Pramāṇa · Search · About · API

Manusmriti 7

Manvarthacandrikā 7

Language
Sanskrit

7.2

( 4 ) rāghavānandaḥ| tataḥkimityāha teṣviti| teṣu karmasu samyagiti arthakāmādyupādhiṃvinā pravarttate yonuṣṭhātā so'maralokatāṃsvargaṃsākṣātmuktiṃvā sattvaśuddhidvāreti bhāvaḥ| iha ca martya loke kāmānapaśuputrādīn aśnute prāpnoti| iha saṃkalpitānvā paraloke prāpnoti yathā kraturasmam̐lloke puruṣobhavati tathetaḥpretya bhavatīti śruteḥ| ṛtu ratra saṃkalpaḥ |
5 ||

7.6

( 4 ) rāghavānandaḥ | adhunā pratyakṣavedamātramitodharmaititu nārthaityāha vedaiti caturbhiḥ | akhilaṛgyajuḥ sāmātharvāṇaḥdharmamūlaṃdharme pramāṇam | smṛtiśīle smṛtimanvākhyāyā śīlaṃvṛttaṃcaritram | tadvidamanuṣṭheyatvena vedārthavidām | brahmaṇyatāpitṛdevabhaktatā aparopatāpitā mṛdutā anasūyatāapāruṣyaṃmaitratā priyavāditvaṃ kṛtajñatā śaraṇyatā kāruṇyaṃ

7.8

( 4 ) rāghavānandaḥ | tataḥkitrāha sarvamiti | jñānacakṣuṣā jñāyate 'neneti jñānaṃguruḥsaeva cakṣustenopadiṣṭamavekṣya śabdatorthataścādhītyetyarthaḥ | idaṃmanuśāstraṃśrutiprāmāṇyataḥśrutiliṅgavākyaprakaraṇasthānasamākhyābhirgṛhītatātparyārthaḥ | vidvān svadharmeanuṣṭheye kartavyekartavyeti viśeṣataḥpravarteta |

7.9

( 4 ) rāghavānandaḥ | kiṃca śrutīti | anuttamaṃnāstyuttamaṃyasmāt | mānavaḥmanuṣyādhikārakaṃśastramiti nyāyāt|

7.10

( 4 ) rāghavānandaḥ | śrutismṛtyuditamityuktaṃtatra kā śrutiḥ kā ca smṛtirityākāṅkṣāyāmāha śrutistviti | dharmaśāstraṃdharmapratipādakaṃmanvādi tasya ca kartṛviśeṣātprāmāṇyam | tadāha yājñavalkyaḥ kartārodharmaśāstrāṇāṃmanurviṣṇurya moṅgirāḥ | vasiṣṭhadakṣasaṃvartaśātātapaparāśarāḥ | āpastambauśanovyāsāḥkātyāyanabṛhaspatī | gautamaḥśaṅkhalikhitau hārītotrirahaṃtatheti | śrutismṛtī sarvārtheṣu jñātavyeṣvamīmāṃsye pratikūlatarkeṇa na vicārayitavyeiti kullūkaḥ tanna | sarvārtheṣu mīmāṃsyeevetipāṭhaḥ | tathā ca sarvārtheṣu jñātavyeṣu mīmāṃsye eva dharmasyātīva sūkṣmatvāt | yastarkeṇānusaṃdhatte-

7.11

( 4 ) rāghavānandaḥ | ataevāha yadviti | avamanyeta apramāṇoyaṃvedaḥ svargakāmoyajetetyāderbhuñjānastṛpyatītivatkāryakāraṇādṛṣṭeḥ prāvāṇaḥ śṛṇutetyāderarthavyabhicārāccetyādihetuśāstram | vedanindakatvena patitatvātsarvadharmānadhikāritvamāha bahiṣkāryaiti |

7.12

( 4 ) rāghavānandaḥ | vedokhilaityatroktamanuvadaṃstatrānyeṣāṃsaṃmatimāha vedaiti | vedaityatra pāṭhakramaḥsmṛtervedomūlamiti sūcanārthaḥ | smṛtipūrvakatvādyantaritaācāraḥ | ācāreṣvanuṣṭhānaṃpratyakṣam | kartavyatādhīstu smṛtimūlaiva | lobhādyasattve svasya vedārthānuṣṭhātuḥpriyaṃrāgādyanupahitaṃtadapi dharme pramāṇamityanvayaḥ | saṃmartidyotayati māhuriti | lakṣaṇaṃmānam |

7.13

( 4 ) rāghavandiḥ | saṃprati adhikāriṇaṃ viśinaṣṭi arthakāmeṣviti | asaktānāmalolupānāṃtadvayāṇāṃ dharme'nāśvāsāddharmajñānaṃdharmānuṣṭhānaṃvidhīyate kartavyatayāupaddiśyate | paramaṃpramāṇaṃ paraṃtattvam |

7.14

( 4 ) rāghavānandaḥ | prātaḥbhātaranṛtaṃte vadati purodyājjuvhati yegnihotraṃtathāatithaye mahutāya baliṃharanti yadudite juhotītyarthavādopetodite juhotītyanudite juhotītyādiśrutimāśrityāha śrutidvaidhamiti | dvābhyām |

Linked texts (1)