Jyotirnibandha 380
Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya) 380
- Language
- Sanskrit
380.1
athāṣṭakavargapraśnottaram
aṣṭavargaphalameva jātake nāsya kiṃ pariṇaye'pi mukhyatā | satyamudvahanajanmaśāstrayoranyathā munibhireva saṃsmṛtam
380.2
krūramaṣṭamamaniṣṭamiṣṭadaṃ saptamaṃ śubhamaśanti janmani | neyamudvahanarītirittyasāvatra gocarapatho rathoddhataḥ
380.1-2
atha pralayapraśnottaram
vṛddhirvidherahni bhuvaḥ samantātsyādyojanaṃ bhūbhavabhūtipūrveḥ
brāhme laye yojanamātravṛddhernāśo bhuvaḥ prākṛttike'khilāyāḥ
380.2-2
dine dine
yanmriyate hi bhūtairdainaṃdinaṃ tatpralayaṃ vadanti | brāhmaṃ layaṃ brahmadināntakāle
bhūtāni yadbrahmatanuṃ vrajanti
380.3
brahmātyaye yatprakṛtiṃ prayānti sarvāṇyataḥ
prākṛtikaṃ kṛtīndrāḥ | līnānyataḥ karmapuṭāntaratvātpṛthakkriyante prakṛtervikāraiḥ
380.4
jñānāgnidagdhākhilapuṇyapāpā manaḥ samādhāya harau pareśe | sadyogino yāntyanivṛttimasmadātyantike ceti layaścaturthā
380.1-3
atha dāsījātakaphalapraśnottaram
śubhalakṣaṇasaṃyuktā dāsyo dāsāśca kuñjarāḥ | tiṣṭhanti sadane yeṣāṃ teṣāṃ śrīrvardhate'nvaham
380.2-3
jātakottame-dāsīdāsodbhavaḥ kaścidrājalakṣaṇalakṣitaḥ | jāyate
rājayogena bhartustatphalamādiśet
380.3-2
carādisthitalagnendū janmani grahajaṃ
phalam | prasādotthaṃ ca kuryātāṃ svāmino'nyasya bhāvavat
380.4-2
yasyā
dā( smāddā )syāśca pādau dvau bhūmyāṃ vai supratiṣṭhitau
380.1-4
atha svapnapraśnottaram
nidrāduṣṭamanojanyaṃ svapnamāhū ratānvitam | tatphalaṃ sadasatkena hetunā kīrtitaṃ
budhaiḥ
380.2-4
nidrāyāṃ niścalībhūte citte'bhīṣṭaṃ praviśya tat | bhāvyaṃ sūcayati
svapnaḥ sadyaḥ pratyakṣato yataḥ
380.3-3
nivṛttāni yadā'kṣāṇi viṣayebhyo manaḥ
punaḥ | na nivarteta vīkṣyante tadā svapnāḥ śarīribhiḥ
380.1-5
athā''kṣepaparihārāḥ
athocyante vidāṃ prītyai kiyantaḥ parihārakāḥ | ākṣepāṇāṃ samālokya
nānāśāstrāṇi yatnataḥ
380.2-5
tatra prathama sajjanadurjanayordṛṣṭāntaḥ-atijātasya
yā mūrtiḥ śaśinaḥ sajjanasya hi | kva sā vai rātrijātasya tamaso durjanasya ca
380.3-4
jānanti hi guṇānvaktuṃ tadvidhā ye ca tādṛśam | vetti viśvaṃbharā bhāraṃ
girīṇāṃ garimāśrayam
380.1-6
+
atha prasaṅgena kaveḥ praśaṃsā
prasannāḥ kāntihāriṇyo nānāśleṣavicakṣaṇāḥ | bhavanti kasyacitpuṇyairmukhe
vāco gṛhe striyaḥ
380.2-6
kiṃ kavestena kāvyena kiṃ kāṇḍena dhanuṣmataḥ | parasya
hṛdaye lagnaṃ na ghūrṇayati yacchiraḥ
380.3-5
rohaṇaṃ sūktiratnānāṃ vṛnde vṛnde vipaścitām | yanmadhye patito nīcaḥ kāco'pyuccairmaṇīyate
380.4-3
apragalbhāḥ padanyāse jananīrāgahetavaḥ | santyeke bahulālāpāḥ kavayo bālakā iva
380.5
vācaḥ
kāṭhinyamāyānti bhaṅgaśleṣaviśeṣataḥ | nodvegastatra kartavyo yasmānnaiko rasaḥ
kaveḥ
380.6
kāvyasyā''mraphalasyāpi komalasyetarasya ca | vanyecchāyāviśeṣeṇa raso'pyanyādṛśo bhavet
380.7
granthe madīye likhitāni yāni mude
gurūṇāṃ sakalāni tāni | lokaprasiddhaṃ jagatītale'sminpiṇḍasya mātuḥ skhalitaṃ
sukhāya
380.8
prahṛccandrikāyām-aho pūrvamutprekṣya kaṃcidviśeṣaṃ svamatyā svakāvye
tu ye no vadanti | grahajñānagarvānvitāstatra kasmādṛthā nūtanaṃ śāstramutpādayanti
380.9
athānyaḥ—svarṇe yadi sugandhitvaṃ candraścandanakoṭare| drākṣāphalāni cedikṣau rājñi
vastuvivekitā
380.10
priyāyāṃ dharmatātparyaṃ prabhutve ca kṛpālutā | vidvatsu ca
sadācāro nispṛhatvaṃ tapasvini
380.11
saṃpattau yadi dātṛtvaṃ vidyāyāṃ cennigarvatā | ākṣepaparihārau cecchāstre kiṃ syādataḥ param
380.12
ākṣepo dvividhaḥ
prokto nirmūlaśca samūlakaḥ | bālādyaiḥ prathamo jñeyaḥ kāryakāraṇataḥ paraḥ
380.13
khapuṣpaṃ kacchapīdugdhaṃ śaśaśṛṅgādikāraṇam | yaḥ pṛcchati piśāco'sau vaktāṃ
vā nitarāṃ tataḥ
Linked texts (4)
- Nalacampū — Trivikramabhaṭṭa, Sanskrit
- Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit
- Vivāhavṛndāvana (Gopālakavi) — Gopālakavi, Sanskrit
- Vivāhavṛndāvana (Keśavārka) — Keśavārka, Sanskrit