Vaidyakashabdasindhu (Umeshacandragupta) 34.5
Vaidyakaśabdasindhu (Umeśacandragupta) 34.5
- Language
- Sanskrit
34.5.1
kākolyām
vai. nigha.
viṣāṇī | strī | corakākolyām me. | carmakaṣāyām | śrama. | āvarttakīlavāyām | rā.ni.va.
3| kadalovace | rā.ni.va.11 | tikticāṃ | a.ca.
puṃ (in) | kuñjare | vṛṣe | rā.ni.va.21 | śṭaṅgāṭake
rā.ni.va.7 | tiktiyāma| ṛṣabhake | rā.ni.va.5
viṣādanī | strī | palāśrīlatāyām | hāparamālī | rā.ni.va.3 | indravāruṇīlatāyām
drākṣāśanabhyāṃ | vai. nigha.
viṣāṇanaḥ | puṃ | sarpe | śa.mā.
viṣātram | klī | sarpapādau
viṣāpacaḥ | puṃ | kṛṣṇamuṣkakavṛce | kalośāluka | rā.ni.va.11
viṣāpahā | strī | indravāruṇīlatāyām
rākhālaśaśā | rā.ni.va.3 | nirviṣāyām | rā.
ni.va.6 | nāgadamanāṃ | nāgadanā | bhā.| arkapavrām | chaiyera mūla | sarpakaṅgālikāyām
2.mā. | viṣaṇīnāmamahākande | rā.ni.va.7
viṣābhāvā | strī | nirviṣāyām | rā.ni.va.6
viṣāyudhaḥ | puṃ | sarpe | śa.ra.
viṣāraḥ | puṃ | sarpe | a.ca.
viṣārātiḥ | puṃ | kṛṣṇamuṣkavṛce| rā.ni.va.10
viṣāriḥ | puṃ | mahāmucubhrāke | rā.ni.va.4
chalakarace | rā.ni.va.1
viśālā | strī | matsaviśeṣe | sadaguṇāḥ"śakulī ca viśālā ca gauyo vātakaphātsako |"
bhavi.22tha.
viṣāsyaḥ | puṃ | sarpe | śa.ra.
viṣāsyā | strī | bhallātakavṛce | a.ca.
viṣūcikā | strī | rogaviśeṣe, viṣūcīroge
viṣoṣadho | strī | nāgadantyām, hastiśuṇḍāṃ
hātiśuṃr̤ā | 2.mā.
viṣkambhaḥ | puṃ | vāyyavarāha| rā.ni.va.18
viṣkambhanam | klī | bhojane | sikā.
viṣkiraḥ | puṃ | paciviśeṣe | kapotakaṅkaṭatittirādiṣu | ama. | te bhūmiṃ vilikhya nakharairbhakṣayanti viṣkirasaṃjñakāḥ | tanmāṃsaguṇāḥ- kaṣāyaṃ
madhuraṃ rucyaṃ śītalaṃ rucikārakaṃ | evaṃ yathākramaṃ
34.5.2
pakṣiṇāmapi guṇo jñeyaḥ | rā.niva.17 | darvīkarasarpabhede | su. kalpa. 4a.
viṣkiravargaḥ | puṃ | viṣkira-jātīya-pacisamūhe | tadyathā-"varttakālāvakastauri-kapiñjalakatittirāḥ | kuliṅga-krakuṭādyāśca viṣkirāḥ samudāhatāḥ || vikīryya bhakṣayantete yasmāttasmāddhi
viṣkirāḥ ||” bhāḥ | apica "cakora-krakarāvyāśca
viṣkirāḥ samudāhatāḥ ||" tadguṇāḥ- "viṣkirā
madhurāḥ śītāḥ kaṣāyāḥ kaṭupākinaḥ | valyā vṛṣyā
stridoṣaghnāḥ pathyāsta laghuvaḥ smṛtāḥ ||”
viṣṭambhājīrṇam | klo | vātaviddambhājī
viṣṭambhaḥ | puṃ | viṣamayoge | ānāharoge
rā.niva.20
viṣṭambho (in) | vi | malarūthakadravye | viṣṭambhājorṇa karapadārthe
viṣṭaraḥ | puṃ | arkahaṃce | ākanda gām̐cha
rā ni.va.10| dvace | cikā.
viṣṭarā | strī | guccāsimolace | rā.ni.va.8
viṣṭikā | strī | cudramadhapuṣpikāyām | rā.
ni.va.4
viṣṭhā | strī | purīṣe | rā.ni va.18 | tat
paryāyāḥ, -uccāraḥ avaskaraḥ śamalaṃ śakkṛt guthaṃ
purīṣaṃ purīṣaśvaḥ varksa sta vid varcaḥ carmīcaṃ drutyaṃ
kannaṃ malaṃ gūḥ kiṭṭaṃ pūtikaṃ khaṭaṃ lakhaṃ lekhḍa'
viṣṭhābhuk (śau) | puṃ | grāmyaśūkare | he. nigha.
viṣṭhāruhā | strī | suvarṇaketakyām | rā.ni.va.10
viṣṭeṣṭā | strī | haridrāyām | vai.nigha.
viṣṇukandaḥ | puṃ | kīr̤ace khanāmakhyāta mahākande | tatparyyāyāḥ, -viṣṇuguptaḥ supaṣṭaḥ bar̤a
saṃyuṭaḥ nalavāsaḥ vṛhatukandaḥ dīrghapatraḥ harimiyaḥ
guṇāḥ- madhuraḥ śītalaḥ pitta-dāha-śothaghnaḥ rucyaḥ
stanyaṃpradhaśca | rā.ni.va.7
viṣṇukāntā | strī | nīlāparājitāyām
nīla aparājitā | saṃ viṣṇukāntā | kaṃ viṣṇakāke | tatpayyāthāḥ, - harikāntā badarupaśilā
34.5.3
nīlakāntā nīlapuṣpā sunīlī vikrāntā vhardrikā
guṇāḥ-kaṭuḥ tiktā kaphavātaghnī ca| rā.ni.va 5
kaṭuḥ medhyā kṛmi-vraṇa kaphaghno ca| mada. va.1
vārāhīkande| vai.nigha.
viṣṇuguptaḥ| puṃ| mahāmūlake| viṣā rund
rā.ni.va.7| klī| cāṇakyamūle| rā.ni.va.22
viṣṇuguptakam| klī| cāṇakyamūle| rā.ni.
va.22| See cāṇakyamūlakaṃ
viṣṇuvailam| klī| vātavyādhau tailam| pāṭhaḥ
-"śālaparṇī pṛśniparṇī balā gokṣurakastathā
eraṇḍasya ca mūlāni bṛhatīḥ pūtikasya ca| śatāvarī sahacaraṃ pacedetaiḥ palonmitaiḥ| tailaprasthaṃ
payo dattvā gavyaṃ vājaṃ caturguṇam||" ityādi
ra.sa.ra.| tilatailaṃ 4 pra. gavya. chāgaṃ vā dugdha 16
pra.| kalkārthaṃ-śālaparṇī, pṛśniparṇī (ṭākūlaśrā),
vyāghrālarkaṃ, gorakṣataṇḍulī (gorakṣa cākulitrā)
eraṇḍamūla, bṛhatī, kaṇṭakāro, pūtikarañjamūla
(nāṭora mūla) asamūlo, bhiruṭomūlaṃ pra, 1 pha.
kāthyāntarābhāvāt kaścit cīracaturguṇa vāri dadāti
"kharascīramāñciryeḥ pāko yantre ritaḥ kacit
jalaṃ caturguṇaṃ tatra vīryyāghānādhaṃbhāvayet ||” pra.pra.
iti svalpam| vṛhadviṣṇuvailaṃ yathā--"jaladharo'śva
gandhā ca jīvakarṣabhakau śaṭī| kākolī corakākolī jīvanī madhukastikā| devadāru madhurikā pañcakāṅkṣa sevyakam| māṃsī cailā tvacaṃ
kuṣṭhaṃ vacā śailajacandanaṃ| mañjiṣṭhā sṛganābhiśca
śvetacandanakuṅkumaṃ (reṇukaṃ)| parṇiṇyaḥ kunda khāṭiya
granthikañca nakhī tathā| eteṣāṃ palikairbhāgaiḥ tailasyāpi tathāḍhakaṃ| śatāvarīrasasamaṃ dugdhañcāpi samaṃ
bhavet| viṣṇuvailavaraṃ śreṣṭha' sarvvavātavikāranut ||”
ityādi | tilatailaṃ 16 pra.| atamūlorasaḥ 16 pra.
34.5.4
dugdha 16 pra. vāri 32 pra. | kalkārtha-mustā
aśvagandhā jīvakaḥ ṛṣabhakaḥ (abhāve gur̤ūcī vaṃśarocanā) śaṭī kākolī corakākolī jīvanī
yaṣṭimadhu devadāru madhurikā pañcakāṅga sevyaṃ jaṭāmāṃsī elā gur̤atvak kuṣṭhaṃ vacā śailajaṃ raktacandana
mañjiṣṭhā mṛganābhiḥ śvetacandanaṃ kuṅkumaṃ śālaparṇī
pṛśniparṇī mudraparṇī māṣaparṇī kundarukhoṭiḥ granthiparṇa nakhī ca pra. 1 pa. | rasa.ra.
viṣṇupadam | klī| ākāśe| ama. | padma
he. ca.
viṣṇuparṇikā | strī | pṛśniparthyām | ṭākūniśrā| vai.nigha.
viṣṇuparṇī| strī| bhūyyāmalakyām| vai. nigha.
viṣṇupriyā (hitā)| strī | tulasīvṛce
he.nigha.| [pāṃthau| trikā.
viṣṇuliṅgo| strī| vañcikrāpacici| vaṭeṭhena
viṣṇuvallabhā| strī| tulasīvṛkṣe| rā.ni.va.
10| agni śikhāyām| vipanāṅgaliyā| śa.ca.
viṣvakūparṇī| strī| bhūyyāmalakyāṃ| vai.nigha.
viṣvaksenakantā (priyā) | strī | vārāhokande| rā.ni.va.7| ama.| ca śā.praśva
viṣvaksenā| strī| priyaṅgalatāyām| ama.
maitra. kuṣṭhaci.mahābhaṅgātakragauṃ
viṣvagvāyuḥ| puṃ| ūrdhvitavāte| elāṭamerā
vāḍāṃna | guṇāḥ- "viṣvagvāyuranāyuṣyaḥ prāthināṃ
naṃkadoyakṛt| sarvvapuliṅko intā ślaulyātaparaḥsaraḥ ||” rāja.25.
visam| klī| mṛṇāle| rā.ni.va.10| ca.da.
chaṭo.ci.barddhahāśadyataṃ [va.10
visakusumam| klī| kamale, padme | rā.ni.
visagranthiḥ| puṃ| padmasūtre| padmotra mūla
jalaprasādhanadravyamidam| su.sū.45a.
visaṅkaṭaḥ| puṃ| iṅgudīvṛce| rā.ni.va.8
siṃhai| śa.ca.
visañjam| klī| padme | śa.kalpa.| [trikā. :
visanābhiḥ| strī| padminyāṃ | padmāra jhār̤a
visaprasūnam| klī| padme | ama.
34.5.5
visargaḥ| puṃ| moce| tyāge| varṣāśarajai mantakāliṣu| mā.nya.ni.vi.2. | malanisarge| mai.
visarpaḥ| puṃ| pāchurogī| rā.ni.va.20 | tadākhyarogaviśeṣe | tannidānalacaye-"lavaṇāmla kaṭuśādisaṃsevāddoṣakopataḥ | visarpaḥ saptadhā jñeyaḥ
sarvvataḥ parisarpaṇātū| pṛthak tayaścibhiścau ko
visarpo dvandvajāruyaḥ| vātikaḥ paittikaścaiva kaphajaḥ
sannipātikaḥ| catvāra ete vīsarpo vakṣyante dvandvajānathaḥ | bhāyeyo vātapittābhyāṃ grandhyākhyaḥ
kaphavātajaḥ | yastu kaīmako ghoraḥ sa pittakapha
sambhavaḥ| raktaṃ svacīkā lajjāṃsaṃ dūṣya doṣāstayo
malāḥ| visarpāṇāṃ samutpattau vijñeyāḥ sapta
ghātavaḥ ||" mā.ni.| anyacca - "tvaṅgāṃsaśoṇitagatāḥ
kuṃpitāstu doṣā sarvvāṅgasārimabhihāsthitamātmaliṅgam| kurvvanti yaṃ visṛtamunnatamāśuśīghraṃ taṃ
sarvvato visaraṇāñca visarpamāhuḥ ||” yatha vātātatkor̤asata mudgha ṣabalā'dinaśaṇaḥ sarvaiśca| pittātsakro dutagatitva rada'hapākasroṭaprabhedabahuśaḥ, śleṣmāsmajaḥ mandasaraḥ aśīghrapākaḥ snigdhaḥ sitaḥ, alpavedana ugrakaṇḍūḥ sarvvātmakaḥ sarvvalakṣaṇayukto'va
gāḍhaḥ pakvaca māṃsaśirānāśāt na sidhyati
ityādi | su.ni.108.
visampannaḥ| puṃ| madhūcchiṣṭe | moma
visa jvaraḥ| puṃ| tajjvarāgantūjvare | tatra
sarpiḥpānādikaṃ śastam
visarpaṇam| klī| kārya sañcaraṇe | tantuvaṇaviṭagār̤he; visarpathī| a.
visarpiḥ| puṃ| visarparoge| rā.ni.va.20
visarpiṇī| strī| śvetaguñjāyām, yavatiktālatāyām | rā.ni.va. 3
visalam| klī| pallave | trikā.
visavatma (n) | klī| vartmagatanaicarogaviśeṣe
34.5.6
lacaṇaṃ- "śūnaṃ yadvatma bahabhiḥ sūkṣmaiśchidraiḥ samanvitam| visamanatsaṃla iva visavamaṃti tanatam ||"
su.u.3śa.
visaśālukam| klī| padmakande | padmāra
ghom̐ṭr̤ā | guṇāḥ- guru viṣṭambhi śītalañca | rāja.
35.
visāraḥ| puṃ| matsye | ama. | rā.ni va.4
visāriṇī | strī| māṣaparṇyām | māśānī
rā.ni.va 3
visinī| strī| vṛṣālī| rā.ni.va.10
padminyā | ama.
visundalaḥ| puṃ| sinduvāravṛce | nisindāra
visucikā (cau)| strī| ajīrṇajātarogaviśeṣe | valāuṭhiāvikṣeṣa | niruktiḥ-"sūcībhiriva gātrāṇi tudan santiṣṭhate'nilaḥ | yadājīrṇena sā dairdhyo sūcīti nigadyate ||” tasya nidānaṃ
yathā-"ajoṇonnānaṃ viṣañca vidagdhañca yadīritam
viśūcyalasa kau tasmādvijñeyā vilabikā | na
tā parimitāhārā labhante viditāgamāḥ | mūr̤hāṃstāmajitātmāno labhante'śanalolupāḥ ||” lakṣaṇaṃ
- mūrcchātitārau vamathuḥ'pipāsā śūlaṃ bhramove panasa
jṛmbhādāhāḥ | vaivarṇyakampo hṛdaye rujaśca bhavanti
tasyāṃ śirasaśca bheda ||" tadupadravānāha"nidrānāśo'ratiḥ kampo mūtrāghāto visañjñatā
anyo upadravā ghorā vimūcrcāḥ pañca dāruṇāḥ ||”
tasyā ariṣṭa svāśvadannādi | ityādi | mā.ni.
vistṛtaḥ| tri| nirgate| vā.u.26pra.
vistārī (in) | puṃ| vaṭavṛce | vai. nigha.
vistīrṇaparṇam | klī| māṇakande | māṇakacu
rā.ca.
visphāram) rakaḥ| puṃ| vātolbaṇa sannipātajvare | lacaṇaṃ- "śvāsaḥ kāso bhramo mūrcchā
pralāpo mohavepathū | pāśrvayoḥ vedanā śūlā
kaṣāyānaṃ mukhasya ca | vātolvaṇa ya liṅgāni sannipātasya lacayet | evaṃ visphārako nāmā sanni
pātaḥ sudāruṇaḥ ||" bhā.sa.1ma.
visphū raṇo strī| tindukavṛce| (tainagācha
34.5.7
visphūrjjano ) vai. nigha.
visphū ritam | klī| kācabhramāsthibhaṅgabhede
tenāsthi loka vidīrṇa bhavati | bhā.ma.1bha.
visphū liṅgaḥ| puṃ| viṣabhede | he.ca.
visphoṭaḥ| puṃ| duṣṭasphoṭa ke | visphoṭār̤ā
saptaparyyāthāḥ-piṭikaṃ piṭakī piṭakā viṭako
viṭakaḥ viṭakā | rā.ni.va.20 | tasya nidānapūvoṃ samprāptimāha-“kaṭusla tīkṣṇo ṣṇavidāhirucacārairajīrṇādhyaśanāttathaiva | rāgayudīpeṇa viparyyayeṇa
kuṣyanti doṣāḥ pavanādayastu || lacamāśritya te
raktaṃ māṃsāsthīni pradūṣya ca| ghorān kurvvanti
visphoṭān sarvvān jvarapura sarān ||” ityādi
bhā.
visphoṭajvaraḥ| puṃ| tajjvarāgantūjvare
vismam| klī| cāṇakyamūlake | bhā.pū.1bha.prā.
va. | tri| pūtigandhe, āmagandhini | ama.
vismagandha (ndhā, ndhiḥ) | puṃ. strī| palāṇḍau
(peṃyāja | rā.ni.va.7| godanairittāle, haritāle | he.ca. | ghṛṣṭapāṣāṇa | harusa chan | rā.ni.
va.4 | [ni.va.21
vismagandhakaḥ| puṃ| godanairitāle | rā.
vihvasā| strī| jarāyām | ama.
visvā| strī| ḍuṇḍāthām| hatusa phala| rā.
ni.4.4
[vai.nigha.
vistrāvaḥ| puṃ| asanavṛkṣe| bhāṭeśvara gām̐r̤a
vistrāvaṇam| klī| ucchitasya vraṇasya vedano
paśamārthaṃ pākapraśamanārthaṃcopakramaviśeṣe| su.ci.1
a.| su.sū.14a.
vistrāvyaḥ| tri| vidradhikuṣṭhādivistrāvaṇārhe
strāvaṇīye| su.sū.5a.
vihaṅgaḥ (ṅgamaḥ)| puṃ| pakṣiṇi| cama.
vihaṅgamaṃ| klī| kharparṇākṣake| rasa.kau. jvarā
ntaraso
vihaṅgamā| strī| bhāratyāśām| ḍhāṃka| śara.
vihāyasaḥ| puṃ| pakṣiṇi| ca.ṭī.bha.
vihāyāḥ (s)| puṃ| pakṣiṇi| strī
cākāti| vikā.
vihvāraḥ| puṃ| ceṣṭāyām| śramaṇe| me.| vindurekhakapavitritrīghe| śa.ka.
34.5.8
viccataḥ| puṃ| cataroṅge
vicchāvaḥ| puṃ| phikāyām| hām̐chi| vai.nigha.
kāsai| bhā.
vicchoraḥ| puṃ| raktārke| arkavṛkṣe| ārunda
gām̐r̤a| rā.ni.va.10
vicchedaḥ (dyam)| puṃ, klī| vāyujanyavraṇavedanāviśeṣe| su.sū.22a.| hastādiṣācane| mā.ni.
avadhūnane| vā.ci.4a.
bīkaḥ| puṃ| pakṣiṇi
bīṅgā| strī| śukaśimbāṃ| āgrāṃkuśī| he.ca.
bījam| klī| aṅkure| me.| majjāyām| śukradhātau| rā.ni.va.18| vījasāre| padmabīje
bhā.pra.1bha.aśaro.ci.| puṣkaramūle| rā.ni.va.
6| kāraṇe| śrama.| matsye| vici| bījānāṃ
śodhanaṃ yathā—"bījamādau samāhṛtya raudrayantre
viśodhayet| daivatsaṃjñavyañjanānāṃ dravyeṇa yatnataḥ sudhīḥ
apāmārgakaṣāyeṇa niṣkulīśaṃ viśodhayet| śiprakārpāsabījāni apāmārgasya bījakam| śarkeṇa
śodhanaṃ taṣāṃ na dadyāt saindhavaṃ tataḥ| tiktāṃ kovātakau dantau paṭolau cendravāruṇīm| kaṭutumbau
devadālī kākatuṇḍīla śodhayet| dhānophalarasenaiva maṅgākākhyasya śodhanam| karañjayugmayorvījaṃ
bījakaḥ| puṃ| priyālavṛkṣe| citrāṃśāṃga| piṃ
vijayasāra| pa.sū.| satparyāyāḥ,—"bījakaḥ pītasāraca pītaśālaka ityapi| bandhūkapuṣpaḥ priyakaḥ
sarjjakaścāsanaḥ smṛtaḥ| guṇāḥ,—bījakaḥ kuṣṭhavī sarpaśvitra mehagudakṛmīn || hanti śleṣmāsrapittañca tvacyaḥ
keśyorasāyanaḥ ||” bhā.| See asikā| rasa.
ra.śirorī.ci.
"vikaṭa pukāravījakaḥ |”
mātuluṅgavṛkṣe| rā.ni.va.11| ṭa.nigha.2bha.caya.
ci.daśamūlākāthe| mudragarmarddine| "yastu niḥṣṇṇu
lyekaśirogusaḥ sa bījakaḥ|” su.ni.8a.
graṃthiśithau| vai.nigha.| strī| bīje
bījakaraḥ| puṃ| māṣabrīhau| māṣakalāi
vai.nigha.
34.5.9
bījakarkaṭikā (ṭī)| strī| dīrghakarkaṭikāyām| kām̐kur̤a| vai.nigha.
bījakasāraḥ| puṃ| priyālavīje| su.ci.27
a.| bhā.kuṣṭhaci. mahābhallātake| mātuluṅgasāre
rā.ni.va.11
bījaktā| strī| kapibhadrotthāyām| vai.nigha.
bījakāntiḥ| puṃ| mātuluṅgavṛkṣe| vai.nigha.
bījakṛt| klī| vājīkaraṇe| rā.ni.va.20
bījakośaḥ (ṣaḥ)| puṃ| padmakarṇikāyām
padmera cām̐ki vā koṃpala| satparyāyī,—padmaṭakaḥ karṇikā| bhā.| śaṅkharāṭake
bījakośakām| klī| ubhayo| vai.nighaṃ.
bījagarbhaḥ| puṃ| paṭole| rā.ni.va.3| bhā.
bījaguptiḥ| strī| dhānyādikaśuśrām| śāṃjhādhitra kholā| śimbāṃ| śīma| rā.ni.va.16
bījadrumaḥ| puṃ| asanavṛkṣe| citrāṃśāna
rā.ni.va.23
bījadhānyam| klo| dhānyake| dhaniyām̐| rā
ni.va.6
bījanaḥ| puṃ| pītalīne| vai.nigha.| jīvañjīvapakṣiṇi| sārasataḥ
bījapādapaḥ| puṃ| asanavṛkṣe| citrāṃśāna
vai.nigha.| bhallātakavṛkṣe| rā.ni.va.11
bījapuṣpaḥ (kaḥ)| puṃ, klī| yavana'lavṛkṣe
banāra gācha| rā.ni.va.16| madanavṛkṣe| maruvakavṛkṣe| me.
bījapūraḥ (kaḥ)| puṃ| (Citrus medica.)
The citron. kolambavṛce| ṭām̐vā nebura
gācha| kiṃ bījorā| satpayaryāyāḥ,—amlakesaraḥ
bījapūrṇaḥ pūrṇabījaḥ sukeśaraḥ bījakaḥ bījaphalakaḥ
keśarāmlaḥ mātuluṅgaḥ pūrakaḥ phalapūraḥ supūraḥ
rucakaḥ jantughnaḥ danturucchada rocanaphalaḥ| pa.su.
sā.kau.pi.jya.ci.| guṇāḥ-"bījapūraphalamamlakaṭūṣṇaṃ śvāsakāsaśamanaṃ pacanañca| kaṇṭhaśodhanaparaṃ
laghu hṛdya doṣanaṃ rucikṛt pavanaghnañca ||” tathācabālaṃ pittamarutkaphāpahakaraśca madhyañca tāhagvidhaṃ
pakva varṇakarañca hṛdyamatha tat puṣṇāti puṣṭiṃ balam
34.5.10
guṇājīva-viṣaghna-māruta-kapha-śvāsārtti-mandāgnijit
kāsārocakaśokakrāntidamida...| anyañca-"tvak
tiktā durjarā syāta kapha vātaghnī
snigdhamuṣṇaṃ madhyaṃ śūlātti pittapraśamanamakhilā
dīcakrañca golyaṃ | vātārttighnaṃ kaṭāhaṃ jaṭharagadaharaṃ kesaraṃ dayanmakṣaṃ vījaṃ tiktaṃ kaphāmrttipraśayuṇasakaraṃ vījapūrasya pathyam ||” rā.ni.va.11
tanmajjaguṇāḥ—svādupākaḥ prāyeṇaḥ balakṛt snigdhaḥ
pittaghnaśca| su.sū.46a.| phalaguṇāḥ-rucyaṃ rasānnaṃ
laghu dīpana raktapittakaraṃ kaṣāyaṃ jihvādayaśodhanam| mada.va.6| madhurakarkaṭyām̐| śvetaṭo
nebu| guṇāḥ-"bījapūro'paraḥ prokto madhuromadhukarkaṭī| madhurakarkaṭikā grāho rocanī śītalā
guruḥ| raktapitta-caya-śvāsakāsahidhmākṣamāpahā ||”
bhā.
bījapūramajjā (n)| puṃ| mātuluṅgamajjani
ṭām̐vānembura vīcira mām̐sa| rā.ni.va.11
bījapūraphalam| klo| mātuluṅgaphale| ṭām̐vā
nebu | kiṃ bījorā| mada.va.6
bījapūrāḥ| puṃ| vījapūravṛkṣe| pa.su.| madhuramātuluṅge | bhadradaṃtau nebū| vai.nigha.
bījaperikā| strī| ubhaye| aṣṭakoṣa
rā.ni.va.ka.18
bījaphalakaḥ| puṃ| mātuluṅgavṛkṣe| madhurabījapūre| ṭām̐vā nebu, bhadradato nebū| rā.ni.va.11
bījamāḍhakā| strī| padmacīje| padmācaṃ
padmabījañca karṇikā bījamātṛkā|” hārā.
bījaratnaḥ (varam)| puṃ, klī| māṣakalāye
he.ca.
[bījarūr̤hāḥ|" he.ca.
bījaruhaḥ| puṃ| śālidhānyādau| "śālyādayo
bījarecaka(na)m| klo| jepālavīje| rā.
ni.va.6
bījavṛkṣaḥ| puṃ| asanavṛkṣe| citrāṃśana
"asano vījavṛkṣakaḥ|” rā.ni.va 24
Linked texts (1)
- Vaidyakaśabdasindhu (Umeścandra Gupta) — Umeścandra Gupta, Sanskrit