<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Times of rites](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala) › [Works of the Bhaṭṭa family of Vārāṇasī](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta) › [Kalamayukha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha) › 7.p1

# Kalamayukha 7.p1

Kālamayūkha 7.p1

- **Language:** Sanskrit

### [7.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7.p1)

atha caturthī | sā paraviddhā grāhyā | 'yugabhūtānām' iti yugmavākyāt | mādhavīye vṛddhavasiṣṭho'pi— ekādaśī tathā ṣaṣṭhī amāvāsyā caturthikā | upodhyāḥ parasaṃyuktāḥ parāḥ pūrveṇa saṃyutāḥ || iti | sarvāsu caturthīṣu ḍhuṇḍhiyātroktā kāśīkhaṇḍe— kuryātpraticaturthīha yātrāṃ vighneśituḥ sadā | brāhmaṇebhyastaduddeśāddeyā vai modakā mudā || iti | laiṅge— aṅgārakacaturthyāṃ ye snātvottaravahāmbhasi | abhyarcyī'ṅgārakeśānaṃ namasyanti narottamāḥ || na teṣāṃ grahapīḍā ca kadācitkvāpi jāyate || iti | nāgacaturthī tu madhyāhnavyāpinī paraviddhā grāhyā | tadāha govindārṇave devalaḥ— yugaṃ madhyandine yatra tatropoṣyā phaṇīśvarān | kṣīreṇāpyāyya pañcamyāṃ pūjayetprayato naraḥ || iti | yugaṃ caturthī | vināyakavrate tṛtīyāyutaiva | taduktaṃ tatraiva— caturthī tu tṛtīyāyāṃ mahāpuṇyaphalapradā | kartavyā vratibhirvatsa gaṇanāyasutoṣiṇī || śrāvaṇakṛṣṇacaturthī saṅkaṣṭacaturthītyucyate sā candrodayavyāpinī grāhyā | taduktaṃ skānde— śrāvaṇe bahule pakṣe caturthyāṃ ca vidhūdaye | tasmindine vrataṃ kāryaṃ saṅkaṭākhyaṃ sureśvari || iti | dinadvaye candrodaye satve'satve vā pūrvaiva | 'mātṛviddho gaṇeśvaraḥ' iti vacanāt | bhādrakṛṣṇacaturthī bahulāvratam | tatra pūrvaiva | taduktaṃ gobindārṇave purāṇasamuccaye— gauryāścaturthī vaṭadhenupūjā durgārcanaṃ durbharaholike ca | vatsasya pūjā śivarātriretāḥ parānvitā ghnanti nṛpaṃ sarāṣṭram || iti | gaṇeśacaturthī varadacaturthītyucyate | sā madhyāhnavyāpinī pūrvaviddhā grāhyā | pūrvadine madhyāhnavyāptyabhāve paraiva | taduktaṃ mādhavīye bṛhaspatinā | caturthī gaṇanāyasya mātṛviddhā praśasyate | madhyāhnavyāpinī cetsyātparataścetparehani || iti | smṛtyantarepimātṛviddhā praśastā syāccaturthī gaṇanāyake | madhyāhne parataścetsyānnāgaviddhā praśasyate || iti | siddhivināyakavrate'pi madhyāhnavyāpinī grāhyā | 'prātaḥśuklatilaiḥ snātvā madhyāhne pūjayennṛpa' iti pūjāyāstatkālatvāt | ubhayadine madhyāhnavyāptyabhāve vyāptisatve vā pūrvaiva | 'mātṛ viddhā praśasyate' iti vākyāt | iyaṃ ca ravibhaumābhyāṃ yuktā mahatītyucyate | taduktaṃ govindārṇave vārāhebhādre śuklacaturthī yā bhaumenārkeṇa vā yutā | mahatī sā'tra vighneśamarcitveṣṭaṃ labhennaraḥ || iti | asyāṃ candraṃ na paśyet | tadāha tatraiva mārkaṇḍeyaḥbhādre māsi site pakṣe caturthī svātiyoginī | mithyābhiśāpaṃ kurute dṛṣṭacandrā na saṃśayaḥ || parāśaro'pikanyāditye caturthyāṃ tu śukle candrasya darśanam | mithyābhidūṣaṇaṃ kuryādrātrau paśyenna taṃ sadā || atra rātrigrahaṇāddivādarśane na doṣa iti | rātrāveva candraprādhānyāt| tadddoṣaśāntyarthaṃ tatraiva purāṇāntaram | tataścaturthyāṃ rātryāṃ yaḥ pramādādvīkṣya mānavaḥ | paṭhetpaurāṇikaṃ vākyaṃ prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ || siṃhaḥ prasenamavadhītsiṃho jāmbavatā hataḥ | sukumāraka mārodīstava hyeṣa syamantakaḥ || iti | varadacaturthītvaṃ cāsyā vivṛtaṃ tatraivasurāsurānniplavato gaṇeśaṃ bhaktipūrvakam | tasyāṃ prādādvaraṃ yasmāttasmādvaracaturthikā || iti | māghaśuklacaturthī tilacaturthī | taduktaṃ kāśīkhaṇḍemāghaśuklacaturthyāṃ tu naktavrataparāyaṇāḥ | ye tvāṃ ḍhuṇḍhe'rcayiṣyanti te'rcyaḥ syuḥsuradruhām || vidhāya vārṣikīṃ yātrāṃ caturthī prāpya tāpasīm | śuklāṃstilānguḍairbaddhvā prāśrīyāllaḍḍukānvratī || tāpasīṃ māghīm | atra naktagrahaṇātpradoṣavyāpinī grāhyeti dik

- [Previous: 6.p7](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.6.p7)
- [Next: 7.p2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7.p2)
- [Up: 7](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7)

## Linked texts (4)

- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.24.p1) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Pratāpārka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.prataparka.6.p25) — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- [Gadādharapaddhati](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.gadadharapaddhati.4.p37) — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- [Tithyarka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.8) — Divākarabhaṭṭa 1658, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7.p1) · Pramāṇa
