Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 3.148-149

Manubhāṣya 3.148-149

Language
Sanskrit

3.148

agārasya gṛhasya dagdhā | garaṃ dadātīti | pradarśanārthaṃ ca garagrahaṇaṃ viṣādīnāmapi | kuṇḍasya annamaśnāti | evaṃ golakasya | pradarśanārthatvāt kuṇḍasya | somaṃ vikrīṇīte | oṣadhiḥ somastaṃ yo vikrīṇīte, yāgārthamauṣadhārthaṃ vā | anye tu somasādhanān jyotiṣṭomākhyāyāgānāhuḥ | teṣāṃ ca vikrayo yadyapi na saṃbhavati, amūrtatvāt kriyāyāstathāpyaviduṣāmevaṃvidhasyācārasya darśanādayaṃ pratiṣedhaḥ | dṛśyante hyavidvāṃsa evaṃ vadanto 'yanmayā sukṛtaṃ kṛtaṃ tatte'stviti' | 'sukṛtaṃ' sukṛtaiḥ sādhitaṃ dharmam | tathā ca 'yāṃ ca rātrīmajāyethā yāṃ ca pretāsi tadubhayamantareṇeṣṭāpūrttaṃ te lokaṃ sukṛtamāyuḥ prajāṃ vṛñjīya yadi me'druhyuriti' | yathaiva śapathā evaṃ dānavikrayāvapi vācā yaḥ karoti sa varjyate | akāryaṃtā cāta eva īdṛśānāṃ śapathadānavikrayādīnāṃ vācā kriyamāṇānāmanumīyate | samudra udadhistaṃ yo yāti | vandī stutipāṭhakaḥ | tailikaḥ tilādīnāṃ bījānāṃ peṣṭā | kūṭakārakaḥ sākṣyeṣvanṛtavādī |

The house-burner, the poisoner, one who eats the food of an adulteress’ son, the seller of Soma, the sea-voyager, the bard, the dealer in oils, and the perjuror.—(158)

Ganganatha Jha 1920, Manu-Smṛti: The Laws of Manu with the Bhāṣya of Medhātithi

3.149

pitrā yo 'vivadate' paruṣaṃ bhāṣate, rājakule vyavaharatīti pūrvapakṣottarapakṣabhaṃgyā bhāgādinimittam | tathā ca gautamaḥ (15|18) “pitrā'kāmena vibhaktāneti” | “pratiroddhā gurorityanenaitatkathaṃ punaruktamucyate” | anyaḥ 'pratirodhaḥ' anyaśca 'vivādaḥ' | yatkiṃcit gurorabhipretaṃ vastu 'kathamidaṃ sidhyediti' tatra sambādhakatvam pratirodhaḥ | nyāyye'pi vastuni tadicchāpratighātaḥ pratiroddhṛtvam | pratirāddheti tatra pāṭhāntaram | ābhimukhyena hiṃsitā, hastādinā guroḥ pratiroddhā capeṭādidānena | asminpakṣe sthitamanyatvaṃ vivādasya | kitavo dyūtasya kārayitā sabhikaḥ | yastu svayaṃ devitā sa prāgeva niṣiddhaḥ | kekaramanye paṭhanti, 'kekaro madyapa' iti | sa ca valitaprekṣo adhyardhadṛṣṭiḥ | kātaramanye | sa ca śukrapakṣatārakaḥ | madyapaḥ | surāyā anyasyāriṣṭādermadyasya pātā surāpaḥ, patitatvenaiva nirastaḥ | pāparogī kuṣṭhī | sa hi loke'tyantanindyaḥ, pāparogītyabhidhātuṃ yuktaḥ | asmādeva ca pratiṣedhāt yakṣmīyatra na sarvo vyādhirgṛhīto gṛhyate, kastarhi, kṣayī | yadi hi sarvo gṛhyeta tenaiva, siddhatvātpāparogīti nākariṣyata | abhiśastaḥ pātakopapāta kayoḥ karteti loke prasiddhaḥ, asatyapi tatkartṛtvaniścaye | dāmbhikaḥ chadmanā dharmaṃ carati lokapaktyarthaṃ, na kartavyamiti kṛtvā karoti | rasavikrayī viṣasya vikretā | tasya hi tadabhidhānam | 'upāṃśubhedī rasadhaḥ' 'rasadaḥ satrī'tyādi viṣado rasadda ucyate |

Translations (1)

Linked texts (1)