Danasagara 1
Dānasāgara 1
- Language
- Sanskrit
Contents
1.p1
oṃ namo gaṇeśāya
dānasāgaraḥ
1.p2
[ upakramaṇikā ]
1.p3
maṅgalācaraṇam
1.1
ye sākṣādavanītalāmṛtabhujo varṇāśramajyāyaso
yeṣāṃ pāṇiṣu nikṣiṣanti kṛtinaḥ pātheyamāmuṣmikam
yadvakropanatāḥ punanti jagatīṃ puṇyāgnivedīgirastebhyo nirbharabhaktisambhrama-namanmauli dvijebhyo namaḥ
1.1.p1
granthakṛt-paricayaḥ
1.2
indorviśvaikabandhoḥ śrutiniyamaguruḥ vṛttacāritracaryāmaryādāgotraśailaḥ kalicakita-sadācāra-sañcārasīmā
sadvṛttasvaccharatno³jjvala-puruṣaguṇācchinnasantānadhārābandhairbhuktā⁴mara⁵śrīrnirgamadavanerbhūṣaṇaṃ senavaṃśaḥ
1.3
tatrālaṅkṛtasatpathaḥ sthiraghanacchāyābhirāmaḥ satāṃ
svacchandapraṇayopabhogasulabhaḥ kalpadrumo jaṅgamaḥ
hemantaḥ paripanthipaṅkajasaraḥsargasya naisargikairunnītaḥ khaguṇairudāttamahimā hemantaseno'jani
1.4
tadanu vijayasenaḥ prādurāsīnnarendro
diśi vidiśi bhajante yasya vīradhvajatvam
śikhara-vinihitā⁸jñā-vaijayantīṃ vahantaḥ
praṇatiparigṛhītāḥ prāṃśavo rājavaṃśāḥ
1.5
sarvāśāḥ paripūrayannupacitaśrīrdānavārāṃ ghanairāsārairabhiṣikta-nirmalayaśaḥ-śāleya¹-bhūmaṇḍalaḥ
dainyottāpabhṛtā-ma²kālajaladaḥ sarvottaraḥ kṣmābhṛtāṃ
śrīvallālanṛpastato'jani guṇāvirbhāvagarbheśvaraḥ
1.6
vedārthasmṛtisaṃkathādipuruṣaḥ ślāghyo varendrītale
nistandrojjvaladhīvilāsanayanaḥ sārasvatabrahmaṇi³
ṣaṭkarmā'bhavadāryaśīlanilayaḥ prakhyātasatyavrato
vṛtrāreriva gīṣpatirnarapaterasthāniruddho⁴ guruḥ
1.7
adhigata-sakala-purāṇasmṛtisāraḥ śraddhayā gurorasmāt
kalikalmaṣāvadānaṃ⁵ dānanibandhaṃ vidhātukāmo'pi
1.8
duradhigama-dharmanirṇaya-viṣamā⁶dhyavasāya-saṃśayastimitaḥ
narapatirayamārabhe brāhmaṇacaraṇāravinda-paricaryām
1.6-2
śuśrūṣāparitoṣitairavirataṃ sambhūya bhūdaivatairdattāmoghavaraprasāda-viśada-svāntaskhalatsaṃśayaḥ
śrīvallālanareśvaro viracayatyetaṃ guroḥ śikṣayā
svaprajñāvadhi dānasāgaramayaṃ śraddhāvatāṃ śreyase
1.6-2.p1
granthakṛt-prārthanā
1.10
bhūyobhūyaḥ praṇamya kṣitivalaya-milanmauli vandyā dvijendrāḥ
śrīmadvallālasenaḥ sthiravinayanibaddhāñjaliryācate vaḥ
kāle kāle bhavadbhiḥ smṛtasukṛtalavaiḥ pālanīyo mamāyaṃ
sāmānyaḥ puṇyabhājāṃ bhavajaladhimahāsetubandho nibandhaḥ
1.10.p1
saṃgṛhītagranthanāmāni
1.11
brāhmaṃ vārāhamāgneyaṃ bhaviṣyaṃ mātsyameva ca
[vāmanaṃ vāyavīyañca mārkaṇḍeyañca vaiṣṇavam
1.12
śaivaṃ skāndañca pādmañca purāṇaṃ kaurmameva ca | ]¹
purāṇāni tathā kūrmapurāṇādipurāṇayoḥ
1.13
uktānyupapurāṇāni vyaktadānavidhīni ca
ādyaṃ purāṇaṃ śāmbañca kālikādvayameva ca
1.14
nāndamā²dityasaṃjñañca nārasiṃhaṃ tathaiva ca
mārkaṇḍeyakṛtaṃ tadvad viṣṇudharmottarāhvayam
1.15
śāstrañca viṣṇudharmākhyaṃ gopathabrāhmaṇaśrutim
śrīrāmāyaṇamākhyānaṃ mahābhāratasaṃhitām
1.16
manuṃ vaśiṣṭhaṃ saṃvarttaṃ yājñavalkyañca gotamam³
kātyāyanañca jāvālaṃ vyāsaṃ dānabṛhaspatim⁴
1.17
bṛhadvaśiṣṭhaṃ hārītaṃ pulastyaṃ viṣṇumeva ca
śātātapaṃ yamaṃ yogi-yājñavalkyañca devalam
1.18
baudhāyanamaṅgirasaṃ dānavyāsaṃ bṛhaspatim
dvau śaṅkhalikhitau-vāpastambaṃ śākhyāyanaṃ tathā
1.16-2
mahāvyāsaṃ laghuvyāsaṃ laghuhārītameva ca
chandogapariśiṣṭañca kātyāyanamaśeṣataḥ
1.20
ityālocya⁵ purāṇopa-purāṇasmṛti⁶saṃhitāḥ
samāhatāni dānāni nibandhasyāsya siddhaye
1.20.p1
dānanāmāni
1.21
mahādānāni [kīrtyante tatrādau]⁷ ṣoḍaśa kramāt
parvatānāñca dānāni daśaiva tadanantaram
1.22
[tato guḍādidhenūnāṃ catvāriṃśadanukramāt
ekanyūnāni dānāni kathyante'tra⁸ yathāvidhi
1.23
alaṅkṛtānāṃ pañcāśaccatvāri ca1 gavāmatha
dānānyalaṅkṛtagavī-samūhasya tatastridhā
1.24
tato'nalaṅkṛtagavī-dānāni daśa pañca ca
tathānalaṅkṛtagavī-samūhasya ca saptadhā
1.25
alaṅkṛtānāṃ dānāni vṛṣāṇāmaṣṭadhā tathā
tato'nalaṅkṛtānāntu daśa dānāni pañca ca
1.26
gavāhnikapradānāni daśadhā tadanantaram |]2
bhūmerdānāni kīrtyante pañcapañcāśadeva tu
1.27
āsanasya pradānāni3 ṣaḍeva tadanantaram
tato vāripradānāni ṣaṭtriṃśadiha saṃkhyayā
1.28
taijasānāñca pātrāṇāṃ daśa dānānyanantaram
dānāni jalapātrāṇāṃ tataśca nava saṃkhyayā
1.26-2
tato'nnasya pradānāni tricatvāriṃśadeva tu
tatastrīṇyeva bhakṣyasya pañcadhā4 lavaṇasya ca
1.30
tato ghṛtasya saptaiva trīṇi dadhnastvanantaram
kṣīrasya ca tatastrīṇi pañca caikṣavavastunaḥ
1.31
pānakasyātha catvāri phalānāṃ navadhā tataḥ
tataścatvāri madhuno'bhyaṅgasya ṣar̤anantaram
1.32
trayodaśātha gandhasya tato dhūpasya pañcadhā
anulepanadānāni catvāri tadanantaram
1.33
nava5 puṣpasya vastrāṇāṃ ṣar̤a yuktā6 viṃśatistataḥ
trīṇi yajñopavītasya dānāni tadanantaram
1.34
suvarṇasyātha dānāni saptatriṃśadanukramāt
rajatasya ca dānāni catvāri7 tadanantaram8
1.35
alaṅkārasya¹ catvāri ratnasya navadhā tataḥ
1.36
gṛhāṇāñcaiva dānāni tataḥ saptadaśaiva tu
nava pratiśrayasyātha śayyāyāstu tato nava
1.37
indhanasyātha catvāri dīpasyaikonaviṃśatiḥ
dānāni ca purāṇānā-mekonaviṃśatistataḥ
1.38
nānāvidhānāṃ vidyānāṃ caturviṃśatireva ca
viṃśaddānāni kalyāṇāṃ praiṣyāṇāntu tato daśa
1.36-2
śasyānāmatha dānāni pañcaviṃśatireva ca
tilasya daśa dānāni tathārāmasya pañcadhā
1.40
kīrtyante ṣoḍaśaivaATTR vṛttasya tadanantaram
sambhārasyātha catvāri paśūnāmaṣṭadhā tataḥ
1.41
kṛṣṇājinasya saptātha chatrasya daśa pañca ca
kīrtyante pañcadaśadhā tato dānānyupānahaḥ
1.42
tathā dvādaśa² yānānāṃ catvāri kariṇāmatha
dvādaśāśvasya dānāni catvāri mahiṣasya ca
1.43
aṣṭāvārogyadānāni³ kīrtyante tadanantaram
abhayasya ca dānāni trayastriṃśattataḥ kramāt
1.44
sūryādivāravihitā⁴-nyekādaśa tataḥ param
māsopalakṣiteṣvatha dineṣva⁵niyateṣvatha
1.45
saptasaptatirucyante⁶ dānāni tadanantaram
māseṣvaniyateṣvatha niyatāsu tithiṣvatha
1.46
kramāddānāni kīrtyante nānārūpāṇi viṃśatiḥ
māsatithyorniyatayo-stripañcāśadanantaram
1.47
caturdaśa ca nakṣatra-niyatāsu tithiṣvatha
tato nakṣatravihitā-nyaṣṭa⁷pañcāśadeva tu
1.48
māsavyāpīni dānāni ṣaḍeva tadanantaram
ravisaṃkramaṇeṣtveva-mekonatriṃ'śa'deva tu
1.46-2
ṛtūpadiṣṭāni tato dānāni daśa pañca ca
vatsarādiṣu dānāni² saptaiva tadanantaram
1.50
viprakīrṇāni dānāni tripañcāśadanantaram
sāmānyadevatābhyastu catustriṃśata kramādiha³
1.51
eka⁴nyūnāni sūryāya catvāriṃśadanantaram
maheśvarāya dānāni tataḥ saptadaśaiva tu
1.52
viṣṇave caiva dānāni caturviṃśa-śataṃ tataḥ
vicchidya pañcasaptatyā-varttaireva⁵ pṛthak pṛthak⁶
1.53
nānāmunipravacanā-mṛtaniryāṃsarāśibhiḥ
pañcasaptati⁷saṃyukta-trayodaśaśatīmitaiḥ⁸
dānairnirūpya yatnena nānāgamasamāhṛtaiḥ
1.54
vidvatsabhāmalinī-rājahaṃsena bhūbhujā
śrīmadvallālasenena kṛto'yaṃ dānasāgaraḥ
1.54.p1
anuktadānāni
1.55
jalāśayānāṃ dānāni tathā ca suraveśmanām
noktāni samyaguktāni pratiṣṭhāsāgare yataḥ
1.56
śrutānyādipurāṇe tu dānānyanu⁹vibhāgaśaḥ
ācārasāgaroktatvānna kīrttyante'tra kṛtsnaśaḥ
1.56.p1
asaṃgṛhītagranthanāmāni
1.57
bhāgavatañca purāṇaṃ brahmāṇḍañcaiva nāradīyañca
dānavidhiśūnyametat trayamiha na nibaddhamavadhārya
1.58
asaṃgṛhītagranthanāmāni
bṛhadapi liṅgapurāṇaṃ matsyapurāṇoditairmahādānaiḥ
avadhārya tulyasāraṃ 1 dānanibandhe'tra na nibaddham
1.56-2
saptamyaiva purāṇaṃ bhaviṣyamapi saṃgṛhītamatiśaynāt
tyaktvāṣṭamī navamyau kalpau pāṣaṇḍibhimrrastau
1.60
loka prasiddhametadviṣṇurahasyañca śivarahasyañca
dvayamiha na parigṛhītaṃ saṃgrahaspatvamavadhārya
1.61
bhaviṣyottaramācāra-prasiddhamavirodhi ca
prāmāṇyajñāpakādṛṣṭe grranthādasmāt pṛthak kṛtam
1.62
pracaradrūpataḥ skandapurāṇaikāṃśato'dhikam
yat khaṇḍatitayaṃ pauṇḍrererāvantikathāśrayam
1.63
tādṛśaṃ purāṇamaparaṃ brāhmamāgneyameva ca
trayoviṃśatisāhasraṃ purāṇamapi vaiṣṇavam
1.64
ṣaṭsāhasraṃmitaṃ laiṅgaṃ purāṇāmaparaṃ tathā
dīkṣā pratiṣṭhāpāṣaṇḍayukti ratnaparīkṣaṇaiḥ
1.65
mṛṣāvaṃśānucaritaiḥ koṣavyākaraṇādibhiḥ
asaṅgatakathābandha-parasparavirodhataḥ
1.66
tanmīnaketanādīnāṃ bhaṇḍapāṣaṇḍaliṅginām
lokavañcanamālokya sarvamevāvadhīritam
1.67
tatsatapurāṇopapurāṇasaṃkhyābahiṣkṛtaṃ kaśmala karmayogāt
pāṣaṇḍaśāstrānumataṃ nirūpya devīpurāṇaṃ na nibaddhamantra
1.68
ye dānadharmavidhisaṃstutaye purāṇapuṇyāgamasmṛtigirāṃ bahavo vivarttāḥ
te granthavistarabhayādavacitya 12 kecidasmābhiratra kalitāḥ13 kalayantu santaḥ
1.68.p1
mukhabandhaḥ
1.66-2
evaṃ nirūpya yatnena prārabdhe dānasāgare
ādau brāhmaṇamāhātmyaṃ tato dānaguṇastutiḥ
1.70
pātrapraśaṃsā pātrāṇāmapavādastataḥ param
dānasvarūpaṃ karttā ca śraddhā dānavidhiṃ prati
1.71
dānasya¹ kāladeśāśca deyasya ca nirūpaṇam
apavādaśca dānānāmasaddāna²nirūpaṇam
1.72
tato dānasya ca vidhiḥ pratigrahavidhistataḥ
sarvatra³ paribhāṣā cetyathāḥ pañcadaśa kramāt
nirūpya mukhabandhāśca vadyante'tra mahīkṣittā