Manusmriti 45
Manvarthacandrikā 45
- Language
- Sanskrit
45.2
( 4 ) rāghavānandaḥ| tatrāpyaparituṣyantaṃviraktaṃpratyāha | agnīnityaṣṭabhiḥ | agnīn bhasmātmakān pītvā bhaikṣyamāharedititṛtīyenānvayaḥ | ūrdhvaṃṣaṇmāsebhyo'nagniraniketaiti vasiṣṭhokteḥ ṣaṇmāsaṃvānaprasthaṃ kṛtvā yathāvidhi vaiśvānasaśāstravidhānena |
25 ||
45.26
( 4 ) rāghavānandaḥ | sukhārtheṣu sukhajanakībhūteṣu srakcandanādiṣu | dharāśayobhūmiśāyaḥ | śaraṇeṣu vivāseṣu | vṛkṣamūlamevaniketanaṃ gṛhaṃyasya savṛkṣamūlaniketanaḥ |
45.27
( 4 ) rāghavānandaḥ | yātrikaṃ prāṇadhāraṇocitaṃ | gṛhamedhiṣvityanena vane ye gṛhasthāḥsyustebhyopi |
45.28
( 4 ) rāghavānandaḥ | tadalābhe prakārāntaramāha grāmāditi | tādṛśasyabhikṣāpātramapi nāstītyāha | puṭeneti | patrasyāniyatatvādañjalināvā pāṇipātramiti śruteśca | śakalena ardhena pāṇinā |
45.29
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca etāśceti | dīkṣāśabdoniyamavacanaḥ | aupaniṣadīḥrahasyādhikārapaṭhitāḥ parīkṣya lokānkarmacitānbrāhmaṇonirvedamāyādityādikāḥ | ātmasaṃśuddhaye mokṣāya sāhyevātmanovāstavī śuddhiḥ |
45.30
( 4 ) rāghavānandaḥ | tāstauti ṛṣibhiriti | brāhmaṇairbrahmatattvadarśibhiḥ sevitāabhyasyamānāḥ | śarīrasya ca śuddhaye liṅgaśarīre yatpāpaṃtattvajñānapratibandhakaṃ sthūladehe yatpāpaṃtayornāśāya |
45.31
( 4 ) rāghavānandaḥ | upāyāntaramāha aparājitāmiti | aiśānīṃ diśamāśrityājihmago'kuṭilagatiḥ yuktoyogaśāstraniścitamahāprasthānaḥ śarīrasyāniyātādvrajet mriyetetyarthaḥ |
45.32
( 4 ) rāghavānandaḥ | āsāmuktānāṃ | dīkṣāṇāṃmadhye'nyatamayā tanuṃtyaktvetyanvayaḥ | mahīyate pūjāmāpnoti |
45.33
( 4 ) rāghavānandaḥ | aviraktasyāpi | caturthevayasyavaśyaṃsaṃnyāsaityāha vaneṣviti | caturthamāyuṣobhāgaṃprāpya parivrajedityanvayaḥ vanī bhūtvā pravrajediti śruteḥ | viraktasyatukramotkramābhyāṃsaṃnyāsaḥavratīvāvratīvā ucchinnāgniranucchi-
45.34
( 4 ) rāghavānandaḥ | āśramādvānaprasthāntādāśramaṃteṣvantargataṃbrahmacaryādyanyatamaṃteṣu hutohomobahudhā śrautalaukikāgniṣu yena saḥ ataḥparaṃna hoṣyatītyarthaḥ | bhikṣābalipariśrāntaḥ brahmacarye bhikṣayā gārhasthya vānaprasthayorbalidānena pariśrāntaḥbhikṣārūpabalerabhimatatvādvāśrāntaḥ vyutthāyātha bhikṣācaryamastīti śruteḥ | tathāvidhaeva pretya sukhī syāt |
45.35
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca vedādhyayanaputrotpādanayajñānuṣṭhānairṛṣipitṛdevānāmṛṇānyapākṛtyaśodhayitvā mokṣe saṃnyāse mokṣasādhanatvānmanoniveśayedityaviraktaṃśikṣayannāha ṛṇānīti | tadakaraṇe doṣamāha anapākṛtyeti | adhonarakaṃvrajedeva |
45.36
( 4 ) rāghavānandaḥ | ṛṇānītyuktaṃvivṛṇoti adhityeti | dharmatodharmeṇa brāhmādinā vivāhena yadiniveśayedetānkṛtavaivetyarthaḥ |
45.37
( 4 ) rāghavānandaḥ | vipakṣetvāha anadhītyeti | uktānananuṣṭhāyādhovrajatītyanvayaḥ | arthavādātmakaślokadvayam |
45.38
( 4 ) rāghavānandaḥ | pravrajanaprakāramāha preti | prājāpatyāṃ prajāpatidevatākāṃ yajurvedavihitāṃ sarvavedasadakṣiṇāṃ sarvasvadakṣiṇāṃ | agnīn śrautān smārtaṃca | gṛhādityāśramatrayopalakṣakaṃ kuṭīcakādisaṃnyāsinacatuṣṭayasādhāraṇaṃ tatraikadaṇḍināṃtu śikhāyajñopavītavedānāṃtyāgaḥ saśikhaṃvapanaṃkṛtvā bahiḥsūtraṃtyajediti śruteḥ | satyānṛtesukhaduḥkhevedānimaṃcalokamamuṃcalokaṃparityajyātmānamanvicchedityāpastambokteḥ | oṃbhūḥ sāvitrīṃpraviśāmītyupakramya oṃbhūrbhuvaḥsvarom̐yajñopavītaṃ juhomītyādiśaunakenadhṛtatvāt |
45.39
( 4 ) rāghavānandaḥ | tādṛśe saṃnyāse yodatveti phalavādaḥ | abhayaṃ datvetyanvayaḥ | tasyāhaṃbrahmāsmīti brahmavādinastejomayāḥsvaprakāśālokāḥ |
45.40
(4) rāghavānandaḥ| yeṣāṃnoyamātmāyalokāiti śruteḥ kimuvācyaṃparatra tejomayālokāitīhaivajīvanmuktaḥsannityāha yasmāditi | dvijāt kṛtasaṃnyāsāt | kutaścana yamadrājādeśca nabibhetikutaścaneti śruteḥ |
45.41
(4) rāghavānandaḥ | pavitreṇa jñānenopaniṣadāvopacitoyuktaḥ | samupoḍheṣu samyaktayā prītijanakatvenopasthiteṣu dārānnādiṣu nirapekṣaḥ vigataspṛhaḥ |
45.42
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcaikaiti | siddhimiti siddhyarthaṃmokṣārthaṃtyaktavyābhāvādekākinastyāgānna duḥkhaṃtyakturapyabhāvācca na hīyate |
45.43
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca anagniriti | aniketaḥ niketaāmantraṇaṃ tadrahitaḥ sanyāsamāviśet | upekṣakaḥ śarīrasya vyādhyādyutpattau pratīkārarahitaḥ | kacidasaṃkusukaitipāṭhastadātvasaṃśayaḥ | bhāvasamāhitaḥ bhāvenabrahmaṇi samāhitaḥ |
45.44
( 4 ) rāghavānandaḥ | bhāvasamāhitaṃ lakṣayati kapālamiti | kapālaṃ bhikṣāpātraṃ | vṛkṣamūlānītyanena sarvadānaikavṛkṣāśrayaḥ | samatā nirvairatā | muktasyātmaniṣṭhasyajīvanmuktasya vā |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit