<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.8.p1 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Polity, Pleasure & Law](https://indike.org/pramana/in.niti) › [Law and Social-Religious Duty](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma) › [Legal Digests](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha) › [Dharmapradipa](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa) › 8.p1

# Dharmapradipa 8.p1

Dharmapradīpa 8.p1

- **Language:** Sanskrit

### [8.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.8.p1)

anyāṅge upavāsapratinidhau ca tadanusāreṇa nirṇaya iti kamalākaraḥ | kālanirṇayakārastu anyāṅge upavāsapratinidhau ca nāyaṃ naya ityāha | tathāca "nānyāṅgeyamabhojanapratinidhau naktaikabhakte nayaḥ" itiḥ | nirṇayāmṛtakāropyevam | mādhavastu anyāṅge svatantraikabhaktavannirṇayaḥ | upavāsapratinidhau tu tadupavāsatithau kāryam| tasya gauṇopavāsatvādityāhāmama tu evaṃ bhāti | anyasya tattaddevapūjanadānāderaṅgino'ṅkamiti vyutpatterdevapūjanādisamāptikāla eva mukhyaḥ kālaḥ, tatorkāstaparyantaṃ gauṇa iti | satyevam"dinārddhasamayetīte bhujyate niyamena yat | ekabhaktamiti proktamatastasmāddivaiva hi ||" iti skandapurāṇavacanamanugṛhītaṃ, sarvaiḥ sahāvirodhaśca bhavati | upavāsaṃ prakramya rogādinā tadaśaktau tatra gurvanujñayā payomūlaphalādyaśanamupavāsapratinidhiḥ | tatra gurvanujñākāla eva mukhyaḥ kālaḥ “gurorvacanamauṣadham” iti śāstrāditi śam | atha naktaṃ nirṇīyate | atra naktaśabdo bhojanaparaḥ | kālaparatve ‘tasyāṃ naktaṃ prakurvī te’tyādau prakurvī tetyasyānanvayāt nahi kālaḥ kenacitkartuṃ śakyate tasya bhojanasya rātrāviti kālavidhirato divābhojanarāhitye sati rātribhojanaṃ vratasya svarūpamanyathā svataḥ prāptasya rātribhojanasya vidhānavaiyarthyāt tasya rātribhojanasya viṣṇvādipūjanamaṅgaḥ | tattatsaṃnidhau paṭhitatvāt | tathā homādyapi tadaṅgam ‘homaṃ ca tatra kurvīta’ ityabhidhānāt| evañca sati pradhānaviroghena pūjāhomāderaṅgasya divānuṣṭhānamarthāduktaṃ bhavati | pradhānasya ca naktasya kāladvayaṃ bhaviṣye darśitam | “muhūrtānaṃ dinaṃ naktaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ | nakṣatradarśanānnaktamahaṃ manye gaṇādhipa ||” iti | asya ca kāladvayasyādhikāribhedena vyavasthāmāha devalaḥ“nakṣatradarśanānnaktaṃ gṛhasthasya budhaiḥ smṛtam | yaterdināṣṭame bhāge rātrau tasya niṣidhyate||” iti

- [Previous: 7.p2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.7.p2)
- [Next: 8.p2](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.8.p2)
- [Up: 8](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.8)

## Linked texts (3)

- [Devalasmṛti (fragments)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.upasmrti.devala*fragments.5.3) — Sanskrit
- [Kālanirṇaya (Kālamādhavīya)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.nirnaya.kalamadhaviya.4.p64) — Mādhava, Sanskrit
- [Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin)](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.kalajyotisa.dharmapradipa.8.p1) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.8.p1](https://indike.org/pramana/in.niti.dharma.nibandha.dharmapradipa.8.p1) · Pramāṇa
