Manusmriti 5
Manvarthacandrikā 5
- Language
- Sanskrit
5.1
( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca punātīti | paṅktim | yasyāṃpaṅktaubhuṅkte paṭhati vā parāvarānpitryādīn avarānputrādīnviśiṣṭasaṃskāravat kulajatvāt kṛtsnāṃsāgaramekhalāṃ etacchāstrādhigamena dharmajñatā pratigrahehetuḥ |
105 ||
5.64
( 4 ) rāghavānandaḥ | adhyāyamupasaṃharati yathedamiti |
5.106
( 4 ) rāghavānandaḥ | svastyayanaṃmāṅgalyaṃsvasti abhipretārthāvināśasyaayanaṃprāpaṇamiti vā | śreṣṭhaṃyaddṛṣṭādṛṣṭārthatvāt | buddhivivardhanamabuddhiḥsamṛddhiḥ āyuṣyaṃparadārādisevārāhityādadṛṣṭādṛṣṭāyuḥ kṣayābhāvāt | niḥśreyasaṃ saṃskārācārakarmādiparaṃparayā tattvajñānasādhanam | paramitiviśeṣaṇāt yasyaiteaṣṭācatvāriṃśatsaṃskārābhavanti brahmaṇaḥsāyujyaṃsalokatāṃgacchatītyādyukteḥ |
5.107
( 4 ) rāghavānandaḥ | akhilena samayeṇa guṇadoṣau vihitasya karaṇaṃguṇaḥniṣiddhācaraṇaṃdoṣaḥtadubhayamapyuktam |
5.108
( 4 ) rāghavānandaḥ | ācārahīnaṃ na punanti vedā ityuktimālambyavedārthānuṣṭhānahetumācāraṃvidhāsyaṃstameva sapramāṇakaṃstauti ācāraiti tribhiḥ | sadā yuktāḥsarvadodyuktāḥ ātmavānpāralaukikātmatattvajñānaṃtadabhāveācāraṃviśvasan pradṛṣṭamanāvā |
5.109
( 4 ) rāghavānandaḥ | ācārāt yathāvidhyācamanādeḥ |
5.110
( 4 ) rāghavānandaḥ | ācārataḥ ācārānuṣṭhānena śuddhāntaḥkaraṇāt dharmasya gatisvarūpaṃdṛṣṭvā jñātvā sarvasya tapaso dharmasya ācāromūlamityanuṣṭheyatayā jagṛhurityanvayaḥ |
5.111
( 4 ) rāghavānandaḥ | samprati dvādaśabhiradhyāyairyatpratipādyaṃtat saṃkṣepataḥ sukhapratipattyarthaṃpratijānīte jagataścetyaṣṭabhiḥ | samutpattiprāmiridaṃ tamobhūtamityādinoktaṃ sṛṣṭyāditrayamiti | prāthamikaṃsaṃskāravidhiṃjātakarmādervidhānam | vratacaryopacāraṃ brahmacārivratācaraṇam | upacāraṃgurvādīnāṃpūjābhivādanādīni | dvaitīyakam | snānasya samāvartanākhyasya |
5.112
( 4 ) rāghavānandaḥ | dārādhigamanaṃvivāhaḥ | vivāhānāṃ brāhmādīnāṃlakṣaṇamācchādyetyādi | mahāyajñavidhānaṃvaiśvadevādayaḥ pañcayajñāsteṣāṃvidhānamanuṣṭhānam | śrāddhakalpaṃśrāddhavidhānaṃśāśvataṃ pravāhānāditaiti | tārtīyake |
5.113
( 4 ) rāghavānandaḥ | vṛttīnāṃjīvanopāyānāṃśiloñchādibhedabhinnānām | snātakasya snātakādinavakalpasya vratāni niyamāḥ etasmādbrāhmaṇametasmānneti | cāturthikam | bhakṣyaṃdadhyādi abhakṣyaṃlaśunādi | śaucaṃmaraṇādau daśāhādinā | śuddhirdravyāṇāṃcodakādinā |
5.114
( 4 ) rāghavānandaḥ | strīdharmayogaṃstrīnimittakadharmopāyamiti pāñcamikam | tāpasyaṃvānaprasthānāṃdharmaḥ | mokṣaṃmokṣahetutvāt yatidharmaḥyatidharmatvepi sanyāsasya pṛthagupadeśaḥprādhānyakhyāpaneti ṣaṣṭham | rājñobhiṣiktasya akhilaṃjātyuddeśamityādi dṛṣṭādṛṣṭārthamiti sāptamikam | kāryāṇāmṛṇādīnām |
5.115
( 4 ) rāghavānandaḥ | sākṣiṇāṃvyavahārāṅgatvepi pradhānatvakhyāpanārthaṃ pṛthaṅgirdeśaityāṣṭamikam | strīpuṃsayoḥsaṃnidhāṇāsaṃnidhānanibandhanadharmānuṣṭhānam | dhanavibhāgasya vyavahārāṅgatvepi adhyāyapṛthaktvātpṛthaktvanirdeśaḥ | dyūtaṃdvividham | kaṇṭakānāṃcorāṇāṃśodhanaṃnirasanam |
5.116
( 4 ) rāghavānandaḥ | vaiśyaśūdropacāraṃca svasvadharmānuṣṭhānamiti nāvamikam | saṅkīrṇānāmanulomapratilomajānāṃsaṃbhavamutpattim | āpaddharmaṃjīvikāntarādyupadeśaiti dāśamikam | dharmabhikṣukādiprāyaścittavidhānamityekādaśikam |
5.117
( 4 ) rāghavānandaḥ | saṃsāragamanaṃcaiva | tiryagyonyādiprāptim uttamādhamamadhyamabhedenatrividhaṃkāyikavācikamānasikaṃceti niḥśreyasaṃtattvajñānāt karmaṇāṃvihitaniṣiddhānāmiti dvādaśikam |
5.118
( 4 ) rāghavānandaḥ | deśadharmānpratiniyatadeśānuṣṭheyaholikādidharmāniti | jātidharmānbrāhmaṇādijātiniyatānadhyāpanādīn | kuladharmādīnṣaṣṭhennaprāśanaṃnāsītyādikān | pākhaṇḍadharmānvedabāhyācārān | gaṇaḥsaṃghātastuktānāṃvaṇikkārukaśīlavādīnāṃdharmān |
5.119
|| itiśrīrāghavānandasarasvatīviracitāyāṃmanvarthacandrikāyāṃprathamodhyāyaḥ |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit