Danasagara 105
Dānasāgara 105
- Language
- Sanskrit
105.1
atha vidyādānasvarūpaṃ tatphalañca
nandipurāṇe :śāstre yasmājjagat sarvaṃ saṃśritañca śubhāśubham
tasmācchāstraṃ prayatnena dātavyaṃ puṇyakarmaṇā
105.2
vidyāścaturdaśa proktāḥ krameṇa tu yathāsthiti'
ṣaḍaṅgāścaturo vedā dharmaśāstraṃ purātanam
105.3
mīmāṃsātarkamapi ca etā vidyāstu kīrttitāḥ
2āsāmevāntarotpannāḥ parā vidyāḥ sahasraśaḥ
105.4
āyurvedaḥ 3śasyavedo dhanurvedaḥ prakīrttitaḥ
sarvottamā 4 cātmavidyā saṃsārabhayanāśinī
105.5
5sarvaduḥkhāntakaraṇī 'sarvapāpavināśinī
etā vidyāḥ samākhyātā bahubhedopabhedajāḥ
105.6
kalā vidyā tathā vārttā śilpavidyā tathāparā
'sarvā eva mahābhāgāḥ '[sarvāḥ sarvārthasādhikāḥ
105.7
sthitāśca tāratamyena] viśiṣṭaphalasādhikāḥ
ātmavidyā pradhānā tu tathāyurvedasaṃhitā'0
105.8
dharmādharmapraṇāyinī kalā śilṣānusādhikā''
'2 saiṣā vidyā ca vitatā etā vidyā mahāphalāḥ
105.6-2
''yayaiko jīvati prāṇī kayāpi 14kila kutracit
apradhānāpi sā vidyā kulānāṃ śatamuddharet
105.10
yāpi 'sāpyavarodhatvādvidyā vai yatna kutracit
prāpayatyakṣayāllom̐kān vidhinā 2vāvidhānataḥ
105.11
5śilpavidyāṃ naro dattvā yāti vai brahmaṇo'ntikam
6kalāvidyāṃ naro dattvā vaiṣṇavaṃ lokamāpnuyāt
7kalpamekaṃ na sandehaḥ svargabhogasamanvitaḥ
105.12
8śasyavidyāṃ naro dattvā tṛptimān kāmasaṃyutaḥ
prajāpatipura gacchet tārayannarakāt pitṝn
105.13
āyurvedaṃ naro dattvā lokānāpnoti nirmalān
9aśvinyordivyakāmāḍhya' 10 manvantaraśataṃ naraḥ
105.14
tarkavidyāṃ naro dattvā vāruṇaṃ lokamāpnuyāt
mīmāṃsāntu budho dattvā śāstramindrapure vasait
105.15
dharmaśāstra naro dattvā svargaloke mahīyate
daśamanvantarān martyastārayennarakāt pitṝn
105.16
12vedavidyāṃ naro dattvā svarge kalpatrayaṃ vaseta
ātmavidyā [ntu yo dadyāt ] 13 tasya saṃkhyā na vidyate
105.17
14puṇyañcāgaditaṃ samyagapi varṣaśatāyutaiḥ
etāvacchakyate vaktuṃ yat 15kalpā yutamuttamam
satyaloke vasenmartyo 16 yatna brahma vaset prabhuḥ
105.18
apyekaṃ 17 nirujīkṛtya jantu yādṛśatādṛśam
āyurvedaprasādena kiṃ na dattaṃ bhavedbhuvi
105.16-2
1śasyavedaprasādena sampannā yasya2 śālayaḥ
kiṃ nāma na kṛtaṃ 3tatra puṇyaṃ bhavati śāśvatam
105.20
mīmāṃsāśāstramāhātmyādbuddhvā vai vedanirṇayam
kiṃ nāma na śubhaṃ 4dattaṃ yajñakarmapravartanāt
105.21
ātmavidyā ca paurāṇī dharmaśāstrātmikā ca yā
etā vidyāstisro mukhyāḥ sarvadānakriyāphalaiḥ
105.22
5[dharmaśāstraṃ naro buddhvā yatkiñciddharmamāśrayet
tasya dharmaṃ daśaguṇaṃ dharmaśāstrapradasya vai
105.23
purāṇākhyānavidvāṃsaḥ pitṛdevārcane ratāḥ6 | ]
lokān 7sarvān kāmapūrṇān yānti sarvaśubhodayān8
105.24
purāṇavidyādātārastvanantaphalabhāginaḥ
ātmavidyāpradātāro narā dharmasamāśrayāḥ
na punaryoninirayaṃ praviśanti duratyayam
105.25
uttīrṇāḥ sarvapāpebhyaḥ 9saputrapaśubāndhavāḥ
mucyante nirayairghoraira-10saṃkhyairyotanātmakaiḥ
105.26
tathā :—
ślokaṃ prahelikāṃ 11gāthāmanyadvāpi 12subhāṣitam
dattvā prītikaraṃ yāti 13lokamapsarasāṃ śubham
105.27
yadetat puṇyamākhyātaṃ vidyādānasya sāmpratam
deśakālavidhiśraddhā-14pātrayogāttathā budhaḥ
prāpnoti koṭiguṇitaṃ phalaṃ vidyāpradānataḥ
105.28
yattu puṇyaparo martyo jigīṣuḥ kīrtisādhakaḥ
sa vidhānena vai vidyāṃ dadyād vividhakāmadām
105.26-2
evaṃ vidyāpradānaṃ vai sarvakāmaguṇādhikam
'yattat pātne tu saṃtyaktaṃ rahasyañcai taduttamam
105.30
uddiśya devatāṃ dātuṃ pradhānāṃ yata ²kuttracit
tasya samāptapuṇyasya kena puṇyaṃ nirūpyate
105.31
gurumārādhya yatnena vidyāvyākhyānapāragam
[śaktyā bhaktyā praṇāmena]³ dhanaiḥ sarvaguṇaistathā
Linked texts (4)
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit