Pramāṇa · Search · About · API

Manusmriti 46

Manvarthacandrikā 46

Language
Sanskrit

46.1

]

46.3

( 4 ) rāghavānandaḥ | jīvanmuktaścetkṛtaṃdehasthityā tatrāha neti | bhṛtakaḥ bhṛtimupajīvyakarmakartā sayathākālakṣayeuparatavyāpāraḥsyādevaṃkālaṃ prārabdham |
45 || [ rāghavānandaḥ | grīṣmeti | teṣumāseṣukṣudrajaṃtūnāṃnaviśeṣataḥ saṃcāraṇaṃ itareṣuteṣāṃbāhulyamiti bhāvaḥ |

46.6

( 4 ) rāghavānandaḥ | voyuṣmabhyaṃ caturvidhaḥ brahmacaryādibhedabhinnaḥ puṇyaḥ puṇyapradaḥ akṣayaphalaḥ akṣayaṃdviparārdha kālaparyantaṃ sthāyiphalarendered yasyasaḥ |
|| cha ||

46.46

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca | dṛṣṭīti | bhūtānāmanukampāyai dṛṣṭipūtamityādicatuṣṭayam | agrāhyādapi yadgṛhyate tadpyātmāniriktaṃnāstītimanaḥpūtatā | paradravyānabhilāṣitā vā pratiṣiddhasaṃkalpaśūnyatā vā yogānniruddhatāvā |

46.47

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcātivādānanyenoktānsahetetyāha ativādāniti | dehanimittaṃtadrakṣārtham |

46.48

( 4 ) rāghavānandaḥ | ākruṣṭaḥ pareṇa tamākroṣṭāraṃ | saptabhiścakṣuḥśrotratvagjihvāghrāṇamanobuddhibhirindriyairavakīrṇāṃttattadviṣayaviṣayiṇīṃataevānṛtāmanṛtaviṣayatvāttairgṛhītairarthe vākpravartate yanmanasā dhyāyati tadvācā vadatīti śruteḥ | ṛtaṃca sūnṛtā vāṇī tadbhinnāṛkṣā atauktaṃ sarvendriyakṣobhakāriṇīṃtāṃvācaṃ vadediti | satyasya satyamityādisatyaṃbrahma tadviṣayiṇīṃvācaṃ kuryāditi maunaṃ kuryāditi tātparyārthaḥ omityevaṃ dhyāyatyātmānamanyāvācovimuñcathetyādiśruteḥ |

46.49

( 4 ) rāghavānandaḥ | ataevādhyātmaratiḥ ātmānamadhikṛtyapravartate'dhyātmaṃtasya dhyānaṃtadvācakaśabdovā | ātmā vā re dṛṣṭavyaḥśrotavyomantavyonididhyāsitavyaiti tatraiva ratiḥśraddhāyasyasatathā| nirāmiṣaḥ āmiṣaṃviṣayaḥmanomatsyākarṣakatvāttatra hetuḥ ātmanaivadehena paramātmanā vā śarīrasukhārthī mokṣasukhāntreṣī vā || śārīraṃkevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣamityukteḥ |

46.50

( 4 ) rāghavānandaḥ | etādṛśasya bhikṣorupādhinirāha neti | nacotpātanamittābhyāṃ utpātobhūmikampaḥcakṣurādisphandonimittaṃ tayoḥphalakathanena nakṣatravidyayā grahasaṃcārādinirṇayaḥ aṅgavidyā vyākaraṇādi tābhyāṃca | nānuśāsanavādābhyāmanuśāsanamupadeśaḥ vādaśchalavitarkātmakaḥtābhyāmapi na bhikṣāṃ lipseta karhicidatyantakaṣṭadaśāyāmapītyanvayaḥ |

46.51

( 4 ) rāghavānandaḥ | sopi śvādibhirākīrṇagṛhaṃbhikṣārthaṃ na gacchedityāha neti | tāpasairviraktavānaprasthaiḥ brāhmaṇaiḥ brahmaniṣṭhaiḥ bhikṣukaiḥ saṃnyāsibhiḥ anyaiḥ cāturvarṇyasādhāraṇaduḥkhitaiḥ ākrāntāgāraṃbhikṣārthaṃsaṃnyāsī nopasaṃvrajedityanvayaḥ |

46.52

( 4 ) rāghavānandaḥ | ṛtusandhiṣu vāpayediti śrutimāśrityāha kḷpteti | kḷptāni chinnāni keśādīni yasya saḥ | kusumbhī kamaṇḍalurudakādhāraḥ saca mṛdādivikāraḥ mṛtpātraṃalābupātraṃdārupātraṃceti śruteḥ | bhikṣāpātraṃ tridaṇḍināmeva naikadaṇḍinām pāṇipātramudarapātraṃvetiśruteḥ |

46.53

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca ataijasānīti | nirvraṇāni niśchidrāṇi | taijasetu || suvarṇarūpyapātreṣu tāmrakāṃsyāyaseṣu ca | bhikṣāṃdatvā na dharmosti gṛhītvā narakaṃnnrajediti yamavacanāt | taijasapātrāsvīkṛtiḥ | tatra bhakṣaṇe na doṣaḥ | prāptaṃ prāptaṃbhaṃjenmuniritismaraṇāt | adbhiriti | govālacchedadāhānāṃsnātakādipātre prāptānānnivṛttyarthaṃ camasānāṃgrahāṇāṃca śuddhiḥprakṣālanena cetyukteḥ |

46.54

( 4 ) rāghavānandaḥ | ataijasānītyuktaṃvivṛṇoti alābumiti | vaidalaṃ vaṃśaparvātmakaṃ viśiṣṭapatranirmitaṃvā |

46.55

(4) rāghavānandaḥ | bhikṣākālasya niyamamāha eketi | bahubhikṣaṇe bahuvārabhikṣaṇeca doṣamāha bhaikṣaiti | viṣayeṣu strībhogādyanartheṣu |

46.56

(4) rāghavānandaḥ | ekakālepi prātarādinivartayannāha vidhūmetyādi | gatapākadhūme sannamusale nivṛttāvaghātamusalevyaṅgāre pākāṅgāranivṛttau bhuktavajjane gṛhasthasyāpi bhojananivṛttau vṛtteśarāvasaṃpāte pariveṣaṇanivṛttau | eteṣāṃpratyekasamudāyayorananugamāt ṣaṣṭhakālaikabhojanetātatparyam tadāha yājñavalkyaḥ || apramattaścaredbhaikṣyaṃsāyānhenābhilakṣitaiti | idaṃsarvayācitaparaṃtaccamādhukaraṃasaṃkḷptamātkālikopapannamiti trividhaṃ | asaṃkḷptaṃkarapātramiti prasiddhaṃ | ayācitaṃdvividhaṃprākpraṇītamayācitamiti | mākūpraṇītaṃnimantritaṃ atra tu dāturanurodhātkālāniyamo'yācitepitathā |

46.57

( 4 ) rāghavānandaḥ | tasminsamaye'pi lābhālābhayoraudāsīnyamāha alābhaiti | lābhaḥ prāptirapi | na harṣayenna modayet | enaṃyatiṃ | prāṇayātrikamātraṃsyāt prāṇasya yātravyavahārasāmarthyayāvanmātreṇatatprāṇayātrikaṃtāvanmātraṃsvīkṛtaṃyena saḥ | mātrāsaṃgādvivarjitaḥ mātrātu daṇḍakamaṇḍalvādi teṣvapi idamaśobhanaṃ tyajāmi idaṃśobhanaṃgṛhṇāmītyabhiniveśarahitaḥ dvandvātītovā |

46.58

( 4 ) rāghavānandaḥ | pūjāpūrvakabhaikṣyaprasaktiratīvānarthāyetyāha abhīti | ajagupsinettvāha | muktopi jīvanmuktopi badhyate | garvāsaktibhyāmiti śeṣaḥ |

46.59

( 4 ) rāghavānandaḥ | tatraiva dṛṣṭārthamāha alpānnābhyavahāreṇeti | tathāca gītā | viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaityādi || viṣayairhriyamāṇānīndriyāṇyākṛṣyamāṇāni viṣayebhyo turn nivastatusrtayedityanvayaḥ |

46.60

( 4 ) rāghavānandaḥ | tatkāraṇamanyena samuccitya tatra phalamāha indriyeti | etaistribhiramṛtatvāya mokṣāya kalpate samarthaḥsyāt |

46.61

( 4 ) rāghavānandaḥ | vairāgyaṃvinā namokṣaiti vairāgyopāyamāha aveti pañcabhiḥ | avekṣeta śāstrādṛṣṭopapattibhiḥ | karmadoṣeti karma puṇyāpuṇyaṃ doṣorāgādiḥ tadudbhavāgatīrjanmāni | niraye asipatrādinarake yātanā asahyaduḥkhaṃ yamakṣaye yamapuryām |

46.62

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcātra viprayogaṃ viyogaṃ priyaiḥ putrādibhirihāmutrā'priyaiḥ | śātravādibhiḥ |

46.63

( 4 ) rāghavānandaḥ | asmāt sthūladehāt | sṛtīrjanmāniantarātmanaḥ liṅgadehasyaavekṣetetyanuṣaṅgaḥ |

46.64

( 4 ) rāghavandaḥ | dharmārthaprabhavamiti dharmaprabhavayorthaḥ brahmasākṣātkārastatprabhavaṃmokṣalakṣaṇaṃ anyasukhasya mukhyatvākṣayatvānupapatteḥ |

46.65

( 4 ) rāghavandaḥ | kiṃca sūkṣmatāmiti | yogena cittavṛttinirodhena | paramātmanaḥsūkṣmatāṃniravayavatāmasaṅgataṃ | utpattiṃ ghaṭākāśavadadhyāsavaśātpratītima | uttameṣu devādiṣu adhameṣu paścādiṣu uttamādhameṣu nṛṣvapi |

46.66

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca dūṣitopīti | āśramaliṅgarahityena dūṣitobhraṣṭaḥ abhiśastovā rūyādinā | samastulyodūṣakeṣvapi dharmacāśramadharmaṃcaret yatra kuṭīcakabahūdakahaṃsaparamahaṃseṣu brahmacaryādyāśrameṣu vā | svasvadharmannatyajediti | yadvā rūyādisaṃgadoṣayuktopi dharmamadhiṣṭhānatayā sarvadhāraṇādbrahma taccaretdhyāyet | ataevāha | samaiti brahmaiva sarvabhūteṣu dhārakatyā vartamānatvāt | nāhamasmyadhikārīti budhyātmyaktāśrāmāntaraprāyaścittāntaraṃvā nāśrayet | tathoktaṃ || yadi daivātpramādena yogī kuryādvigarhitaṃ | yogenaiva dahedaṃhonānyatkiṃcitsamācaret || upapātakeṣu sarveṣu pātakeṣu mahatsu ca | praviśya rajanīpādaṃbrahmadhyānādyapohatīti || kusumakaṭakamukuṭādyairbhūṣitaiti medhātithiḥ tathāsati | samaityādi na cāru |

46.67

( 4 ) rāghavānandaḥ | dharmacaraṇaṃvinā''śramābhimānovyarthaityāha phalamiti | katakaphalacūrṇapaṅkile payasi kṣiptaṃ

46.68

( 4 ) rāghavānandaḥ | dṛṣṭipūtamityasyānuvādaḥ samitti | svaśarīrasyātyaye pīḍāprasaktautasyāṃpīḍāyāmapibhūtapīḍānakāryetibhāvaḥ|

46.69

( 4 ) rāghavānandaḥ | yodatveti bhūtābhayadasyājñānakṛte kiṃsyāttatrāha ahneti |

46.70

( 4 ) rāghavānandaḥ | prāṇāyāmalakṣaṇākāṃkṣāyāṃsārthavādaṃtallakṣaṇamāha prāṇeti | vyāhṛtīti gāyatryupalakṣaṇaṃ tathācavasiṣṭhaḥ | savyāhṛtiṃsapraṇavāṃgāyatrīṃśirasāsaha | triḥpaṭhedāyataprāṇaḥprāṇāyāmaḥsaucyataiti || brāhmaṇasyeti prakaraṇātsaṃnyāsinaḥ tatrāpi tridaṇḍinovyāhṛtyāditibhiḥ ekadaṇḍinastu praṇavenaiva taduktaṃ yogiyājñavalkyena || oṃkāreṇa tu kartavyaḥ prāṇāyāmoyathoditaiti |

46.71

( 4 ) rāghavānandaḥ | prāṇāyāmena pāpakṣaye dṛṣṭāntamāha dahyantaiti | dhmāyamānānāṃ vahnineti śeṣaḥ |

46.72

(4) rāghavānandaḥ | prāṇāyāmaprasaṃgena pratyāhārādvitīyāha prāṇeti | dhāraṇā ṣaṭcakramadhye pṛthivyādicintanaṃ | deśabandhaścittasya dhāraṇeti | kilbiṣaṃviṣayaśodhyānādhyāsaṃ pādapūraṇārthamitimedhātithiḥ | pratyāhāreṇeti pratyāhāroviṣayebhyaindriyākarṣaṇaṃ | tathācapatañjalisūtram || svaviṣayāsaṃprayoge cittasyasvarūpānukāraivendriyāṇāṃpratyāhāraiti | saṃsargān viṣayasaṃparkajān prītiparitāpān | dhyāneneśvarasyaanīśvarān īśvarānāritānkāmakrodhādīn |

46.73

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃcocceti | uccāvaceṣu utkṛṣṭāpakṛṣṭeṣu | devamanuṣyatiryakṣugatirdurjñeyāṃ apyakṛtātmabhirajitendriyaiḥantarātmanojivasya dhyānayogena | ekaevāyamupāyaḥ param athavāekaevatubhūtātmābhūtebhūtevyavasthitaiticintābhyāsena ahokarmaphalamāhātmyaṃ yadevaṃkarmaṇānīśvaropiīśvaraḥkriyate'thavāgatimaikyātmyalakṣaṇāṃ saṃpāditavatoyoniko ṭisahasreṣusṛtīrvimocayatītikimuvaktavyamityatra cintanasyatātparyaṃ | tathācataccaṃ tatsūtraṃ tatra pratyayaikatānatādhyānamiti |

46.74

( 4 ) rāghavānandaḥ | atastadeva darśanaṃstauti samyagiti | darśanena jñānena saṃpannasyaiva sarvapāpavirahāt || bhidyate hṛdayagranthiścchidyantesarvasaṃśayāḥ | kṣīyante cāsyakarmāṇi tasmindṛṣṭe parāvare || sarvepāpmānotonirvartate ityādiśruteḥ | tadsaṃpattau doṣamāha darśaneneti |

46.75

( 4 ) rāghava turn:| samyagdarśanasya sarvasādhyatvaṃsvīkurvanprāpyupāyamāha ahiṃsayeti | tatpadaṃ tattvajñānaṃ brahmaṇosādhyatvāt |

46.76

( 4 ) rāghavānandaḥ | tadarthaṃpunarvairāgyopāyamāha asthīti | nāviraktasya jñānedhikāroyataḥ nirvedamāyāditi | ataḥ asthīni sthūlasūkṣmāṇi sthūṇāstambhoyasya bhūtāvāsamimaṃtyajediti dvitīyenānvayaḥ | snāyuyutaṃsnāyavaḥśirāḥtābhireva baddhamantare bahiścarmāvanaddhaṃ pūrṇaṃmūtrapurīṣayostābhyāṃpūrṇamityarthaḥ |

46.77

( 4 ) rāghavānandaḥ | āturaṃkutpipāsāśītādiyuktaṃ | rajasvaṃlaṃ māyeṇa rajoguṇayuktaṃpāpajanakatvāt tyajet | anātmatayājānīyāt āyuṣaḥkṣaye svataeva naṣṭatvāt jīvāpetaṃvāvakiledaṃmriyate najīvaitiśruteḥ | imaṃdehaṃjīvastyaktumaśakyatvāt |

46.78

( 4 ) rāghavānandaḥ | avaśyaṃmuktiṃyāsyatītyatra dṛṣṭāntamāha nadīti | nadīvegena praśithilamūloyathāvṛkṣaḥkṛcchrarūpadgrāhātsaṃsārāt nadaniviṣṭasya nājīryadvahirbhāvaityanubhavaḥ |

46.79

(4) rāghavānandaḥ | suhṛdaḥ sādhukṛtyāṃdviṣantaḥ pāpakṛtyamityādiśrutimāśrityavidvatsatkāranindāvidhānātthaṃstutimāha priyeṣviti | priyeṣ sveṣu jñātiṣu apriyeṣu dviṣatsu ca dhyānena nididhyāsanena yujyate janyataiti dhyānayogobrahmasākṣātkārastena tatastataṃ paśyandhyāyamānaiti śruterdhyānasādhyādbrahmadhīririti kṛtasakṣātkārasya jñānena puṇyāpuṇyayordāhādanyāgāmitvasya nyāyavirodhāddhānautūpāyanamityādinyāyai nirṇītatvācca stutimātram |

46.80

(4) rāghava़ānandaḥ | sukhaprāptiprakāramāha yadābhāveneti | saṃsāradoṣabhāvanayā paramātmabhāvanayā vā bhāveṣu viṣayādiṣu | taduktam || rasavarjaṃrasopyasya paraṃdṛṣṭvā nivartataiti |

46.81

(4) rāghavānandaḥ | brahmaṇyavasānaprakāramāha aneneti | śanaiḥśanairityayamabhiprāyaḥ ādau kramaprāptastridaṇḍīsyāttataekadaṇḍī tato'daṇḍīti ataevāhaṃbrahmāsmīti brahmaṇāvasthānam | tathācaśrutiḥ daṇḍānlokāyīnavisṛjedityupakramya vaiṇavaṃdaṇḍaṃkaupīnaṃpariyehenna tathā na daṇḍaṃ na śikhāṃ na kamaṇḍaluṃyajñopavītaṃcarati paramahaṃsaḥ tathātmanyevāvatiṣṭhataiti |

46.82

(4) rāghavānandaḥ | nanuvidyamāne jagati kathaṃ brahmaṇyevāvasthānaṃtatrāha dhyānikamiti | abhiśabditaṃ śabdabodhyaṃ śabdajñānānupātīvastuśūnyovikalpaḥ | tathā vācārambhaṇaṃ vikāronāmadheyaṃmṛttiketyevasatyamataḥ sarvajagatdhyānikaṃ sāṃkalpikaṃ ataḥsaṃkalpādyadhiṣṭhānaṃnityātmeti jñāne karmaphalaprāmirapītyāha nahīti | athayohāvāsmāllokātsvaṃlokamadṛṣṭvāpraitisaevamaviditona bhunaktīti śruteḥ | uktaṃca nāviditvā''tmanaḥparalokasaṃbandhaṃkarmatvadhikriyataiti | ataeva medhātithiḥ dhyānikaṃ dhyāne kriyamāṇe lakṣyate kiṃttadyadetadanantaramabhiśabditaṃtātparyaṇoktaṃbrahmaṇyavasthānaṃtadavidone kriyāphalamapītyāha nahīti | athavaitamevātmānaṃvedānuvacanena brāhmaṇā vividiṣanti yajñena dānena tapaseti || sarvakarmākhilaṃpārthajñāneparisamāpyate itiśrutismṛtibhyāṃsarvakarmaṇāmātmavidhopayoginididhyāsane paryavasānārthamāha anadhyātmaviditi |

46.83

( 4 ) rāghavānandaḥ | ataevāha adhīti | adhiyajñaṃ yajñamadhikṛtya pravṛttaṃkarmakāṇḍaṃiṣetvorjetvetyādi | brahma vedaṃ japet ādhidaivikaṃ devatāīśvarāditadviṣayakaṃ sahasraśīrṣādisaṃkarṣaṇakāṇḍaṃ | ādhyātmikaṃ tattvamasi satyaṃjñānamanantaṃbrahmetyādi vedāntābhihitaṃ vedāntapadavācyaṃ japedityanuṣajyate |

46.84

( 4 ) rāghavānandaḥ | sarvasādhye vedasyaivasādhanatvamāha idamiti | idaṃ vedarūpaṃ ajñānāṃ vedārthānabhijñānāṃ pāṭhamātreṇa ṛcodhadhīteityādiphalahetutvāvagamāt | vijānatāṃ karmakartavyatayā viduṣāṃtadupāyabhūtam | idamevasvargamicchatā̍yāgādyanuṣṭhāyināmapīdaṃsādhanaṃ yāgādibodhahetutvāt | ānantyaṃmokṣamicchatā̍mumukṣūṇāṃ tadupāyatattvajñānajanakatvāditi taduktamatraiva | brāhmaṇeṣu ca vidvāṃsovidvatsu kṛtabuddhayaḥ | kṛtabuddhiṣu kartāraḥkartṛṣu brahmavedinaiti | upavītaṃvātatpradhānatvāditi nyāyādvā sarvasādhanastutyātmadhyānaṃvighatte idamiti nivītaṃmanuṣyāṇāṃprācīnāvītaṃ pitṝṇāmupavītaṃ devānāmityatropavītameva nivītādipadābhyāṃśrūyate upavyayate devalakṣmameva tatkurutaityupavītasya prādhānyavataiti nyāyārthaḥ | athavā'jñānāmityādipadacatuṣṭayena brahmacaryādicaturṇāṃgrahaṇam |

46.85

( 4 ) rāghavanndaḥ | ataāha aneneti brahmacaryaṃ samāpya gṛhībhavet gṛhībhūtvā vanībhavet vanībhūtvā pravrajediti |

46.86

( 4 ) rāghavānandaḥ | yatidharmamupasaṃharati eṣaiti | yatīnāṃ traṇāyāṃ bahūdakahaṃsaparamahaṃsabhedena | vedasaṃnyāsikānāṃ kuṭīcakānāṃ vedoktāgnihotrādikarmatyāgināṃ natu tajjapatyāgināmitimedhātithiḥ |

46.87

( 4 ) rāghavānandaḥ | kuṭīcakākhyānāṃvedasaṃnyāsitvena pañcamāśramatvaṃprāptamitiśaṅkāsyāttadarthamuktānāśramānanuvadati brahmacārīti | eṣāṃnaiṣṭhikopakurvāṇaṣaṭkarmatrikarmavālakhilyaphenapakuṭīcakabahūdakādyavāntarabhedepi catvāraevataiti | gṛhasthaprabhavāgṛhasthamāśrityaiva prakarṣeṇatebhavanti | gṛhasthasyāpi śiloñchanādivṛttirgṛhasthamāśrityaiva bhavati | yadvāgṛhasthasyaiva sarve catvāraḥputrāstadanyeṣāmputrābhāvāditi tathāca gautamasūtraṃ eṣā gṛhasyaikāyoniriti |

46.88

( 4 ) rāghavānandaḥ | sarve dharmābrahmacaryādayaḥ kramaśauktakrameṇa niṣevitāanuṣṭhitāḥ | yathoktakāriṇaṃ yathāvidhyāśramacatuṣṭayānuṣṭhātāraṃ | vipramiti manuvacanādvimradehasyaiva saṃnyāsātmajñānānmuktiḥ | brāhmaṇāvividiṣanti brāhmaṇāḥputraiṣa ṇāyāśca sabrāhmaṇaḥkena syāditibāmhaṇaśruteḥ | garbhasthovāmadevaḥpratipedaitimantraliṅgāt śvetaketubhṛgvādisaṃvādāt | kāśyādimṛtānāmapyanyeṣāntākālikavipradehonemeyaiti paramāmiśritaviśeṣaṇānmokṣākhyām |

46.89

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca sarveṣāmiti | vidhānamācaraṃstebhyastrīnetānbibhartīti kṛtvā śreṣṭhaḥ | vānaprasthasyāpi gṛhasthakālīnavidyādyupajīvitvāt |

46.90

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca yatheti | saṃsthitiṃ gṛhasthasamīpeiti kullūkaḥ | saṃsthitiṃ mṛtiṃ prāpya gṛhastheṣveva yāntijāyantaiti vārthaḥ | gṛhasthe sati samyakūristhatiṃvā taeva gṛhasthaprabhavāityuktaṃ | gṛhasthaṃsarvadharmeṣvadhikṛtyetyarthamarthavādaitimedhātithiḥ |

46.91

(4) rāghavānandaḥ | caturṇāsādhāraṇadharmānāha caturbhiriti |

46.92

(4) rāghavānandaḥ | tānevāha dhṛtiriti | dhṛtiḥ svasvadharmāsskhalanaṃ | kṣamā dvandvasahiṣṇutā | damomanasoniyagrahaḥ | śaucaṃ bāhyamābhyantaraṃ | dhīḥ śāstratattvajñānaṃ | vidyātmajñānaṃsaguṇopāsanā vā |

46.93

( 4 ) rāghavānandaḥ | vedābhyāsārthameva saṃnyāsī vedasaṃnyāsī tasya ca kṛtyamāha daśetidvābhyāṃ | eteṣāmadhyayanenāpi kṛtakṛtyatāmāha adhīyataiti | anuvartante śabdatorthataścābhyasyanti paramāmanupamām |

46.94

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca daśeti apaṭhitavedāntasya saṃnyāsenādhikāra ityāha vedāntāniti | vidhivaditi gurumukhāt ṣaḍvidhaliṃgapuraḥsaraṃśrutvā vedāntānāṃtātparyanirṇayaṃca | ṣaḍvidhaliṅgaṃtu || upakramopasaṃhārāvabhyāso'pūrvatāphalam | arthavādopapattī ca liṅgaṃtātparyanirṇaya iti |

46.95

( 4 ) rāghavānandaḥ | putraiśvaryeputradattabhikṣādau |

46.96

( 4 ) rāghavānandaḥ | svakāryaṃ paramaḥ ātmasākṣātkārapradhānaiti kecit tanna putraiśvaryaiti vacanāt | aviraktayā saṃnyāsādbrahmaṇaḥsthānamityukteśca tadupāyanārāyaṇamantropāsanayā saha svadharmānuṣṭhānaparobhavedityarthaḥ | saṃnyāsenāpahṛtya enaḥ pāpaṃ || manovākkāyakarmāṇi me śudhyantāṃjyotirahaṃ virajāvipāpmābhūyāṃsaṃsvāhetimantraliṅgāditi | paramāṃgatiṃ brahmalokāvāptiṃ prāpnoti | paramapadaprayogātputraiṣaṇāyāśceti śruteśca | tatrāpyāśrame viraktaḥsanparamahaṃsasaṃnyāsaṃ kṛtvā vā mokṣāvāptiriti |

46.97

iti śrīrāghavānandaviracitāyāṃ manvarthacandrikāyāṃ ṣaṣṭhodhyāyaḥ |

Linked texts (1)