Danasagara 37.1
Dānasāgara 37.1
- Language
- Sanskrit
37.1.1
atra yajamānaḥ samupajātaratnadhenumahā-9dānadānecchastulāpuruṣalikhitakhaḍgacarma-10mayaḍhālasannāhatulāsthāpanīyaharipratimā-sālaṅkāratulā-hastaprāhyapratimā-bahiḥ sarvasambhāramadhikatvena dhenumukhanirmāṇārthamekāśīti' vatsamukhāstyarthañcaikaviṃśati' padmarāgaratnāni dhenu-11ghoṇārthaṃ puṣparāgaśataṃ vatsa-12ghoṇārthañca pañcaviṃśati' puṣparāgāṇi dhenutallāṭārthaṃ yathecchahema-13ghaṭita' tilakaṃ vatsalalāṭārthañca taccaturthabhāgahemamayatilakaṃ dhenunetradvayārthaṃ muktāphalaśataṃ vatlanetradvayārthañca 14pañcaviṃśati' mauktikāni dhenubhrūyugārthaṃ vidrumaśataṃ vatsabhrūyugārthañca pañcaviṃśati' vidrumāṇi dhenukarṇadvayārthaṃ bṛhacchuktikadvayaṃ vatsakarṇadvayārthañca svalpaśuktidvayaṃ dhenuśṛṅgārthaṃ yathecchahemaghaṭita' bṛhacchṛṅgayugaṃ vatsaśṛṅgārthañca taccaturthāṃśahemamayaśṛṅgayugaṃ dhenuśiro'rthaṃ hīrakaśataṃ vatsaśiro'rthañca 15 16pañcaviṃśati' hīrakāṇi dhenugrīvārthaṃ17 18bṛhannetrapaṭa' gomedaśatañca vatsagrīvārthañca svalpanetrapaṭa' 19pañcaviṃśati' gomedaratnāni dhenupṛṣṭhārthamindranīlaśataṃ vatsapṛṣṭhārthañca20 21pañcaviṃśatimindranīlāni dhenupārśvadvayārthaṃ vaidūryaśataṃ vatsapārśvadvayārthañca 22pañcaviṃśativaidūryaratnāni dhenūdarārthaṃ śata' sphāṭikakhaṇḍān 23[vatsodarārthañca taccaturthabhāgasphāṭikakhaṇḍāna ] dhenukakṣya24 mogandhikaśata' vatlakakṣyārthañca 21 pañcaviṃśatisaugandhikāni dhenukhurārthaṃ yathecchahemaghaṭitakhuracatuṣkaṃ '[vatsakhurārthañca
37.1.2
taccaturthabhāgahemamayaṃ khuracatuṣkaṃ] dhenupucchārthaṃ yathecchamuktānirmitāṃ muktāvalīṃ vatsapucchārthañca2 taccaturthāṃśa-3nirmitāṃ muktāvalīṃ dhenudakṣiṇanāsāpuṭārthaṃ yathecchakarpūrasahitaṃ sūryakāntaṃ dhenuvāmanāsāpuṭārthaṃ yathecchacandanasahitaṃ 'viśuddhasphaṭikakhaṇḍaṃ vatsadakṣiṇanāsāpuṭārthañca5 6dhenvarthacaturthabhāgakarpūrasahitaṃ 7svalpasūryakāntaṃ tadvāmanāsāpuṭārthañca8 dhenucaturthāṃśacandanasahitaṃ svalpa-9viśuddhasphaṭikakhaṇḍaṃ dhenuromārthaṃ yathecchakuṅkumaṃ vatsarogārthañca taccaturthabhāgakuṅkumaṃ dhenunābhyarthaṃ yatheccharājatacakrikāṃ vatsanābhyarthañca taccaturthāṃśa10-rājata11-cakrikāṃ 12dhenvapānārthaṃ marakataśataṃ 13vatsāpānārthañca pañcaviṃśatimarakatāni 14[dhenugātrasandhyarthaṃ yathecchoktavyatiriktaratnāni vatsāṅgasandhyarthañca taccaturthāṃśaratnāni] 15[dhenujihvārthaṃ yathecchaśarkarāṃ vatsajihvārthañca taccaturthāṃśaśarkarāṃ] dhenugomayārthaṃ yathecchaṃ16 guḍaṃ vatsagomayārthaṃ taccaturthāṃśaguḍaṃ dhenumūtrārthaṃ17 yathecchaṃ ghṛtaṃ 18vatsamūtrārthañca taccaturthāṃśaṃ ghṛtaṃ dhenvarthaṃ vatsārthañca bṛhatsvalpa 19dadhisthānadvayaṃ dugdhārjanasāmagrīñca dhenupucchāgrārthaṃ yathecchaṃ cāmaraṃ vatsapucchāgrārthañca svalpacāmaraṃ dhenvarthaṃ yathecchatāmradohanaṃ 20[vatsārthañca svalpatāmradohanaṃ] dhenvalaṅkārārthaṃ21 yathecchahemaghaṭitaṃ22 kuṇḍalayugaṃ graiveyakaṃ lalāṭapaṭṭikāṃ23 ghaṇṭikāñca24 vatsālaṅkārārthañca25 taccaturthāṃśahemanirmitaṃ26 kuṇḍalayugaṃ graiveyakādyalaṅkaraṇañca dhenupādārthaṃ
37.1.3
'bṛhadikṣudaṇḍacatuṣṭayaṃ vatsapādārthañca khalpekṣudaṇḍacatuṣṭayaṃ ^2sarvvatsadhenvavasthānāthaṃ' bṛhatkhalpakṛṣṇājinadvayaṃ lavaṇadroṇaṃ lavaṇāḍhakañca dhenupārśvasthāpanārthañcā^3-ṣṭādaśadhānyāni bahūni ca^4 nānāphalānyutpādayet | tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya 'yatheccharatnāni jihvāsthāne śarkarāṃ gomayasthāne guḍa' mūlasthāne ghṛtam 2āponasannidhau tāmradohanaṃ svarūpato dadhi dugdhañcāropayeyuḥ | tato 3dhenuṃ haimapraiveyakalalāṭapaṭṭa-ghaṇṭikābhiralaṃkuryuḥ | dhenupārśve cāṣṭādaśadhānyāni nānāphalāni cāropya dhenu-pārśvastīrṇakṛṣṇājinanyasta-lavaṇāḍhakopari dhenunirmāṇakrameṇaiva sakaladravya-caturthīśena prāṅmukhamudakpādañca vatsaṃ kalpayeyuḥ | tato maṅgalagīta- [vādyavandi]-ghoṣeṣu satsu kuṇḍasamīpastha'-kumbhacatuṣṭayajalena yajamānaṃ strapayeyuḥ | tato yajamānaḥ śuklamālyāmbaradharo dhṛtasarvālaṅkāraḥ puṣpāñjalimādāya ratnadhenuṃ guḍadhenūktairyyālakṣmīrityādimantrai ravalokena 10 ca 11 [tvaṃ sarvadevagaṇa dhāmetyādi]-mantreṇābhimantrya
37.1.4
pradakṣiṇīkṛtya puṣpāñjalināmyarthya gurave dadyāt | tadyathā-oṃ adyāmukasagotrāyāmuka-12vedāmukaśākhādhyāyine 'mukadevaśarmaṇe tubhyaṃ matsyapurāṇoktaratnadhenumahādāna- dānaphalaprāptikāmo 'hametāṃ kṛṣṇājinanyasta-droṇacaturthīśalavaṇanyasta-dhenucaturthīśa-padmarāgamukha-puṣparāgaghoṇā-haimatilakalalāṭa--muktāphalanetrayuga--vidruma bhru yuga-śuktikarṇadvaya--haimakuṇḍalalaṅkṛta-kāñcana śṛṅga-vajraśironetra-''paṭagomedapravīnendranīlapṛṣṭha-vaidūryyapārśvadvaya-sphā ṭikodara- nīlagaugandhikakarṭi-haimakhuraiścatuṣpādamuktāvalīpuccha-''cāmarapucchāgra-sakarpūrasūryyakāntadaṃṣṭrāenāsāpuṭa--sacandana-''viśuddhasphaṭikavāmanāsāpuṭa-kuṅkumaromaka-rajatanābhi-marakatāpāna-nānāratnarājisandhi śarkarā jihva-guḍagomayājyamūlatāmradohanānvita-dadhidugdhasahita-haimapraiveyaka- lalāṭapaṭṭa - ghaṇṭikālaṅkṛ ta hīrakaśataśirasaṃ netrapaṭagomedaśatagrīvāmindranīlaśatapṛṣṭhāṃ vaidūryaśatapārśvadvayāṃ sphāṭikaśatodarāṃ
37.1.5
nīlasaugandhikaśatakaṭiṃ 1haimakhuramittupādāṃ muktāvalīpucchāṃ 2cāmarapucchāgrāṃ sakarpūrasūryyakāntadakṣiṇanāsāpuṭāṃ 3sacandana-4viśuddhasphāṭikavāmanāsāpuṭāṃ kuṅkumomikāṃ rajatanābhiṃ marakataśatāpānāṃ nānāratnasarvāṅgāsrandhiṃ5 śarkarā jihvāṃ guḍagomayāmājyamūtrāṃ 6tāmradohanānvitāṃ dadhidugdhasahitāṃ hemaśraveyakalalāṭa-7paṭṭaghaṭikālaṅkṛtāmaṣṭādaśadhānya-8bahuvidhaphala-pañca-9varṇavitānakasahitāṃ ratnadhenuṃ dadāni | guruḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā ratnadhenuriyaṃ viṣṇudaivatetyuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭhet | tato gurṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadyāt | tad yathā—oṃ adya kṛtaitaddāna10karmapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmiyadutpattiyogyāṃ bhūmimetāni 11ca ratnāni dadāni gurṛtvijaḥ svastīti brūyuḥ | gurustu svastyanantaraṃ dhenuṃ pucche gṛhṇīyāt | tatastulāpuruṣavajjāpakebhyo dakṣiṇādānaṃ dīnānāthāditarpaṇaṃ puṇyāhavācanaṃ 12[tvarayā ratnadhenupratipādanañca] kuryāt iti ratnadhenumahādānaṃ 13samāptam tathā mahābhūtaghaṭamahādānam | ( matsyapurāṇam—286 aḥ ) athātaḥ sampravakṣyāmi mahādānamanuttamam mahābhūtaghaṭaṃ nāma mahāpātakanāśanam