Manava Dharmashastra 26
Manvarthacandrikā 26
- Language
- Sanskrit
26.1
( 4 ) rāghavānandaḥ | tatra | nityaṃnaimittikaṃ kāmyaṃkriyāṅgaṃ malakaṣaṇam | kriyāsnānaṃtathā ṣaṣṭhodāsnānaṃprakīrtitam || asnātaḥ punarānarhojapyāgnyahavanādiṣu | prātaḥsnānaṃtadarthaṃtu nityasnānaṃprakīrtitam || nityasnānaṃgrahavaiguṇyaśamaṃ | kāmyaṃdevatārcādyarthaṃ | kriyāṅgaṃ apūrvanadyādiṣu snānaṃkriyāsnānaṃ | tatrāpi || tīrthe prāpyānumārgeṇa snānaṃtīrthesamācaret | - snānajaṃphalamāpnoti tīrthayātrāphalaṃna ceti śaṅkhokteḥ || snānādhikaraṇavidhiniṣedhāvāhaparetitribhiḥ | parakīyatvaṃtatkṛti sādhyatve sati tadanutsṛṣṭatvaṃkūpataḍāgādiṣvadatteṣvadattānītyuttaraliṅgāt | aṃśena caturthāṃśena turīyabhāgitivakṣyamāṇatvāt |
26.202
( 4 ) rāghavanndaḥ | manurapyāha | pānetyādiadattānyanutsṛṣṭānīti svakhātaḥsāgaropamaityukteḥkhātakṛdutsṛṣṭe | viśvasyādhikārovācanikaḥ |
26.203
( 4 ) rāghavannandaḥ | kiṃca devakhāteṣu tatkṛtatvena prasiddheṣu saraḥsusamaṃtātsameṣutaṭākeṣuvindhyādigateṣu | aṣṭadhanuḥsa hasrebhyonyūnagatiṣu | taduktaṃchandogapariśiṣṭe | dhanuḥsahasrāṇyaṣṭautugatiryāsāṃnavidyate | natānadīśadvavahāgartāstāḥparikīrtitāḥ dhanurhastacatuṣṭayama | prasravaṇeṣu nirjhareṣu atrapañcapiṇḍānuddharaṇe'pyadoṣaḥ | adatte'ntyajakṛte'pi na doṣaḥ | antyajenakṛte
26.204
( 4 ) rāghavānandaḥ | snātakasyāpi nityaṃyamasyāvaśyakatvamāhayamāniti | atra || brahmacaryaṃdayākṣāntirdhyānaṃsatyamavakratā | ahiṃsāsteyamādhuryaṃdamaścetimayādaśa || snānaṃmaunòpavāsenyāsvādhyāyopasthanigrahaḥ | niyamoguruśuśrūṣā śaucākrodhāpramāditeti yājñavalkyoktayamaniyamagrahaitikecit | yaḥsvaśākhāṃparityajyeti nyāyāt | atraivotkāhiṃsāniṣedhakopāyasādhyā vedamevajapennityamityādirūpaniyamāyāhyāiti tu medhātithigovindarājamatam | yamānāṃnityatve patatītyeva hetuḥ |
26.205
( 4 ) rāghavānandaḥ | pūrvaśloke vratādhikārovicchinnaidānīṃniṣedhodhikriyate nāśrotriyaititrayodaśabhiḥ | etairhute yajñādikṛtena brāhmaṇobhuñjīta |
26.206
( 4 ) rāghavānandaḥ | tadbhakṣaṇedoṣamāha | aśrīkaṃ śrīghaṃsādhūnāmaślāghyamiti vā | amī aśrotriyādayaḥ | pratīpaṃ pratikūlaṃbhakṣyamityarthaḥ |
26.207
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcamattaititācchīlyaparaṃ | kāmataiti gurvādyanujñayā bhuñjānopi mṛtkṣepaina śodhayitvā bhuñjīteti bhāvaḥ |
26.208
( 4 ) rāghavavānandaḥ| kiṃcaitābhyatuṣṭikeraparyantāni dviṣaddiṣṭaprakārānyannāni na bhuñjītetyāha bhrūṇaghnetyādi | udakyayā rajasvatayā | patriṇā kākādinā avalīḍhaṃ bhakṣitam |
26.209
( 4 ) rāghavavānandaḥ | ghuṣṭānnaṃ kobhoktāstītyāyudghuṣyayaddīyate | gaṇānnaṃ maṭhabrāhmaṇasaṅghātānnaṃ | gaṇikānnaṃ gaṇikā veśyā | viduṣāṃ alaukikādijñairnajugupsitaṃ ninditam |
26.210
( 4 ) rāghavānandaḥ | jātyā takṣaṇaḥ | vārdhuṣikasya vṛddhimātropajīvinaḥ | yajñe dīkṣitasya prāgagnīṣomīyāt | kadaryasya kṛpaṇasya | ātmanodharmakṛtyaṃca putradārāṃśca varjayanmityādyuktalakṣaṇasya vā | baddhasya daṇḍārthamavaruddhasya | nigaḍasya nigaḍairbaddhasya | śaraiḥ śātitapatravat |
26.211
( 4 ) rāghavānandaḥ | mahāpātaktitvenābhiśastasya saṃjātalokavikkrośasya | ṣaṇḍhasya napuṃsakasya | puṃścalyāḥ veśyābhinnavyabhicāriṇyāḥ | śuktasya svābhāvikamadhuratvepi kālavaśādudakādirasavaśādvā yadāmlaṃbhavati tadapi varjyaṃ | paryuṣitaṃ rātryantaritaṃ pratiprasavaśāstrabodhitādyatiriktaṃ | śūdrocchiṣṭaṃ śūdrapakkānnāśanaṃtudoṣokteḥśūdrabhuktāvaśiṣṭaṃsthālīsthamapi | brahmacaryādiprakaraṇadau yacchuktādiniṣedhaḥsaprāyaścittagauravārthaḥ |
26.212
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcacikitsakasya bhiṣajaḥ | mṛgayorvyādhasyajātitaḥkarmatovā | ucchiṣṭabhojinaḥ niṣiddhocchiṣṭabhojinona tu gurvādyucchiṣṭabhojinaḥ tācchīlyārthovā | ugrānnaṃugrojātiviśeṣodāruṇakarmāvā | sūtikānnaṃ sūtikāmuddiśya yatkriyatetadannaṃ tatkulajairapi nabhoktavyam | ekapaṅktisthānavalambanānyasminrujyamāne taṃparityajyakenāpyācamanaṃkriyate tatparyācāntam | anirdaśaṃ sūtakādyāśaucāntargatam |
26.213
4 ) rāghava turn: nandaḥ | yogyeṣvavajñayādattamanācitaṃ | vṛthāmāṃsaṃ devapitrādyuddeśarahitam | avīrāyāḥ patiputrarahitāyāḥ yoṣitorūpayauvanaśālinyāḥannamiti śeṣaḥ | nagaryyannaṃ nagarasthasyānnaṃ | karmatojātitovā patitasyānnaṃ | avakṣutaṃ yaduparikṣutāṃkṛtam |
26.214
( 4 ) rāghavandiḥ | viruddhamarthaṃkathayatīti piśunaḥ | anṛtī kūṭasākṣī | matkṛtaphalaṃtavaivetivadandhanaṃgṛhṇātiyaḥ sakratuvikrayītasya | śailūṣonaṭaḥ bhāryāpaṇyaḥ | saucikastantuvāyaḥ karmatojhā titovā | kṛtopakāriṇi apakārī kṛtaghnaḥ |
26.215
( 4 ) rāghava nandaḥ | karmāro'yaskāraḥ | raṅgāvatārakodaśamevakṣyamāṇaḥ | veṇaḥ vādyopajīvī | buruḍaḥ lohādinirmitaśastravikrayī |
26.216
( 4 ) rāghavānandaḥ | śvavatāṃ śunaḥpoṣakāṇāṃ | cailanirṇejakasya vṛttyarthaṃmalinavastrakṣālakasya | rajakasya vastrarāgakṛtaḥ | nṛśaṃsasya nirdayasya yasya copapatirgṛhetasyānyannaṃnādyāt | satartuṣṭabhāryatvāt |
26.217
( 4 ) rāghavānandaḥ | mṛṣyanti jñātvopapatitaskaraiti kṛtvā athavā gṛhasattvāsatvabhedena vyavasthā | anirdaśaṃ mṛtakānnaṃ daśāhādyantare dattaṃ | atuṣṭikaraṃ tathaiva prayacchati yathā toṣona jāyate tasyānnam |
26.218
( 4 ) rāghavānandaḥ | eteṣu phalavādena niṣedhonmukhyaṃvāryatayati rājeticaturbhiḥ | atra yeṣāṃrājādīnāmannabhakṣaṇaniṣedhāṃnoktasteṣāmapi phalavādena niṣedhaḥkalpanīyaḥ | tejaḥprāgalbhyaṃ saundaryavā | brahmavarcasaṃ vṛttasvādhyāyajaṃtejaḥ | carmāvaka rtinaḥcarmakārasya yaśaādattaityanuṣaṅgaḥ |
26.219
( 4 ) rāghavānandaḥ | kārukaḥ śilpī | nirṇejakovastradhāvakaḥ | lokebhyastajjanmani tadbhakṣaṇādūrdhvaṃpuṇyasādhyasvargādibhyaḥtatphalaṃnabhavatītyartho'nyathānavasthitiḥ |
26.220
( 4 ) rāghavānandaḥ | indriyaṃ tannissṛteretaḥ | indriyaṃ puṃstvaṃnikṛntatīti vā | malaṃ viṣṭhā | cikitsakānnādanena tathāvidhāyāṃjātāvutpadyate yatra pūyabhugbhavati govindarājaḥ | pūyādibhakṣaṇaprāyaścittārthamevetiśrutattvam |
26.222
( 4 ) rāghavānandaḥ| ataeva prāyaścittabhedamāha bhukveti| bhuktvāttanyatamasyāmatyā ajñānena kṣapaṇamupoṣaṇaṃ | kṛcchraṃvakṣyamāṇalakṣaṇam |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit