<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8.p53 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Conduct and daily rites](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara) › [Daily duties of householders](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika) › [Ahnikaprakasha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa) › 8.p53

# Ahnikaprakasha 8.p53

Āhnikaprakāśa 8.p53

- **Language:** Sanskrit

### [8.p53](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8.p53)

niṣatī hantakāreṇa manuṣyāṃstarpayedatha | kuśasya madhyadeśena nṛtīrthena hyudaṅmukhaḥ || nṛtīrthaṃ manuṣyatīrthaṃ, tacca kaniṣṭhāmūlātmakam | evaṃ ca hantakāreṇeti svarasāt sanakastṛpyatu tasyaitadudakam hantetyādivākyaracanā manuṣyatarpaṇe siddhyati | atrāsmādvacanāt udaṅ manuuṣyāṃstarpayeteti pūrvodāhṛtavākyāccodaṅmukhatā | manuṣyāṇāmeṣā diśyā pratīcītiśrutisvarasātprasaṅmukhatā'pi | tenānayordiśorvikalpaḥ | atra devān brahmarṣīṃśceti prāgudāhṛtakūrmapurāṇavākye brahmarṣipadasya manuṣyopalakṣaṇatvānma̍nuṣyatarpaṇamapi yavaiḥ kāryam | devān brahmaṛṣīnsarvāṃstarpayedakṣatodakaiḥ | iti padmapuṇe'bhidhānāt devarṣimanuṣyatarpaṇe yavā niyatā iti kalpatarurapi | viṣṇupurāṇe, śucivastradharaḥ snāto devarṣipitṛtarpaṇam | teṣāmeva hi tīrthena kurvīta susamāhitaḥ || teṣāṃ devarṣipitṝṇām | ṛṣitīrthaṃ ca aṅgulyagram | aṅgulyagramārṣamitidevalasmaraṇāt | ṛṣitarpaṇe tu kutracitprayoge nivītitvaṃ kutracidupavītitvam | tacca tattatprayoge vakṣyate | yatra ca prayoge ṛṣitarpaṇe viśeṣo noktastatropavītitvanivītitvayorvikalpaḥ | atra pitrāditrikamātrāditrikamātāmahāditrikamātāmahyāditrikatarpaṇakramastu yatra prayoge yathoktastatra tathaiva grāhyaḥ | yatra tu prayoge kramo noktastatra ubhayasya dṛṣṭatvādaicchiko grāhyaḥ | paiṭhīnasiḥ, sanāmagotragrahaṇaṃ puruṣaṃpuruṣaṃ prati | tilodakāñjalīṃstrīṃstrīṃnuccairuccairvinikṣipet || yājñavalkyaḥ, gotranāmasvadhākāraistarpayedanupūrvaśaḥ | iti | nāmagrahaṇe viśeṣamāha baudhāyanaḥ, śarmāntaṃ brāhmaṇasyoktaṃ varmāntaṃ kṣatriyasya ca | guptāntaṃ caiva vaiśyasya dāsāntaṃ śūdrajanmanaḥ || yamaśca, śarmā devaśca viprasya varmā trātā ca bhūbhujaḥ | bhūtirguptaśca vaiśyasya dāsaḥ śūdrasya nāmataḥ || gobhilaḥ, gotra svarāntaṃ sarvatra gotrasyākṣayyakarmaṇi | gotrastu tarpaṇe proktaḥ karttā evaṃ na muhyati || sarvatraiva pitaḥ proktaṃ pitā tarpaṇakarmaṇi | piturakṣayyakāle tu akṣayyaṃ tṛptimicchatā || śarmannarghyādike proktaṃ śarmā tarpaṇakarmaṇi | śarmaṇo'kṣayyakāle tu pitṛṇāṃ dattamakṣayam || viṣṇupurāṇaṃ, devapūrvaṃ narākhyaṃ syāt śarmavarmādisaṃyutam

- [Previous: 8.p52](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8.p52)
- [Next: 8.p54](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8.p54)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8)

## Linked texts (2)

- [Ācārasāra (Gadādhara)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.acarasara-gadadhara.9.p38) — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit
- [Śrāddhadīpa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.sraddha.sraddhadipa.8.464) — Divyasiṃha Mahāpātra 1640, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8.p53](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.acara.ahnika.ahnikaprakasa.8.p53) · Pramāṇa
