Dharmapradipa 14.p1
Dharmapradīpa 14.p1
- Language
- Sanskrit
14.p1.1
prati0 1-caitraśuklapratipaviyaṃ vatsarāmbhe udayavyāpinī grāhyā| tathoktaṃ mādhavīye brāhme"caitre māsi jagadbrahmā sasarja prathame'hani| śuklapakṣe samagraṃ tu tadā sūryodaye sati ||" iti| vratārkasthabhaviṣyottare ca"pravṛtte madhumāse tu pratipadyudite ravau|" iti| dinadvaya udayavyāptau sampūrṇatvātpūrvā avyāptāvapi pūrvā| "vatsarādau vasantādau balirājye tathaiva ca| pūrvaviddhaiva kartavyā pratipatsarvadā budhaiḥ ||" iti vṛddhavasiṣṭhokteḥ| vratārke tu yuktaṃ tu dinadvaye udayasaṃbandhābhāvesaṃvatsarārambhaprayuktakāryalopaprasaktāvidaṃ vacanaṃ pūrvayutāgrāhyatāvidhāyakaṃ dinadvayetatsaṃbaṃdhe tu sampūrṇatvādeva pūrvaprāpte kadākāryamityākāṃkṣāvirahā tpūrvayutatvavirahācca naitadvacanātpūrvati| "brāhme pravarttayāmāsa kālasya gaṇanāmapi|" iti| atrāyamāśayaḥ| kvaca evāsya vasiṣṭhavacanasya pravṛttiriti atra| tailābhyaṅgaḥ| śakrādiśravaṇam| athaiva yugādistatra pūrvāhnavyāpinī| atraiva navarātrārambhastatra parayutā grāhyā| sa 0 7- atra damanakādibhirbhāskarapūjā tatrapūrvāhnamadhyāhnau mukhyagauṇau| ubhayadine tattve pūrvā | jasmantabhāskare 'yugmātpūrvaviddhe'ti brahmabhaviṣyayoḥ| 'saptamī cāṣṭamīyuktā' iti brahmavaivartepi ca | mādhavīye tu sarvadevapūjāvrateṣu pūrvaiva 'ṣaṇmunyori'ti yugmaśāstrāt | a08- iyamaśokāṣṭamī | atrā'śokakalikāprāśanabhavānyutpattibrahmaputranadasnānāni | tatrāśokakalikāprāśane pañcamārḍḍhapraharavyāpinī bhrātṛdvitīyāvat | bhavānyutpattau pūrvāhnavyāpinī | ubhayadinesattve'sattve vā yugmaśāstrātparā |
14.p1.2
upavāsepi pareti rāmaprakāśanirṇayasindhu jasmantabhāskara bhagavantabhāskarāḥ | kṣaye pūrveti mādhavaḥ | brahmaputranadasnāne prātaḥkālavyāpinī | 'prātastu vidhivatsnātve, ti nirṇayasindhujasmantabhāskaradhṛta viṣṇuvacanādatra budhavārapunarvasunakṣatrayoge'tiprāśastyam | nakṣatrayogastu tatkāla eva grāhyaḥ| na 0 9- rāma, navamīyaṃ madhyāhnavyāpinī grāhyā| "caitraśuklā tu navamī punarvasuyutā yadi | saiṣa madhyāhnayogena mahāpuṇyatamā bhavet || caitramāse navamyāṃ tu jāto rāmaḥ svayaṃ hariḥ | punarvasvṛkṣasaṃyuktā sā tithiḥ sarvakāmadā || atra saubhāgyaśayanavratamapi | tatrāpi paraiva | atra matsyajayantyaparāhṇavyāpinī nirṇayasindhujasmantabhāskarayoḥ | atra vratārkakṛtā pūrvāhṇavyāpinīyamityuktaṃ, tanmanvādiviṣayam | iyaṃ manvādirapi | tatra pūrvāhṇavyāpinī grāhyā | śuklapakṣasthatvāt | śrāddhādau vedamupavāseṣīti mādhavanirṇayasindhujasmantabhāskarānantabhaṭṭāḥ | atrārundhatīvratamapi | tatra pūjanadānabrāhmaṇabhojanādikaṃ divāsvabhojanaṃ, rātrau naktavratatvāditi vratārke | ca04-caturthīyaṃ snānādāvudayavyāpinī | vṛddhā parā bhaumaśanivārabharaṇīyutātipuṇyeti kālanirṇayadīpikā| atra modakādibhirgaṇeśapūjoktā madhyāhne nirṇayāmṛte| pa05-iyaṃ śrīpañcamī sāmānyanirṇayātpūrvāhṇavyāpinī| ubhayadine tattve pūrvā yugabhūtānāmiti yugmaśāstrāditi mādhavanirṇayasindhudīpikājasmantabhāskarāḥ | iyaṃ kalpādirapi | tatrāpi pūrvāhṇavyāpinyetennirṇayasindhau jasmantabhāskarasya | purāṇāntare'trāpi matsyotpattiruktā | ṣaṣṭhī6-atra skandapūjoktā dīpikāyām |
14.p1.3
etatkālastvāṣāḍha śuklaṣaṣṭhayāmuktaḥ | da0 10-atra yamapūjoktānirṇayāmṛte| tatrāparāhvavyāpinīyaṃ daśamī rāmaprakāśepi | e0 11-atra lakṣmīsahitaviṣṇorāndolanamudayavyāpinyāmuktam | nirṇayasindhujasmantabhāskarayoratraivāparāhṇe vāstupūjoktā | dvā0 12-atra damanakārpaṇamuktamagastisaṃhitāyām“dvādaśyāṃ caitramāsasya śuklāyāṃ damanotsavaḥ | baudhāyanādibhiḥ proktaḥ kartavyaḥ prativatsaram ||”iti| nirṇayasindhubhagavantabhāskara jasmantabhāskarepu pāraṇāhe dvādaśyabhāve viśeṣa uktaḥ | “pāraṇāhe na labhyeta dvādaśī ghaṭikāpi vā| tadā trayodaśī grāhyā pavitradamanārpaṇe ||” tathā, mādhave damanāropaḥ syānmadhau vighnato yadi | vaiśākhyāṃ śrāvaṇe nāge kartavyaṃ damanārpaṇam” || mādhave vaiśākhe dvādaśyāṃ nāge pañcamyām | rātrivyāpinīyam | nirṇayasindhau tu | ekādaśyāṃ damanāharaṇaṃ dvādaśyāṃ tarviṣṇuśivapūjoktā | idaṃ damanakārpaṇaṃ śukrāstādāvapi kāryaṃ malamāse ca | atra dvādaśīvrataṃ svīkṛtya pāraṇāho grāhyam | tatra pāraṇāha iti yuktamiti kamalākaraḥ | kaiścidiyaṃ vāmanadvādaśyuktā | śrīrāmanavamī proktā koṭisūrya grahādhikā | kevalāpi sadopoṣyā navamīśabdasaṃgrahāt
Linked texts (1)
- Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit