Dharmapradipa 16.p3
Dharmapradīpa 16.p3
- Language
- Sanskrit
16.p3.1
sa07-iyaṃ devīpūjāyāṃ parayutā grāhyā | “yugādyā varṣavṛddhiśca saptamī pārvatīpriyā | ravestūdayamīkṣante na tāsu tithiyugmatā ||” iti | nirṇayasindhāvapyaudayikī yugādyetyādyuktakṛtyatattvārṇavodāhṛtavacanāt | bhagavatyāḥpraveśādivisarjāntāśca yāḥ kriyāḥ | tithāvudayagāminyām’ ityāditithitatve nandikeśvarapurāṇācca | durgābhaktitaraṅgiṇyāmapyevam | udaye ghaṭikāto nyūnatve pareti vratopavāsetyādidevalokteriti gauḍāḥ | dākṣiṇātyāstu yugmavākyātpūrvaṃ kurvanti | patrikāpūjā tu pūrvāhna eva kāryā | atraivamūlarkṣaṃ pustakasthāpanamuktaṃ rudrayāmale“mūlaṛkṣe suradhīśa pūjanīyā sarasvatī | pūjayetpratyahaṃ devīṃ yāvadvaiṣṇavamṛkṣakam || nādhyāpayenna ca likhennādhīyīta kadācana | pustake sthāpayeddevīṃ vidyākāmo dvijottamaḥ || mūlenāvāhayeddevīṃ śravaṇena visarjayet||” nirṇayasindhau tu mūlaśravaṇādyapāde sthāpanavisarjane ukte | a08-mahāṣṭamīyaṃ parayutā grāhyā 'saptamīvedhasaṃyukte' tyādivacanāt | "saptamī kalayā yatra parataścāṣṭamī bhavet | tena śalyamidaṃ proktaṃ putrapautrakṣayapradam ||” ityādivacanācca | yadā trimuhūrttanyūnāṣṭamī tadā pūrvā kṣaye ca pūrvā iti jasmantabhāskare | yadā trimuhūrttā saptamī tadā ghaṭikāmātrāpyaudayikī grāhyā | 'vratopavāse'tyādidevalokteḥ| mādhavanirṇayasindhudīpikāgauḍanibandhamadanaratneṣvapyevam| atra mūlarkṣamaumavārasattve'tiprāśastyam | na90-mahānavamīyaṃ pūrvaviddhā grāhyā yugmavākyāt | 'śrāvaṇī durganavamī' tyādi pādmokteśceti rājamārttaṇḍe | jasmantabhāskare'pyevam | mūlādinakṣatratrayavatī tu mahatītyādi madanaratne laiṅgāt |
16.p3.2
atra vedhaśca muhūrttatrayeṇaiva jñeyaḥ| yadyapi hemādrau muhūrttadvayātmāpi vedho'sti so'pi sūryodaya eva sāyaṃ tu trimuhūrtta eva|taduktaṃ kālanirṇaye-'trimuhūrttagā tu sakalā sāyam' iti| mādhavo'pi 'sāyantūttarayā tadvannyūnayā tu na vidhyate' iti| tena trimuhūrttayoge pūrvā navamī pūrvoktavacanāt| 'na kuryānnavamīṃ tāta daśamyāntu kadācana' iti skānde parāniṣedhācca | trimuhūrttayogābhāve tu niṣiddhāpi paraiva kāryeti niṣkarṣaḥ | atraiva validānam | rāmaprakāśe mahānavamī durgāpūjāvādyetarakarmaṇi pūrvaviddhā grāhyetyuktaṃ ‘vasūrandhrayo’riti yugmāt| ‘śrāvaṇī’ tyādipādmācca | atra naktopavāsayoḥ ṣaḍdaṇḍanyūnyāpi aṣṭamīyutā navamī grāhyā pradhānakālavyāpitvādvahukālavyāpitvācca | pūjābalidānayormuhūrtamātrāpi parā|‘tithāvudaye’tyādivacanāt ‘sūryodaya’ ityādivacanācca| pāraṇā tu daśamyām | atrāśauce'pi na tyāgaḥ ‘prārabdhe sūtakaṃ na syāt’ iti vacanāt| sadhavayā vidhavayāpi rajodarśane pāraṇā kāryeti nirṇayasindhuḥ | iyaṃ manvādiḥ pūrvāhnavyāpinī janmantabhāskare nirṇayāmṛte ca| atra rathanavamīvrataṃ sauravratañcoktaṃ rāmaprakāśe | da0 10 -vijayadaśamīyaṃ nakṣatrodayavyāpinī vijayādevīpūjanādau ‘īṣatsandhyāmatikrāntaḥ kiñcidudbhinnatārakaḥ’ iti ratnakośāt | ‘tārakodaya’iti cintāmaṇivacanācca| dinadvaye tārakodaye tatsattve pūrvaiva ‘navamīśeṣasaṃyukte’ tyādi bhṛgūkteḥ | dinadvaye tārakodaye tadasattve paradina ekādaśe pañcadaśe vā muhūrte yātrā kāryā | āśvine sitapakṣe tu daśamyāṃ sarvagaṃśipu | sāyaṃkāle śubhā yātrā divā vā vijaye kṣaṇe |
16.p3.3
ekādaśo muhūrto'pi vijayaḥ parikīrtitaḥ | tatra sarvavidhānacyā yātrā vijayakāṅkṣibhiḥ | iti bhṛgūkteḥ | yadā paradine'lpāpi śravaṇayutā tadāpi yātrāyāṃ paraiveti jasmantabhāskaraḥ | atrā'parāha ekādaśo muhūrto mukhyaḥ karmakālastatraiva pūjādyukteḥ | pradoṣo gauṇaḥ | dinadvaye'parāhvavyāptitve pūrvā pradoṣavyāpterādhikyāt | dinadvaye pradoṣavyāpitve parā aparāhvavyāpterādhikyāt | idaṃ śuddhatithāvanyakāle'parāhvetarakāle | śravaṇastu rohiṇīvadaprayojakaḥ | dinadvaye'parāhṇā'sparśe tadvyāptau vā śravaṇayutā pūrvā tatrāpi paradine'parāhve śravaṇasattve svalpāpi paraiveti nirṇayasindhuḥ | daśamyāmeva prasthānaṃ kāryaṃ natvekādaśyām ālasyādinā | "daśamīṃ yaḥ samullaṅghya prasthānaṃ kurute nṛpaḥ | tasya saṃvatsaraṃ rājño na kvāpi vijayo bhavet ||" iti skāndāt| navamīyutatvaṃ śravaṇā sambhave tatsambhave tu daśamyāmeva prasthānamaparājitāpūjā cetiubhayaśravaṇābhāve daśamyāmeveti nirṇayāmṛte | dinasyaikādaśapañcadaśau muhūrttau vijayasaṃjñau | tatraikādaśo mukhyastatrā'parājitāpūjanaśamīpūjanayātrādikaṃ kāryaṃ tadabhāve gauṇe pañcadaśe muhūrtte yātrā kāryā mānasī yātrā tu pāribhāṣikatārakodayarūpe vijaye kāryā | "daśamyāṃ tu naraiḥ samyak pūjanīyā'parājitā | aiśānīṃ diśamāśritya tvaparāhne prayatnataḥ ||" mṛnmayakalaśayāmaparājitāsthāpanapūjādikamiti| udaye kiñcidaśamī ekādaśyāmaparāhle śravaṇaṃ tadaikādaśyāṃ śravaṇayutāyāṃ prasthānaṃ pūjā ca kāryā iti rāmaprakāśaḥ| śamīpūjā prasthānātpūrvaṃ parato veti ca aparājitā pūjā pūrvam | iyaṃ rājñāṃ paṭṭābhiṣeke parā |
16.p3.4
atra buddhāvatārastatra sāyāhnavyāpinī rāmaprakāśe | e0 11-... ... ... ... ... dvā0 12-atra prātardalavrataṃ saṃkalpayet | iyaṃ padmanābhadvādaśyuktā nirṇayāmṛte | atraikādaśyāmupavāso dvādaśyāṃ dānādi | tra0 13-... ... ... ... ... ca0 14-iyaṃ vārāhī | atra pūrvāhne pūjāvrate tvaparāhṇavyāpinī mukhyā | pradoṣotra gauṇaḥ | pu0 15-atra kaumudīlakṣmīpūjanādi tatra niśīthavyāpinī | ubhayatra tattve pūrvā yugmavākyāt | iyameva dīpikāmādhavīyayoḥ parā, pradoṣasyārambhakālatvāttadvyāpterādhikyāt| pradoṣo'tra sūryāstādupari ghaṭikātrayātmā ṣaṇmuhūrtātmā vā | atrāśvapatikarma tatra pūrvāhnavyāpinī jasmantabhāskare| atraiva vaiṣṇavāḥ śāradaviṣṇutsavamudayavyāpinyāṃ kurvanti | nirṇayāmṛte atra rātrau śivomāskanda nikumbhapūjoktā divābhojananiṣedhaścāto rātrivyāpinī | atrāśvinīnakṣatrayuktāyāṃ ghṛtapūrṇasvarṇapātradānamuktaṃ pūrvāllagāyāṃ rāmaprakāśe | yaddine pradoṣaniśīthavyāpinī pūrṇimā taddina eva lakṣmīpūjā,ubhayavyāpteḥ | pūrvadine niśīthavyāpinī paradine pradoṣavyāpinī tadā parā, trisandhyāpteḥ pradoṣavyāpteśca | pūrvadine niśīthe paradine na pradoṣe tadā pūrveti rāmaprakāśaḥ
Linked texts (2)
- Puraścaryārṇava — Sanskrit
- Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit