṣe | pa.su.
ambarātakaḥ (rīyaḥ) | puṃ| āṃmātakāhvaye
āṃmar̤ā gām̐cha | jaṭā.
ambari(śeṣaḥ) | puṃ, klī | āmātakāhvaye
bharjanapātre | ama
ambaṣṭhaḥ | puṃ| deśaviśeṣe | khīṣṭāyāṃ vaiśyakanyāyāṃ
brāhmaṇājjāte brāhmaṇaviśeṣe
ambaṣṭhakā (kī) | strī | (Stephania
अम्बष्ठा (ष्ठिका) hernandifolia, Syn
nimurkā| ākanādi | rā.ni.va 6 | paṭāṃṅga iti
himākhaye | bhārgyī | ra.mā. | lakṣṇaṇāmūle | bhaiṣa.
kṣīrīgavi, prathātugacūrṇaṃ | amlīcchāyāṃ | āṃmrūla | rā.ni.va.5 | bhā.pū.1bha | yuthikāyām
jūhīm̐ | pa.su. | mayūraśikhāyām | vā, sū priyaṅgadiḥ | “ambaṣṭhāmadhukaṃ namaskarī |” āmātake
āṃmar̤ā| cūḍacuṣaviśiṣṭe | ambār̤ā, amvarau iti
ca dakṣiṇāpathe | hiṃ mīhuyā | mācikā, sākukukur̤a iti ca paścimadeśe khyātā | śrutinau | tatparyāyaḥ,-vālikā bālā śaṭhāgbā ambālikā
ambikā ambā mācikā dṛḍhavalkā mayūrikā
gandhavatī citrapuṣpī śreyasī sukhavācikā chinnapatrī
bhūriphalī| su. sū. 38a.| rasa.2 puṣyānugacūrṇa

3.2.3

guṇāḥ-kaṣāyāmlā kaphaghnī kaṇṭharogaghnī vātarogaharī rucyā dīpanau ca| rā.ni.va.4
ambaṣṭhādiḥ| puṃ| pāṭhādigaṇaviśeṣe | yathāambaṣṭhā-dhātakī kusumasamaṅgā kaṭvaṅgamadhukabilvapeśī-rodhrasāvararodhrapalāśa nandīvṛkṣapadmakeśarāṇīti|guṇāḥ"gaṇau priyaṅga bvaṣṭhādī pakvātisāranāśanau| sandhānīyau hito pitte vraṇānāñcāpi ropaṇau||” su.sū.38a
ambaṣṭhī| strī| kaṭukābhede| kaṭukī biṭabhaśca
yathā-“raktakāṇḍe ruhāmbaṣṭhī kaṭukā cāparāmṛtā|” dravyābhi.
ambā (likā) | strī| ambaṣṭhāyām| bhūdināṃ
pāṭhāyām | āṃkanāḍi | rā.ni.va.4
ambikā| strī| ambaṣṭhāyām | bhūdināṃ | bhā
pū.1bha.| māthāphalavṛkṣe| hiṃ mayanaphala | mada va
4| kaṭukām | śa.ca.
ambu | klī| jale| rā.ni.va.14| bālake| ca.
da.jvarātisāra-ci.| “kirātāmbuyavāsakam |”
bhaiṣa śrīya-ci.punaśca vātale
ambukā | puṃ| yaṃtāka maṃdāre| raktairaṇḍai
ambukaṇṭakaḥ | puṃ| nake| trikā
ambukandaḥ | puṃ| śṛṅgāṭake| vai.nigha
ambukirātaḥ (ṭaḥ) | puṃ| nake| trikā.
ambukauśaḥ| puṃ| godhāyām| śisumāre| trikā.
ambukukuṭau (ṭikā) | strī| jalakukkuṭyāṃ
pāṃnakaur̤ī | saṃ pānakoṃvar̤ī| See muvaḥ
ambūkūrmaḥ | puṃ| godhāyām | vai nigha
ambukṛṣṇā | strī| jalapippalyāṃ| kam̐cir̤ā
dāṃga| vai.nigha
ambukeśaraḥ | puṃ| kolañjavace | ḍhelavu

Linked texts (3)