Pramāṇa · Search · About · API

Manusmriti 45

Manvarthacandrikā 45

Language
Sanskrit

45.2

( 4 ) rāghavānandaḥ| tatrāpyaparituṣyantaṃviraktaṃpratyāha | agnīnityaṣṭabhiḥ | agnīn bhasmātmakān pītvā bhaikṣyamāharedititṛtīyenānvayaḥ | ūrdhvaṃṣaṇmāsebhyo'nagniraniketaiti vasiṣṭhokteḥ ṣaṇmāsaṃvānaprasthaṃ kṛtvā yathāvidhi vaiśvānasaśāstravidhānena |
25 ||

45.26

( 4 ) rāghavānandaḥ | sukhārtheṣu sukhajanakībhūteṣu srakcandanādiṣu | dharāśayobhūmiśāyaḥ | śaraṇeṣu vivāseṣu | vṛkṣamūlamevaniketanaṃ gṛhaṃyasya savṛkṣamūlaniketanaḥ |

45.27

( 4 ) rāghavānandaḥ | yātrikaṃ prāṇadhāraṇocitaṃ | gṛhamedhiṣvityanena vane ye gṛhasthāḥsyustebhyopi |

45.28

( 4 ) rāghavānandaḥ | tadalābhe prakārāntaramāha grāmāditi | tādṛśasyabhikṣāpātramapi nāstītyāha | puṭeneti | patrasyāniyatatvādañjalināvā pāṇipātramiti śruteśca | śakalena ardhena pāṇinā |

45.29

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca etāśceti | dīkṣāśabdoniyamavacanaḥ | aupaniṣadīḥrahasyādhikārapaṭhitāḥ parīkṣya lokānkarmacitānbrāhmaṇonirvedamāyādityādikāḥ | ātmasaṃśuddhaye mokṣāya sāhyevātmanovāstavī śuddhiḥ |

45.30

( 4 ) rāghavānandaḥ | tāstauti ṛṣibhiriti | brāhmaṇairbrahmatattvadarśibhiḥ sevitāabhyasyamānāḥ | śarīrasya ca śuddhaye liṅgaśarīre yatpāpaṃtattvajñānapratibandhakaṃ sthūladehe yatpāpaṃtayornāśāya |

45.31

( 4 ) rāghavānandaḥ | upāyāntaramāha aparājitāmiti | aiśānīṃ diśamāśrityājihmago'kuṭilagatiḥ yuktoyogaśāstraniścitamahāprasthānaḥ śarīrasyāniyātādvrajet mriyetetyarthaḥ |

45.32

( 4 ) rāghavānandaḥ | āsāmuktānāṃ | dīkṣāṇāṃmadhye'nyatamayā tanuṃtyaktvetyanvayaḥ | mahīyate pūjāmāpnoti |

45.33

( 4 ) rāghavānandaḥ | aviraktasyāpi | caturthevayasyavaśyaṃsaṃnyāsaityāha vaneṣviti | caturthamāyuṣobhāgaṃprāpya parivrajedityanvayaḥ vanī bhūtvā pravrajediti śruteḥ | viraktasyatukramotkramābhyāṃsaṃnyāsaḥavratīvāvratīvā ucchinnāgniranucchi-

45.34

( 4 ) rāghavānandaḥ | āśramādvānaprasthāntādāśramaṃteṣvantargataṃbrahmacaryādyanyatamaṃteṣu hutohomobahudhā śrautalaukikāgniṣu yena saḥ ataḥparaṃna hoṣyatītyarthaḥ | bhikṣābalipariśrāntaḥ brahmacarye bhikṣayā gārhasthya vānaprasthayorbalidānena pariśrāntaḥbhikṣārūpabalerabhimatatvādvāśrāntaḥ vyutthāyātha bhikṣācaryamastīti śruteḥ | tathāvidhaeva pretya sukhī syāt |

45.35

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca vedādhyayanaputrotpādanayajñānuṣṭhānairṛṣipitṛdevānāmṛṇānyapākṛtyaśodhayitvā mokṣe saṃnyāse mokṣasādhanatvānmanoniveśayedityaviraktaṃśikṣayannāha ṛṇānīti | tadakaraṇe doṣamāha anapākṛtyeti | adhonarakaṃvrajedeva |

45.36

( 4 ) rāghavānandaḥ | ṛṇānītyuktaṃvivṛṇoti adhityeti | dharmatodharmeṇa brāhmādinā vivāhena yadiniveśayedetānkṛtavaivetyarthaḥ |

45.37

( 4 ) rāghavānandaḥ | vipakṣetvāha anadhītyeti | uktānananuṣṭhāyādhovrajatītyanvayaḥ | arthavādātmakaślokadvayam |

45.38

( 4 ) rāghavānandaḥ | pravrajanaprakāramāha preti | prājāpatyāṃ prajāpatidevatākāṃ yajurvedavihitāṃ sarvavedasadakṣiṇāṃ sarvasvadakṣiṇāṃ | agnīn śrautān smārtaṃca | gṛhādityāśramatrayopalakṣakaṃ kuṭīcakādisaṃnyāsinacatuṣṭayasādhāraṇaṃ tatraikadaṇḍināṃtu śikhāyajñopavītavedānāṃtyāgaḥ saśikhaṃvapanaṃkṛtvā bahiḥsūtraṃtyajediti śruteḥ | satyānṛtesukhaduḥkhevedānimaṃcalokamamuṃcalokaṃparityajyātmānamanvicchedityāpastambokteḥ | oṃbhūḥ sāvitrīṃpraviśāmītyupakramya oṃbhūrbhuvaḥsvarom̐yajñopavītaṃ juhomītyādiśaunakenadhṛtatvāt |

45.39

( 4 ) rāghavānandaḥ | tādṛśe saṃnyāse yodatveti phalavādaḥ | abhayaṃ datvetyanvayaḥ | tasyāhaṃbrahmāsmīti brahmavādinastejomayāḥsvaprakāśālokāḥ |

45.40

(4) rāghavānandaḥ| yeṣāṃnoyamātmāyalokāiti śruteḥ kimuvācyaṃparatra tejomayālokāitīhaivajīvanmuktaḥsannityāha yasmāditi | dvijāt kṛtasaṃnyāsāt | kutaścana yamadrājādeśca nabibhetikutaścaneti śruteḥ |

45.41

(4) rāghavānandaḥ | pavitreṇa jñānenopaniṣadāvopacitoyuktaḥ | samupoḍheṣu samyaktayā prītijanakatvenopasthiteṣu dārānnādiṣu nirapekṣaḥ vigataspṛhaḥ |

45.42

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcaikaiti | siddhimiti siddhyarthaṃmokṣārthaṃtyaktavyābhāvādekākinastyāgānna duḥkhaṃtyakturapyabhāvācca na hīyate |

45.43

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca anagniriti | aniketaḥ niketaāmantraṇaṃ tadrahitaḥ sanyāsamāviśet | upekṣakaḥ śarīrasya vyādhyādyutpattau pratīkārarahitaḥ | kacidasaṃkusukaitipāṭhastadātvasaṃśayaḥ | bhāvasamāhitaḥ bhāvenabrahmaṇi samāhitaḥ |

45.44

( 4 ) rāghavānandaḥ | bhāvasamāhitaṃ lakṣayati kapālamiti | kapālaṃ bhikṣāpātraṃ | vṛkṣamūlānītyanena sarvadānaikavṛkṣāśrayaḥ | samatā nirvairatā | muktasyātmaniṣṭhasyajīvanmuktasya vā |

Linked texts (1)