Manava Dharmashastra 7.1

Manuṭīkā 7.1

Language: Sanskrit

7.1.1

adroheṇeti | vakṣyamāṇavṛttīnāṃmadhyādbhūtānupapīḍanena yājīvikāśiloñchādinā tadalābhelpopapīḍanena yācitādinā yā tāṃ āśritya bhāryādibharaṇanityānuṣṭhānasaṃpattausatyāṃviprojīvennacātrālpajighāṃsābhyanujñānaṃ hiṃsāyāniṣiddhatvāt | vipragrahaṇaṃkṣatriyādi vyudāsārtham tayāpijīvet | nādhārmikaiti | adharmabahulajanagrāmādau atyarthaṃvyādhibahule na vasedekaśvādhvānaṃna yāyāt | parvatecadīrghakālaṃna tiṣṭhet | 60|| naśūdrarājyaiti | śūdrarājyake deśe adhārmikajanaiśca bāhyataḥparivṛte śrutyādivāhyaliṅgadhāribhiścavaśīkṛte cāṇḍā lādibhiścopadrate na nivaset | 61 || nabhuñjīteti | udyatasnehaṃpiṇyākādi nabhuñjīta | tṛptiṃcanācaredatiprāta rdināntenabhuñjīta | sāyaṃ prātaśca natṛptaḥ syādapi tu ekasminkāle tṛptoparasminsākāṅkṣamaśrīyāt | 62 || nakurvīteti | dṛṣṭādṛṣṭānupakāraphalaṃvyāpāraṃnakuryāt | udakaṃcāñjalinā na pibet ūrvoścoparivinyasya modakāni na bhakṣayet | niṣprayojanaṃca kimetatsyāditikutūhalaparonakadācitsyāt | 63 || nanṛtyediti | aśāstritāni nṛtyagīta vāditrāṇi na kuryāt | pāṇināvāhuṃnnābhihanyāt | avyaktadantadhvaniṃ na kuryāt caharṣitaḥ san kharāvirārvanakuryāt | 64 || napādāviti | kāṃsyapātre na kadācidapi pādau prakṣālayettāmrarajatasuvarṇānāṃbhinnamabhinnaṃceti na doṣaiti paiṭhīnasismaraṇāt | tato'nyatrabhinnabhājane nābhibhuñjīta nāpicchekhotpādake | 65 || upānāhāviti | upānadvayayajñopavītābharaṇamālyakamaṇḍalūnyanyopayuktān nadhārayet |

7.1.2

66 || nāvinītairiti | aśvamaṃhiṣyādibhirgacyādivurvahanaviniyuktairadāntairbubhukṣāvyārtyāttibhinnaśṛṅgākṣikhuraiśchinnapucchairnayāyāt | 67 || vinītairiti | suśikṣitaiḥ punaḥ kṣipragāmibhirdevamaṇyādyāvartādiyuktaiḥ kakudādiśrṛtyaiḥ śoṇādivarṇasaṃpannaiḥ svākṛtibhiḥ pratodanātyarthaṃ anyathayan vrajet | 68 || bālātapaiti | prathamodgitādityātapaḥ śavadhūmamathapīṭhādyupaveśanāni varjyāni nakhalomāni cātmanā nacchindyāt dantaiśca nakhānnotpāṭayet | 69 || namulloṣṭamiti | nākāraṇaṃmṛlloṣṭaṃgṛhṇīyāttṛṇāni vā chindyādityāpastaṃbasmaraṇāt | nirnimittaṃmṛlloṣṭaṃnagṛhṇīyāt nakhaistṛṇaṃca chindyāt yataḥsvakarmaṇodṛṣṭamadṛṣṭaṃphalanotpadyate yaccāgāmini asukhāvahaṃtannakuryāt | 70 || loṣṭamardīti | loṣṭatṛṇanakhanāṃmardanacchedanakhādanakṛtsūcako'śuciścamanuṣyovināśaṃkṣipraṃyāti tasmādetāni na kartavyāni bhakṣaṇaśuci tvayorataevaniṣedhaḥ | 71 || navigṛdhyeti | sābhiniveśaṃkathāṃnakuryāddhāsañca bahirmālyaṃna dhārayet | gopṛṣṭhārohaṇena ca gamanaṃ paryāṇavyavadhānādi prakāreṇāpi dharmāpaham | 72 || advāreṇeti | prākārādyāvṛtaṃgrāmaṃgṛhaṃvā dvāravyatiriktapradeśena nātikramya praviśet || rātrauca vṛkṣatalāravasthānaṃdūrātparivarjayet | 73 || nākṣairiti | akṣādibhiḥ kelyarthamapi nakrīḍetātmanācopānahau pādvyatirekeṇa na gṛhṇīyāt | khaṭvāvyavasthitaśca na bhuñjītanāpi pā- trāvyavahitahastamannamāsane ca pātramavasthāpya bhuñjīta | 74 || sarvamiti| yatkiñcittilasaṃyuktamuktaṃ mitairkenādyāt | kaupīnācchādanarahitaścāsminlokenasupyāducchiṣṭaścanakvacidyāyāt |

7.1.3

75 || ārdraityataḥ jalārdrapādo bhojanamupakrāmet | ārdrapādaḥpunarnasvapyāt | ārdrapādohyaśnandīrghamāyuḥprāpnuyāditi phalakathanamanekatvāccānityetāpattiḥ|| paścārdro bhojanaṃkuryātprāṅmukhomaunamāsthitaḥ|| nanindeddattabhakṣyāṃśca svādvasvādu na kutsayet || itivyāsena nityasmaraṇāt | 76 || acakṣurviṣayamiti | cakṣurgācareyona bhavati durgamodeśastaṃkadācidapi na gacchet mūtrapurīṣecanodīkṣeta bāhubhyā̍nadyādinataret | 77 || adhitiṣṭhediti | dīrghamāyurjīvitumicchuḥ keśabhasmāsthikapālikāḥ kārpāsabījatuṣānnādhirohet | 78 || nasaṃviśediti | patitacāṇḍālapulkasālpabuddhigarhitānyātrasāyibhiḥ grāmāntaranivāsibhirapi kāryārthamekapradeśe muhūrtapi nāsīteti | nādhārmikevasedgrāme ityādibhyobhedaḥpatitādyaśca daśamaikādaśādhyāyevakṣyante |

7.1.4

79 || naśūdrāyeti | mantriratnadharmasyapṛthagupadeśāt dṛṣṭopakārakocchiṣṭahaviṣkṛtasāhacaryānna vā dṛṣṭārthahitopadeśaṃśūdrasya nakuryāt | ucchiṣṭaṃvādāmaśūdrāya na deyaṃ yatodāsaviṣaye ucchiṣṭamannaṃdāṃtavyamiti vakṣyati | yattu dvijocchiṣṭaṃtubhojanamiti sabhakturupadeśonadātustathāhavirarthayaccapuroḍāśādi tasyadevānnāni havīṃṣi cetipratiṣedhamuktatvāttaccheṣasya haviḥśeṣaṃcayadvartan | dvijātīnāṃbhakṣyatāṃvakṣyatyataśca tadviśeṣībhūtaṃśūdrāyanadeyaṃ | tathedamidamadṛṣṭārthaṃtvayākartavyamitiśūdrasya dharmanopadiśet || vrataṃ cāsya prāyaścittaṃsākṣānnopadiśettathā cātyantadhārmikaśūdraviṣayepyaṅgirāḥ || tathāśūdraṃsamāsādya sadādharma puraḥsaraṃ | antarābrāhmaṇaṃkṛtvāprāyaścittaṃsamādiśediti brāhmaṇopadeśapraṇālikayā prāyaścittadānamāha nasākṣāditi | 80 || yaiti | yasmādyaḥśūdrasya dharmavrate upadiśati sabrāhmaṇaḥ pāpotpattinimittabhūtena tenaiva śūdreṇa sahātimahattvādasaṃvṛttārukhyaṃtamondhakāraṃpraviśati | patraikai makṛte dvayoḥ phalathnaṃprāyaścittagauravārtham | 81 || nasaṃhatābhyāmiti | saṃśliṣṭābhyāṃpāṇibhyāṃtvaśirona kaṇḍūyet | saṃhata vacanādasaṃhatābhyāṃnaniṣedhaḥ evaṃśca sarvatra vyāvartya jñeyam | ucchiṣṭahastādinā yena kenacidapi śirona spṛśet || śirasā vinā ca nityanaimittika snāne na kuryāt | dṛṣṭārthe tvaniṣedhaḥ snānavidhināsyaikavākyatvāt | 82 || keśagrahanāniti| keśagrahaṇaprahārau kopena mūrdhani na kuryāt | saśiraskaḥ snātastailena kiṃcidapyaṅgaṃnaspṛśet |

7.1.5

83 || narājñaiti | rājñopatye jātiyahaṇamiti kṣatriyaeva rājanyaucyate tasya saṃtatirapatyaṃviśeṣavacanāt kṣatriyaeva rājanyaprasūtirnarājanyaprasūtirarājanyaprasūtirakṣatriyastasmādakṣatriyādrājñaḥ prakaraṇādanāpadi na pratigṛhṇīyāt | tathā saunikatailikamadyavaṇijāṃpaṇyastrīvyavahāreṇa ca jīvatāṃpratigṛhṇīyāt | 84 || daśasūnāsamamiti | daśadhvajasamāveśyādaśaveśyāsmonnṛpaḥ|| sūnā āghātanasthānaṃ daśasusūnāsu yāvānsaunikasya doṣastāvrān cakrarvārtani tailike | daśasu ca tailakeṣu yāvāṃstāvāndhvajini | madyavaṇiji daśasu dhvajiṣu yāvāṃstāvānveśavati | daśasu veśavatūsuyāvāṃstāvānnṛpe | evaṃcottarottaranindātiśayadarśanenāpadi pūrvadātṛsasadbhāve uttaraḥparihaṇīyaḥ evaṃ coktakalanayā | 85 || daśasūnāsahasrāṇīti | daśasūnāsahasrāṇi yaḥ saunikaḥ svārthe vyāpārayati tena tulyorājā manvādibhiḥ smṛto'tastatsaṃbandhī pratiyahonarakapātahetutvāt bhīṣaṇīyaḥ| 86 || kṣatriyasyāpi ca yadveti | kṛpaṇasya śāstrātikramavārtinaḥ rājñoyaḥ pratigrahaṃkaroti saimān vakṣyamāṇān narakān yātanāsthānāni krameṇa prāpnoti | 87 || tāmisramiti | saṃjīvanamiti | lohaśaṅkūmṛcīśāmiti |

7.1.6

manuvartate | tatrāndhakārarūpastāmisronibiḍāndhakārātmakāndhatāmisromahārauravarauravau mahākalakalakalakālasūtrākhayonarakoyatra sarpairbādhaḥ | mahānarakoyatra mahatī sarvaprakārāpīḍā | saṃjīvanaṃyatra bahuśaḥ jīvyā...yante | mahāvīciryatra mahākallolairnīyate | tapano'gnyādisantāpātmakaḥ | saṃpratāpanaḥ kuṃbhīpākaḥ | saṃghātotyantasaṃbṛte pradeśe bahūnāmavasthānam | kākolaṃyatra kākairbhakṣyante | kuḍmalaṃyatra rajjubhiḥ pīḍanam | pūtimṛttikaḥ purīṣagandhamṛttikaḥ | lohaśaṅkaḥsūcībhedanaṃyatra | ṛcīṣaṃviṣapavanaprakṣepoyatra | panthāyatrāvyate | śālmaloyatra śālmalikaṇṭakaistudyate | nadīyatranadyāpahiyate | asipatravanaṃyatra karapatrairvidāryate | lohacārakoyatra nigaḍabandhaḥ | 88 | 89 | 90 || etadviti | etat rājapratigrahaphalaśāstrajñāvedādhyāyinobrāhmaṇājānantaḥ paralokaduḥkha|bhāvāthinorājodhanaṃnapratigṛhṇanti | 91 || brāhmaiti | rātreḥ paścime muhūrte pratibudhyeta | tatodharmārthānitaretarāvirodhyenārjanāthaivicārayettathāhmamārthatanmūlabhūtaṃkāyakleśamiyatā kāryakleśena iyān dharmovārjyataityevaṃvintayet vedasya ca kaḥ paramārthiko'rthaḥ syādityevaṃ tamapicintayet | 92 || utthāyeti | tatauṣaḥkāleśayanādutthāya sati saṃbhave mehanādi kṛtvā kṛtavakṣyamāṇaśaucaḥ saṃyatamanāukte kāle pūrvāpare sandhyearkadarśanādāpūrdhvamapi japaṃkurvannuditahomī vartatānuditahomyapi homaṃkṛtvā cāsīta | āyurādidīrghasandhyāphalavidhānārthamidaṃpunaḥsaṃdhyābhidhānam |

7.1.7

93 || tathācāha ṛṣayaiti | prajāṃmiti | yasmādṛṣayodīrghasandhyānuṣṭhānāddīrghamāyuḥ prajñāvantaśca yaśaḥ svargātāśca kīrtimadhyayanādisaṃpattīśca prāptavantaḥ tasmādetatkāmena dīrghasandhyānuṣṭhānaṃkartavyam | 94|| śrāvaṇyāmiti | śrāvaṇasya bhādrapadasya vā paurṇamāsyāṃ upākarmākhyaṃgṛhyoktavidhānena kṛtvā tataḥ sārdhāṃścaturomāsān brāhmaṇoyanavān vedānadhīyīta | 95 || puṣyaiti | yena śrāvaṇyāmupākarmakṛtaṃtaddhijño'rdhapañcameṣumāseṣu pauṣamāsetupuṣyanakṣatre grāmādvahirniṣkramyachandasāmutsargārakhyaṃgṛhyoktaṃkarma kuryādyena prauṣṭhapadyāṃkṛtaṃsamāpyaśuklapakṣasya prathamehani prāpte pūrvāhne vā kuryāt | 96 || yathāśāstramiti | evamuktaśāstrānatikrameṇa chandasāmutsargākhyaṃkarma grāmādvahiḥ kṛtvā tataubhayatohanī pakṣāviva yasyāmadhyavartinyārātryāstāṃrātritamevakamahorātramanadhyāyaṃ kuryāt | 97 || ataiti | utsargānadhyāyādūrdhvaśuklapakṣeṣu saṃyamavān vedānadhīyīta kṛṣṇapakṣe tu vedāṅgāni vyākaraṇādīni niyamitaḥpaṭhet | 98 || nāvispaṣṭamiti | sarvadāvispaṣṭamavyaktānapaṭhet tathāśūdrajanasaṃnidhaunādhīyīta tathā suptotthito narātreḥpaścime bhāge vedānadhītya śrāntaḥ san punaḥsupyāt | 99 || yathoditeneti | adhyāpakasya karmāntaravyagratvamātmanaśca bahuvednehasāpattadabhāve pūrvoktavidhinā dvijoyanavān sarvadā gāyatryādichandoyuktamṛksāmārakhyaṃbrahmapaṭhettathānnahmabrāhmaṇaṃ gāyatryādichandoyuktamattamiśraṃyajurvedākhyaṃmantrabrāhmaṇayormiśrapāṭhādvailakṣaṇye satyaṃpṛthagnirdeśaḥ |

7.1.8

100 || imānīti | pūrvoktavidhānenādhīyānaḥ śiṣyāṃścādhyāpayan vakṣyamāṇānanadhyāyān sarvadā varjayet | 101 || karṇaśrāvaiti | karṇābhyāmevaśravaṇopapatteratiśayavivakṣayā karṇaśrāvaityuktaṃtena rātrāvatiśabdavati vāyau divā ca rajaḥsamāharaṇasamarthe vātyetauvarṣākāle tāvatkālikāvanadhyāyāvadhyayanavidhijñāḥkathayanti | 102 || vidyutstanitavarṣeṣviti | vidyudrājitavarṣeṣu yugapadupasthiteṣu mahatāṃcadivyajyotirviśeṣeṇapunaḥsthānattvapātesatyeteṣu nimittakālādārabhyāparedyuryāvattasaevakālastāvatprakṛtāsuvarṣāsvanadhyāyaṃmanurāha | 103 || etāniti | etānvidyudādīn juhuṣayā prakaṭīkṛtāntriṣu sandhyā lakṣaṇeṣu kāleṣu yadopajātān jānīyāttadānadhyāyaṃ kuryānna sarvadā varṣāsu | etadutpāte tathā varṣābhyo'nyatrābhradarśane satyanadhyāyaḥ | 104 || nirghāṃtaiti | aṃtarikṣautpātadhvanau bhūkampe ādityādīnāṃparivepaṇe satyṛtūtāvapi varṣātsvapi | api śabdādanyadāpyākālikānanadhyāyān jānīyāt | 105 || prāduṣkṛteṣviti | asitabhasmatayā prakaṭīkaraṇavelāyāṃ sandhyākāle vidyudgārjitaśabdāveva yadā bhavato na varṣatadā yāvajjyoti rdhyāyonākālikaṃdivādityo jyotirātrau tārakā ataḥ pūrvasandhyāyāmetadutpāte divaivānadhyāyaḥ | tpāterātrāveva śeṣeṣu ca punarvarṣārūyetṛtīyaupajāte yathā divā tathā rātrāvapyanadhyāyaityuktānuvādaḥ |

7.1.9

106 || nityānadhyāyaiti | dharmātiśayārthināṃgrāmanagarayoḥ sarvadānadhyāyaḥ syāt | kutsitagandhecasarvasminnupalabhyamāne'nadhyāyaḥ | asminnanadhyāyaprakaraṇe nityaśabdādīnāṃkacitkacidbhāvāttatra tatra nityatvamanyatra vikalpaḥ sacadharmanaipuṇavidyānaipuṇakāmabhedena vyavasthito jñeyaḥ dvividhāhyadhyetārodharmanaipuṇakāmāvidyānaipuṇakāmāśca tatra ye 0 svīkṛtaprāyavedāḥ kevalaniyamaPathananuṣṭhānajanyamadṛṣṭātiśayaṃ arthayante te dharmanaipuṇakāmāsteṣāṃ aśeṣānadhyāyādaraṇam | ye punaḥ prathamādhyetāraste vidyātiśayārthinaeṣāṃnityatvaliṅgavyatiriktānadhyāyādararṇānāsti | 107 || upāntargataśavaiti | vidyamānaśave vṛṣalasya cādhārmikasya ca saṃnidhau na śūdrajainasaṃnidhau iti śūdrasyoktatvāna rodane ca | janānāṃ kāryārtha mekatra sannidhāne satyanadhyāyaḥ | 108 || udakaiti | jalamadhye madhyame ca praharadvaye mahāniśākhye || mahāniśācavijñeyāmavyasthaṃpraharadvayaṃ || itidevalasmaraṇāt mūtrapurīṣakāle ca prāgācamanāducchiṣṭaḥ śrāddhabhuk nimantraṇāt prabhṛti śrāddhabhojanāhorātraṃyāvanmanasāpi vedasya nasmaret | 109 || pratigṛhyeti | śāstravidbrāhmaṇonavaśrāddhe ca nimantraṇamurarīkṛtya nṛpasya ca putrajanmādau rāhuṇāvārkendvorgrase sati tryahaṃ vedaṃ nādhīyīta | 110 || tryahādūrdhvamapi vā yāvaditi | yāvadekoddeśena nimantritasya śāstravidobrāhmaṇasya śrāddhagatasaktūcandanādigandhalepau gātre bhavataḥ tāvadvedaṃnādhīyīta | tryahādhikavaikalpikamidam | 111 || śayānaiti | śayyotsṛṣṭāṅgaprasāritapādaḥ pādāropitapādauvā paryastikāṃca kṛtvā māṃsamāśaucānnaṃca bhuktvā nādhīyīta |

7.1.10

112 || nīhāraiti | dhūmikāryābāṇaśabde sandhyayoramāvāsyācaturdaśīpaurṇamāsyaṣṭamīṣuca nādhīyītāṣṭakānāmuttaratrābhidhānādihāmāvāsyāda sāhacaryāṣṭakāgrahaṇamaṣṭamyartham | 113 || yasmāt amāvāsyeti | amāvāsyā guruṃhanti śiṣyaṃca caturdaśī hanti vedaṃcāṣṭamīpaurṇamāsyau vismārayataḥ | tasmādetāsu nityamadhyayanaṃpariharet | 114 || pāṃsuvarṣaiti | rajovarṣedigdāhe ca yatra jvalitāiva diśolakṣyante | śṛgālaśvakharavirute paṅktyākāreṇa copaviśya dvijo na paṭhet | 115 || nādhīyīteti | śmaśāne sarvataḥ śayyāpātānnādhīyītetyāpastaṃbasmaraṇāt | tathāvidhaśmaśānasamīpagoṣṭhayośca strīsaṃprayogaprāvṛtaṃcavāsaḥ prāvṛtya śrāddhārthaṃcārutānnādyarthavipratigṛhyanādhīyīta | 116 || prāṇīti | gohiraṇyādi yatkiṃcit śrāddhārthaṃtat spṛṣṭvāpyanadhyāyaḥ | kimuta pratigṛhya yasmātpāṇirevāsyamastreti pāṇyāsyobrāhmaṇaḥ | 117 || caurairiti | caurairupaplute grāme agnidāhakṛte ca bhaye divyāntarikṣabhaumeṣu cāścaryarupeṣu utpāteṣu rudhiravarṣaṇādiṣvākālikamanadhyāyaṃjānīyāt | 118 || upākarmaṇīti | upākarmotsargākhyayorgṛhyoktakarmaṇoḥ kṛtayostrirātramadhyayanena kṣapaṇaṃsmṛtam | tatrotsarge pakṣiṇyahorātrābhyāṃ uktābhyāṃsahānenavikalyaḥ | ūrdhvamāgrahāyaṇyāḥ kṛṣṇapakṣāṣṭamīṣu tisṛṣu catasṛṣu vāhorātramanadhyāyaḥ | paurṇamāsyaṣṭakāsvapi siddhe punarvacanaṃkālamātrasadbhāvepyaṣṭakāsvahorātramevānadhyāyoṣṭamīṣu punaḥ yāvadaṣṭamītyevaṃ arthatathā ca tatrāṣṭakāsunādhīyītetyuktamiha punaraṣṭakāsūtvahorātramiti | yattu punarvacanaṃnityārthamityāhustadasannavāpyamāvāsyā guruṃhantīti arthavā-

7.1.11

sya samarthitatvāt | ṛtvanteṣucāhorātramanadhyāyaḥ | 119 || nādhīyīteti | aśvavṛkṣahastinaurathoparapradeśacchogandhyādibhiryānena ca gacchannādhīyīta | 120 || navivāiiti | vyākrośāyāṃ parasparasyāṃ daṇḍādaṇḍi vā yadotpannaṃbhavatyapravṛttayuddhāyāṃvā senāyāmapravṛttayuddhe vā sthito bhojanasamanantaraṃca | yāvadārdrapāṇiritivasiṣṭhasmaraṇāt | aparedyuścājīrṇe vamitvā cānnāni śuktakevodgārenādhīyīta | 121 || atithīmiti | atithirabhyetyevaṃyāvadananujñāpitovāyau cādhyayanaśrameṇātikupyati | rudhireṇa ca śarīrācchrute śastreṇacārudhirotpādanāpikṣatautpannenādhīyīta | 122 || sāmadhvanāviti | sāmadhvanau śrūyamāṇe ṛgyajuṣorna kadācidapyadhyayanaṃkuryāt | tathāvedaṃsamāpyāraṇyakākhyaṃca vedaikadeśaṃ adhītatya tasmin ahorātre anyat nādhīyīta | 123 || ṛgvedaiti | devādevatāyasyāsau devadaivatyaṛgvedaḥ | manuṣyadevatākatvāt yajurvedomānuṣaḥ | sāmavedaḥpitṛdevatākaḥsmṛtaḥ pitryaṃkarmakṛtyācamanyante | tasmāttasyāśucirivadhvaniratastasmin śrūyamāṇe ṛgyajuṣīnādhyeyeitipūrvavidhyarthavādaḥ | 124 || etadviti | etaddevapitṛmanuṣyādaudaivatvātkathaṃvedatrayasyanānāśāstrajñāṛgyajuḥsāmātmikāyā ṛyyāḥ sārabhūtaṃpraṇavavyāhṛtisāvitryākhyaṃpratyahaṃ praṇavavyāhṛtisāvitryātmakena dvitīyādhyāyoktakrameṇa prathamamabhyasyapaścādvedamadhīyate || yathānadhyāyeṣvanādhyayanamevaṃpraṇavādyabhāsaṃvinādhyeyamityatadarthasyehapunarvacanaṃ |

7.1.12

125|| paśumaṇḍūkamārjāraśvasarpanakulārakhubhiriti | śiṣyopādhyāyayoradhīyānayorgavādikapaśumaṇḍūkabiḍālaśvasarpanakulamūṣakairmadhyagamanekṛtesatyahorātramanadhyāyaṃ jānī yāt | vidyānaipuṇyakāmaṃmatipūrvoktānadhyāyavikalpārthamāha | 126|| dvāviti | adhyayanabhūmimaśuddhāmātmānaṃcāśucimapekṣya. dvauvānadhyāyau tāvevaprayatnena nityaṃdvijovarjayet | tābhyāṃcchotriyatranityagrahaṇamarthavādādittvānityatvaṃliṅgamastitānapinityameva varjayet anyatratuvikalpaḥ | 127 || amāvāsyāmiti | amāvāsyādiṣu snātakodvijaḥṛtāvapi nityaṃstriyaṃnopeyāt | parvavarjaṃvrajeccaināmityanenapaunaruktyaṃtatraivaparihṛtaṃ | snātakavrataprāyaścitttāṃgatvenāsyehābhidhānam | 128|| nasnānamiti | bhuktānityāṃdyādṛcchikaṃca snānaṃna kuryānnaimittikaṃpunaḥmuhūrttamapi śaktiviṣaye nāmamattaḥsyādityāpastambasmaraṇānniṣidhyate | tathā vyādhitonaimittikamapisnānaṃnakuryādapitu yathāsaṃbhavaṃmantravanmārjanahiraṇyodakābhyukṣaṇagosparśanādīn snānapratinidhīn ṣaṭparivarttanaṃkuryāt || mahāniśāṃtuvijñeyāmadhyasthaṃpraharadvayaṃ | tasyāṃsnānaṃnakurvītakāmyaṃnaimittikādṛte itidevalasmaraṇāt | tatra na snāyāt | bahuvāsaskaścasatataṃnasnāyānnaimittikatvaniṣedhaḥ | gādhāgādhayahādyākīrṇatayāvā'jñātejalādhārenasnāyāt | 129 || devatānāmiti | devatānāṃcitrapustakādikṛtānāṃ | guroḥpitrādeḥ nṛpateḥ snātakācāryasya ca prādhānyādguroḥpṛthagupadiṣṭasyakapilasya yajñārthaṃkṛtadīkṣasyecchātaḥchāyāṃ nākramet | 130 || madhyaṃdinaiti | madhyāhnārdharātrasandhyāsu samāṃsaṃca śrāddhaṃbhuktvā catuṣpathe ciraṃnatiṣṭhen |

7.1.13

131 || urttanamiti | uddharttanasnānodakamūtrapurīṣarudhiraśleṣmavāntānīcchātonākrāmenniṣṭyūtaṃcatāmbūlādyaṃśleṣmarūpamapi | 132 || vairiṇamiti | śatruṃ [taṃ] nmitrādharmaśīlacausparadārānnopaseveta | corasyātyantakutsitatvādadhārmikānnapṛthaggrahaṇaṃ | śatrusevanādau 'ca yadyapi dṛṣṭaevadoṣastathāpi śāstraniṣedhasāmarthyādṛṣṭopibhavatītyavasīyate | evamanyatrāpivijñeyaṃ | 133 || nahīdṛśamiti | yasmātpuṃsaevaṃvidhamāyuḥkṣayakaraṃloke anyaṃnakiṃcidasti yādṛkulokeparadāragamanaṃtasmādetannakāryaṃ | 134 || kṣatriyaṃcaiveti |

Linked texts (1)

Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit