<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Dharmapradipa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa) › 7.p1

# Dharmapradipa 7.p1

Dharmapradīpa 7.p1

- **Language:** Sanskrit

### [7.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7.p1)

tatraikabhaktavrataṃ trividhaṃ svatantramanyāṅgamupavāsapratinidhirūpaṃ ceti | atra dinārddhasyāpi sārddhamuhūrtaparimitaḥ kālaḥ | pañcadhā vibhāge madhyāhnasyāparabhāga ekabhaktasya mukhyaḥ kālaḥ| dinārddhetīte sati samanantarabhāvitvādastamayātprācīno gauṇaḥ itimādhavaḥ | dīpikāyāntu tridhā vibhaktadinasya yo madhyāṃśastasyāntyadalaṃ mukhyaḥ kālastatorkāstāvadhigauṇaḥ kāla uktaḥ | madhyāhnāntyadale" ityādikālanirṇayokteḥ | nirṇayāmṛtakārastu pañcadhā vibhaktasyāhnastṛtīyo bhāgaḥ ṣaḍghaṭikātmako madhyāhnaḥ, tatrāpyuttarasthitaghaṭikātraye ekabhaktaṃ kāryamityāha | kamalākarastu ṣoḍaśasaptadaśādidaṇḍāḥ mukhyaḥ kālaḥ | tata sūryāstaparyantaṃ gauṇa ityāha | jasmantabhāskarastu ṣoḍaśasaptadaśāṣṭādaśaghaṭikārūpo mukhya ityāha|| mama tu evaṃ bhāti-tridhā vibhaktasyāhno madhyaṃ madhyāhnaḥ sa evaikabhaktavrate mukhyaḥ kālaḥ | "tasmai ha sma pūrvāhne devā aśanamabhiharanti madhyaṃdine manuṣyā aparāhne pitaraḥ" iti śatapathaśruteḥ | "madhyāhnavyāpinī grāhyā ekabhaktavrate tithiḥ | udaye tūpavāsasya naktasyāstamaye tithiḥ || madhyāhnavyāpinī grāhyā ekabhaktavrate tithiḥ |" iti padmapurāṇabaudhāyanavacanābhyām | madhyāhnāduparitanaḥ sārddhamuhūrtadvayātmakaḥ kālo mukhyaḥ | tadūrdhvaṃ sūryāstādarvāk trimuhūrtātmakasāyaṃkālātpūrvo bhāgogauṇaḥ | tathā ca hemādrau skandapurāṇam"dinārddhasamayetīte bhujyate niyamena yat | ekabhaktamiti proktamatastatsyāddivāaiva hi ||" iti || atra 'divaivahika'iti yaduktaṃ tanmukhyakāledevādojanābhāve taduttaraṃ bhojane sūryāstādadhikasyāniṣiddhasya gauṇakālasya parigrahārtham 'atīte' ityanena dinārddhapūrvakālasya vyāvṛttiḥ kṛteti | atra nirṇetavyaviṣayaḥ ṣoḍhā bhidyate | pūrvadyureva madhyāhnavyāpitvaṃ paredyureva tadvyāpitvamubhayatra tadvyāpitvamubhayatra tadavyāpitvamubhayatra sāmyena tadekadeśavyāpitvamubhayatra vaiṣamyeṇa tadekadeśavyāpitvaṃ ceti || tatra prathamadvitīyayormadhyāhnavyāpitvasya nirṇāyakatvam| tṛtīye pūrvaviddhā grāhyā| mukhyakālavyāpteḥ samatvena gauṇakālavyāpteradhikatvāt | anenaiva nyāyenobhayatra mukhyakālavyāptyabhāvepi gauṇakālavyāptilābhātpūrvāviddhaiva | pañcamepyayameva nyāyo yojyaḥ | ṣaṣṭhe tu yadā pūrvadyurmadhyāhnakadeśamadhikaṃ vyāpnoti tadādhikyādgauṇakālavyāpteśca pūrvadyurgrāhyā | yadā paredyurmadhyāhnikadeśamadhikaṃ vyāpnoti tadā gauṇakālavyāptyabhāvepimukhyakālavyāptyādhikyānusāreṇa paredyurgā hyeti mādhavaḥ | kamalākaropyevam | tṛtīyapakṣe yugmavākyānnirṇaya iti hemādridīpikākārau| rāmaprakāśastu pūrva dine muhūrtanyūnakālavyāpanaṃ cettadā mādhavahemādrimatameva samyak| yadi ca muhūrtanyūnaṃ mukhyakālaikadeśaṃ pūrvadine vyāpnoti paradine ca sapādamuhūrtādimukhyakālaṃ tadā yugmavākyā nnirṇaya ityāha

- [Previous: 6.p7](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.6.p7)
- [Next: 7.p2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7.p2)
- [Up: 7](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7)

## Linked texts (2)

- [Kālanirṇaya (Kālamādhavīya)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.kalamadhaviya.4.p59) — Mādhava, Sanskrit
- [Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.kalajyotisa.dharmapradipa.7.p1) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7.p1) · Pramāṇa
