Kalamayukha 11.p8
Kālamayūkha 11.p8
- Language
- Sanskrit
11.p8.1
śaṅkhe toyaṃ samādāya sapuṣpakuśacandanam | jānubhyāṃ dharaṇīṃ gatvā candrāyarghyaṃ nivedayet || kṣīrodārṇavasaṃbhūta atrigotrasamudbhava | gṛhāṇārghyaṃ śaśāṅkemaṃ rohiṇyā sahito mama || iti | tataḥ— jyotsnāyāḥ pataye tubhyaṃ jyotiṣāṃ pataye namaḥ | namaste rohiṇīkānta sudhāvāsa namo'stu te || nabhomaṇḍaladīpāya śiroratnāya dhūrjaṭeḥ | kalābhirvarddhamānāya namaścandrāya cārave || iti praṇamet || tataḥ— anaghaṃ vāmanaṃ śauriṃ vaikuṇṭhaṃ puruṣottamam | vāsudevaṃ hṛṣīkeśaṃ mādhavaṃ madhusūdanam || vārāhaṃ puṇḍarīkākṣaṃ nṛsiṃhaṃ daityasūdanam | dāmodaraṃ padmanābhaṃ keśavaṃ garuḍadhvajam || govindamacyutaṃ kṛṣṇamanantamaparājitam | adhokṣajaṃ jagadvījaṃ sargasthityantakāriṇam || anādinidhanaṃ viṣṇuṃ trilokeśaṃ trivikramam | nārāyaṇaṃ caturbāhuṃ śaṅkhacakragadādharam || pītāmbaradharaṃ nityaṃ vanamālāvibhūṣitam | śrīvatsāṅkaṃ jagatsetuṃ śrīkṛṣṇaṃ śrīdharaṃ harim || śaraṇaṃ tu prapadye'haṃ sarvakāmārthasiddhaye | praṇamāmi sadā devaṃ vāsudevaṃ jagatpatim || iti mantraiḥ praṇamya | trāhi māṃ sarvalokeśa hare saṃsārasāgarāt | trāhi māṃ sarva pāpaghna duḥkhaśokārṇavātprabho || sarvalokeśvara trāhi patitaṃ māṃ bhavārṇave | devakīnandana śrīśa hare saṃsārasāgarāt || trāhi māṃ sarvaduḥkhaghna rogaśokārṇavāddhare | durgāttāṃstrāyase viṣṇo ye smaranti sakṛtsakṛt || so'haṃ devātidurvṛttastrāhi māṃ śokasāgarāt | puṣkarākṣa nimagno'haṃ māyāvijñānasāgare || trāhi māṃ devadeveśa tvatto nānyo'sti rakṣitā | yadbālye yacca kaumāre yauvane yacca vārddhake ||
11.p8.2
tatpuṇyaṃ vṛddhimāpnotu pāpaṃ hara halāyudha | iti mantraiḥ prārthayet | tataḥ stotraśravaṇapurāṇaśravaṇādinā jāgaraṇaṃ kṛtvā dvitīye'nhi prātaḥkālīnaṃ nityaṃ kṛtvā pūrvavaddevaṃ pūjayitvā brāhmaṇān bhojayitvā tebhyaḥ suvarṇadhenuvastrādi 'kṛṣṇo me prīyatām' iti datvā— yaṃ devaṃ devakī devī vasudevādjījanat | bhaumasya brahmaṇo guptyai tasmai brahmātmane namaḥ || sujanmavāsudevāya gobrāhmaṇahitāyaṃ ca | śāntirastu śivaṃ cāstu ityuktvā pratimāmudvāsya tāṃ brāhmaṇāya datvā pāraṇāṃ kṛtvā vrataṃ samāpayet | 'sarvvāya sarveśvarāya sarvapataye sarvasaṃbhavāya govindāya namonamaḥ' iti pāraṇāyām | 'bhūtāya bhūtapataye namaḥ' ityādi samāpane mantraḥ | udyāpanaṃ tvanuktatvānnāsti— evaṃ yathoktatithau vrataṃ kṛtvā paradine pāraṇaṃ kuryāt | aṣṭamyāmatha rohiṇyāṃ na kuryāt pāraṇaṃ kvacit || hanyātpurākṛtaṃ karma upavāsājjitaṃ phalam | tithiraṣṭaguṇaṃ hanti nakṣatraṃ ca caturguṇam || tasmātprayatnataḥ kuryāttithibhānte ca pāraṇam | iti | tatra divase ubhayānte pāraṇamitimūkhyaḥ kalpaḥ | ekatarāntastvanukalpaḥ | tatra yadi tithinakṣatrayoranyatarasya cānto rātrā bhavati tadā tadrātrau na kuryātkintu divaiva— sarveṣvevopavāseṣu divā pāraṇamiṣyate | anyathā puṇyahāniḥ syādṛte dhāraṇapāraṇāt || iti brahmavaivarte niṣedhāt | anyatithyāgamo rātrau tāmasastaijaso divā | tāmase pāraṇaṃ kurvvastāmasīṃ gatimaśnute || iti garuḍapurāṇācca | yattu kenaciduktaṃ tithinakṣatrayogāddivāpāraṇasyāsambhave rātrāvapi kuryāt | taduktaṃ mādhavīye smṛtyantare— tithyūkṣayoryadā chedo nakṣatrāntamathāpi vā | |
11.p8.3
addhaṃrātre'pi tatkuryātpāragaṃ tvapare'hani || iti | brahmāṇḍapurāṇepina rātrau pāraṇaṃ kuryādṛte vai rohiṇīvratāt | tatra niśyapi tatkuryādvarjayitvā mahāniśām || iti | pūrvodāhṛtaṃ sāmānyavākyadvayaṃ janmāṣṭamīpāraṇātiriktapāraṇaparamiti | tanna | brahmāṇḍīyavacane tāvadapiśabdaśravaṇāt ‘api vedāntagaṃ raṇe’ iti vatsvārthatyāgenobhayāntādaraḥ pratīyate na rātrividhiḥ | evaṃ ca stutyarthatve saṃbhavani na sāmānyavacanabādhakatvametasya yujyate | yadapi ‘tithyṛkṣayoḥ’ iti vacanaṃ tatrāpi ekaṃ padamekatrānvitamanyatra vinā balavadanupapattyā nānveti iti nyāyāt | arddharātre yadobhayāntastadā vacanāntarabodhitadina eva pāraṇaṃ kuryānna tvarddharātre pāraṇamityevaṃparam | nyāyaścāyaṃ tṛtīye siddhaḥ | ‘yathācamasanyāṃścamasāṃścama sino bhakṣayanti | athaitasyahāriyojanasya sarve eva lipsanti’ ityatra camasipadasya hāriyojanānvayānabhyupagamāt | kiñca tvayāpi hi pare'hanītyasyāṃvivakṣā'ṅgīkriyata eva | anyathā tṛtīyadine pāraṇāpattiḥ | yadapyatra mādhavenoktam-arddharātraśabdena rātrimātraṃ gṛhyata iti tadapi pramāṇābhāvenaivāpāstam | yadyavivakṣā tadā dinasyaiva grahaṇaucityāt | tasmādasmadukta eva pakṣaḥ śreyān | tatra śakta ubhayānte'śaktastvanyatarānte utsavānte vā‘tithyante cotsavānte vā vratī kurvīta pāraṇam’ iti kālādarśādinibandhavacanāt | utsavānte jāgarārthyutsavānte
Linked texts (4)
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Pratāpārka — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit