<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.8 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Times of rites](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala) › [Determination of lunar days](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi) › [Tithyarka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka) › 2.p1.8

# Tithyarka 2.p1.8

Tithyarka 2.p1.8

- **Language:** Sanskrit

### [2.p1.8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.8)

"dinadvaye tadvyāptāvavyāptau vā mātṛviddhā praśasyate" iti  
vākyāt pūrvaiva | paredyureva yadā madhyāhnavyāpinī, tadā mātṛviddhatvaguṇābhāve'pi pradhānaprayojakānusāreṇa paraiva grāhyā,  
"mātṛviddhā praśastā syāccaturthī gaṇanāyake  
madhyāhnātparataścetsyānnāgaviddhā praśasyate ||”  
iti mādhavīyasmṛtyantarāt | yadobhayadine'pi vaiṣamyeṇa madhyāhnakadeśavyāpinī, tadā pūrvadine tanmahattvaṃ cet, saiva grāhyā | uttaradine  
tanmahattve kiṃ mahattvaguṇopetopādeyā ? kiṃ vā mātṛviddhatvaguṇopetā pūrvopādeyā ? iti saṃśaye pūrvaiveti pratīmaḥ, nyāyādvācanikasya mātṛviddhatvaguṇasya balīyastvāt | atra candradarśananiṣedhamāha parāśaraḥ—  
“kanyāditye caturthyāṃ tu śukle candrasya darśanam  
mithyābhidūṣaṇaṃ kuryādrātrau paśyenna taṃ sadā  
taddoṣaśāntaye siṃhaḥ prasenamivita vai paṭhet |” iti  
atra rātrigrahaṇād divā candradarśane na doṣa iti nirṇayāmṛtakārādayaḥ | yuktaṃ tu—  
“bhādre māsi site pakṣe caturthī svātiyoginī  
mithyābhiśāpaṃ kurute dṛṣṭacandrā na saṃśayaḥ ||”  
iti mārkaṇḍeyādivacanāntareṣu caturthīmātragrahaṇāddivāpi candro na  
draṣṭavya iti pratibhāti | pramādāccandradarśane taddoṣaśāntyarthaṃ prāṅmukha  
udaṅmukho vā paurāṇaṃ vākyaṃ paṭhet | tacca—  
“siṃhaḥ prasenamavadhīt siṃho jāmbavatā hataḥ  
sukumārakamārodīstava hyeṣa syamantakaḥ ||” iti  
iyaṃ bhaumenā'rkeṇa vā yuktā'tipraśastetyuktaṃ govindārṇave vārāhe—  
“bhādraśuklacaturthī yā bhaumenā'rkeṇa vā yutā  
mahatī sā'tra vighneśamarcitveṣṭaṃ labhennaraḥ ||” iti  
iyameva śivāravyetyuktaṃ bhaviṣye—

- [Previous: 2.p1.7](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.7)
- [Next: 2.p1.9](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.9)
- [Up: 2.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1)

## Linked texts (3)

- [Bhagavantabhāskara](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.bhagavantabhaskara.24.p1) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- [Pratāpārka](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.mahanibandha.prataparka.6.p23) — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- [Kālamayūkha](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.bhatta.kalamayukha.7.p1) — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.kala.tithi.tithyarka.2.p1.8) · Pramāṇa
