Danasagara 114
Dānasāgara 114
- Language
- Sanskrit
114.1
etena yathāprasiddha-¹śāstrānuṣṭhānamuktam | [tathā ca śāstradānaṃ]²saṅkalpayet
atha vidyādānaphalam
evaṃ vidyāpradānantu sarvadānottamaṃ smṛtam
sarvadā sarvadānānāṃ ³narakotplavamuttamam
114.2
anena vidhinā dattvā vidyāṃ ⁴dharmaparo naraḥ
phalaṃ daśāśvamedhānāṃ śatasya sukṛtasya ca
114.3
rājasūyasahasrasya samyagiṣṭasya yat phalam
tatphalaṃ labhate martyo vidyādānena bhāgyavān⁵
114.4
[sarvaśasyasusampūrṇāṃ sarvaratnopaśobhitām
brāhmaṇebhyo mahīṃ dattvā grahaṇe candrasūryayoḥ
yat phalaṃ labhate martyo vidyādānena tatphalam ]⁶
114.5
yāvadakṣarasaṃkhyānaṃ vidyate śāstraśaṃsane
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaṃ vidyāprado vaset⁷
114.6
yāvantyaḥ paṅktayastatra pustake'kṣarasaṃśritāḥ
tāvato narakāt ⁸kulyānuddhṛtya nayate divam
114.7
yāvacca patrasaṃkhyāna ṃ pustake vidyate śubham
⁹tāvadyugasahasrāṇi sakulo¹⁰ modate divi
114.8
yāvacca pātakaṃ tena kṛtaṃ janmaśatairapi
tatsarvaṃ naśyate tasya vidyādānena dehinaḥ
114.6-2
sa jāto manujo loke sa dhanyaḥ sa tu buddhimān
yo ¹¹vidyādānasamparkaprasaktaḥ puruṣottamaḥ
114.10
yathāvibhavato dattvā vidyāṃ śāṭhyavivarjitaḥ
yāti puṇyamayān¹ lokānakṣayān ²bhogabhūṣitān
114.11
³ye'pi evaṃ masīpātralekhanī-⁴sampuṭādikam
⁵dadyuḥ śāstrābhiyuktāya te'pi vidyāpradāyinām
yānti lokān śubhān martyāḥ puṇyabhājo mahādhiyaḥ⁶
114.12
iti vidyāpradānasya mahābhāgyaṃ prakīrtitam
śrutaitat pātakairmucyenniyataṃ⁷ saptajanmajaiḥ
114.13
atra vedāścatvārastadaṅgāni ca śikṣākalpniruktacchandojyotiṣavyākaraṇāni dharmaśāstraṃ
⁸manvādismṛtisaṃhitārūpam | purāṇāni ⁹brahmādīni karmabrahmātmikā ca mīmāṃsā nyāyaśceti caturdaśavidyāḥ | upavidyāśca kṛṣividyā-śilpavidyā-¹⁰kalāvidyāpramukhavidyā yathāyathamunneyāḥ | tadāsāṃ vidyānāṃ madhyād yatheṣṭaṃ¹¹ vidyāmukta-[vidhāyatanaṃ nītvā sveṣṭadevāya]¹²
nivedayet | tadyathā—yajamānaḥ śubhanakṣatrayuktaṃ dinamanusandhāya gṛhaṃ sudṛḍhaṃ ¹³sustambhaṃ sudhāliptabhittikaṃ niḥsandhi ghaṭayitvā tatra yathecchadevatāpratimāṃ sthāpayitvā lekhayitvā vā nānāpuṣpa¹⁴nānātarupallavālaṅkṛtaṃ ¹⁵sudhūpāvāsitam [uparivitatacandrātapaṃ ca]¹⁶ tadgṛhaṃ kṛtvā tatra
maheśvaraṃ brahmāṇaṃ janārddanañca pratimāsu sthaṇḍile vā ¹⁷āvāhanapūrvakaṃ sampūjya yathāvidhi vṛddhiśrāddhaṃ kṛtvā yatheṣṭasaṃkhyakān brāhmaṇānabhyarcyasmin vidyā¹⁸-likhanārambhe puṇyāhaṃ bhavanto
bruvantviti vadet | puṇyāhamiti taistriḥ pratyekamūkte svasti bhavanto bruvantviti vadet
¹⁹[svastīti taistriḥ pratyekamūkte ṛddhiṃ bhavanto bruvantviti vadet ] | te ca ṛddhyatāmiti pratyekaṃ
bribrūyuḥ | tato nāgaralipijñaṃ tadasambhave lipyantarajñamapi vā snātaṃ lekhakaṃ yathāśakti haimakeyūrāṅgurīyakaṃ'-śuklavastramālyādibhirarcayet | lekhakastu śuklamālyāmbaradharo'laṅkṛtaḥ prāṅmukho
yathoktaṃ sarayantramāropya tatra lekhyaṃ śāstra yathoktaṃ patrasañcayañca sthāpayitvoktavidhinā masīṃ kṛtvā
tatpūrdhvabhāgḍe yathoktalekhanyā masīmādāya tūryyaghoṣapūrvakaṃ lekhanīyaśāstrasyādau pañcadaśa vā
ślokān likhet | tato'parasminnapi dine śubhavelāyāṃ pūrvvavat puṇyāhavācanatūryyaghoṣapūrvakaṃ
likhet | evañca krameṇa śāstra' lekhayitvā likhanasamāptidine puṇyāhādivācanaṃ brāhmaṇabhojanādikañca kuryyāt | tato yathoktakrameṇa 'śodhayitvā śalākāḍorapaṭṭikādinā pustakarūpaṃ
kṛtvā vastreṇācchādya śaktiśceccaturdolāṃ dolāyānaṃ gajamaśvaṃ rathaṃ vā śvetavastrādiśobhitaṃ
mukuṭaratnālaṅkṛtaṃ ghaṇṭācāmarapatākādyanvitaṃ vibhṛta-''yathāśaktyapattaratnamaya- daṇḍātapatamupakalpya tatra likhitaṃ pustakamāropya nṛtyagītavādyamaṅgalaghoṣavedadhvanibhirdevāyatanaṃ nayet | tatra
12ca taṃ devaṃ sampūjya tadagrataḥ pustakaṃ sthāpayitvā devāya nivedayet
114.17
tad yathā- oṃ adya
puṇye'hani śrīmadamukabhaṭṭārakāya matpitṛ- gata-nandipurāṇoktāmukavidyādānaphalaprāptikāmo'hametadvidyādhyayanasiddhayarthametāṃ vidyāṃ dadāni | tataḥ śivabhaktebhyo devāntarabhaktebhyaśca yathecchasaṃkhyabrāhmaṇebhyo'bhīṣṭasaṃkhyaṃ suvarṇaṃ dadyāt | tad yathā - kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ 15 yuṣmabhyamahaṃ
dakṣiṇāmetat kāñcanaṃ dadāni | svastīti brāhmaṇā brūyuḥ | bāndhavoddeśadāne tu matpitṛpadasthāne amuka-sadbandhupadaniveśo viśeṣaḥ
Linked texts (2)
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit