Danasagara 12
Dānasāgara 12
- Language
- Sanskrit
12.1
atha dānāpavādaḥ
tatra manuḥ (11|6-10)—
śaktaḥ parajane dātā svajane¹ duḥkhajīvini
madhvāpāto viṣāsvādaḥ sa dharmapratirūpakaḥ
12.2
bhṛtyānāmuparodhena yat karotyaurddhadehikam
tadbhavatyasukhodarkaṃ jīvataśca mṛtasya ca
12.3
bṛhaspatiḥ—
kuṭumbabhaktavasanāddeyaṃ yadatiricyate
madhvāsvādo viṣaṃ paścāddhāturdharmo'nyathā bhavet
12.4
kātyāyanaḥ—
sarvasvaṃ gṛhavarjantu² kuṭumbabharaṇādhikam³
[yada dravyaṃ tat svakaṃ deyamadeyaṃ syādato'nyathā
12.5
vikrayañcaiva dānañca na neyāḥ syuranicchavaḥ
dārāḥ putrāśca sarvasvamātmanyeva tu yojayet
12.6
āpatkāle tu karttavyaṃ dānaṃ vikraya eva ca
anyathā na pravarttata iti śāstreṣu niścayaḥ
12.7
dattaḥ (3|17-18)—
sāmānyaṃ yācitaṃ nyāsa ādhirdārāśca taddhanam
anvāhitañca nikṣepaḥ sarvasvañcānvaye sati
12.8
anvāhitaṃ parahastena yadanyasya prasthāpitam |]⁴
āpatsvapi na deyāni nava⁵ vastūina sarvadā⁶
yo dadāti sa mūḍhātmā prāyaścittīyate naraḥ
12.6-2
yamaḥparibhuktamavajñātamaparyāptamasaskṛtam
yaḥ prayacchati viprebhyastaddravyamanvatiṣṭhate
12.10
[yo dadātyupayuktārthī jīrṇāṃ dhenuśca niṣphalām
tamasi praviśeddātā dvijaṃ kleśena yojayet
12.12
kalāyaṃ brāhmaṇe dattvā dātā' yātyaśubhāṃ gatim
kīrtinirmokanirmuktaḥ pannagendraḥ kṣitau yathā ||11||]
tathāsuvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ yatibhyo yaḥ prayacchati
na sa tatphalamāpnoti tatraiva parivartate
12.13
gṛhasthasyānnadānena vānaprasthasya gorasaiḥ
yatīnāñca hiraṇyena dātā svargaṃ na gacchati
12.14
śātātapaḥvedavikrayanirdiṣṭaṃ strīṣu yaccārjitaṃ dhanam
adeyaṃ pitṛdevebhyo' yacca klīvādupāgatam
12.15
śaṇḍako vātajaḥ ṣaṇḍaḥ ṣaṇḍaḥ klīvo napuṃsakam
kīlakaśceti ṣaḍdhāyaṃ klīvabhedo vibhāvitaḥ
12.16
teṣāṃ strītulyavākkliṣṭaḥ' strīdharmā śaṇḍako bhavet
pumān kṛtvā svaliṅgāni paścādvindyāttathaiva ca
12.17
yaḥ pumān liṅgāntarāṇi kṛtvā svaliṅgaṃ bhindyāt sa vātajo nāma śaṇḍha' iti
sambandhaḥ | etāvatā dākṣiṇātyaprasiddhaṃ viruddha prajananamuktam
strī ca puṃbhāvamāsthāya puruṣācāravadguṇā
vātajo nāma śaṇḍhaḥ syāt strīśaṇḍho vāpi nāmataḥ
12.18
[yā gṛhītapuruṣaliṅgā strī ] stryantaramupagacchati", sa vātajo nāma śaṇḍhaḥ strīśaṇḍho
vā nāmeti sambandhaḥ
asaṃlliṅgo'tha ṣaṇḍaḥ syāt ṣaṇḍastu glānamehanaḥ
amedhyāśī pumān klīvo naṣṭaretā napuṃsakam
12.16-2
sa kīlaka iti prokto yaḥ klī vyādātmanaḥ striyam
anyena saha saṃyojya paścāttāmeva sevate
12.20
iti
tathādravyeṇānyāyalabdhena yaḥ karotyaurddhadehikam
na sa tatphalamāpnoti tasyārthasya durāgamāt
12.21
praśnapūrvantu yo dadyād brāhmaṇāya pratigraham
sa pūrvaṃ narakaṃ yāti brāhmaṇastadanantaram
12.13-2
praśnapūrvamiti dānasamaya eva yadyamuṃ vedabhāgaṃ jānāsi tadā te dāsyāmī [ti praśna
kṛtve] tyarthaḥ | ataḥ pūrvameva brāhmaṇaparīkṣā kartavyā
hārītaḥasamṛddhapradānamasvargya yacca dattvā" paritapyate
12.5-2
tacca dānamaphalaṃ yaccopakāriṇe
dadāti | tanmalaṃ parikliṣṭa yacca sopadha'14 dadāti | asūyitamaphalaṃ 15 yaccāpātrāya
dadāti | aniṣṭadānaṃ bhavati yacca dattvā parikīrtyate | 2smayadānamāsuraṃ yaccāśraddhayā dadāti
krodhādrākṣasaṃ yaccā''kruśya dadāti dattvā vā''krośati | asaṃskṛtaṃ paiśācaṃ yaccāvajñātaṃ
dadāti dattvā vā'vajānīte
12.22
mumūrṣu stāmasaṃ yaccāprakṛto dadāti | ete dānopasargāḥ
yairupasṛṣṭaṃ dānamasiddhamasamarthamasvargya mayaśasyamadhruvamaphalaṃ bhavatyaphalaṃ vā
12.23
aṅgirāḥbahubhyo na pradeyāni gaurgṛhaṃ śayanaṃ striyaḥ
vibhaktadakṣiṇā hyetā dātāraṃ na bhajanti hi
12.24
ekā ekasya dātavyā na bahubhyaḥ kathañcana
sā tu vikrayamāpannā dahatyāsaptamaṃ kulam
12.25
viṣṇudharmottare- (3|300|35-36)
striyaṃ meṣamajañcaiva gāmaśvaṃ turagaṃ naram
ekamekasya dātavyamekasya bahavo'pi vā
12.26
ekaṃ bahūnāṃ [taddattaṃ dhruvaṃ narakamṛcchati] 10
ādāturnarakāya syāttathā dāturdvijottamāḥ
Linked texts (9)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras) — Aṅgiras, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit
- Prayāgarājatīrthamāhātmya — Sanskrit
- Dānavivekoddyota — Madanasīṅhadeva, Sanskrit