Danasagara 133
Dānasāgara 133
- Language
- Sanskrit
133.1
yatheṣṭasaṃkhyabrāhmaṇebhyo'rcitebhyastailamarcitam oṃ adyādi ''yuṣmabhyamantamuktvā dadyāt
roganāśaprāptikāmo'hametattailaṃ dadāni | pratigrahītāraḥ svastisāvitrīpāṭhānte tailamidaṃ viṣṇudaivatamiti vadeyuḥ | kāmastutyādi pūrvavat | atra nityamiti pada'-śravaṇād yathecchamāvṛttyā'3
dānam
iti mahārājādhirāja-niḥśaṅka-śaṅkara-śrīmadvallālasenadevaviracite
śrīdānasāgare 'vāradānāvarttaḥ
atha nānādaivata-māsopa-[lakṣita-niyatadinadānāvarttaḥ]¹ | (62)
vāmanapurāṇe (65|23kha-24ka) :māghe māsi tilāḥ śastāstiladhenuśca dānava
[idhmendhanādayaścānye mādhavaprītaye tu]²
133.2
pratigrahītṛvākyaṃ pūrvavat | evaṃ vakṣyamāṇamāsopa-¹lakṣiteṣu mudgādidāneṣvapi boddhavyam
²aśakta uktānāmekamapi dadyāt
tathā (65|24kha-25ka) :–
phālgune vrīhayo mudgā³ vastraṃ kṛṣṇajinādikam
govindaprīṇanārthāya⁴ dātavyaṃ puruṣarṣabha⁵
133.3
tathā (65|25kha-26ka) :–
caitre ¹¹citrāṇi vastrāṇi śayanānyāsanāni ca
viṣṇoḥ prītyarthametāni deyāni brāhmaṇeṣvatha¹²
133.4
pratigrahītṛvākyam¹| kāmastutyādi pūrvavat | [ daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānañca svīkāraḥ
śayanādidānavākye ²vicitravastrapadasthāne ³śayanāsanayoranyatarapadasya niveśo viśeṣaḥ| etāni
prajāpatidevatāni śayanāni svastisāvitrīpāṭhānantaraṃ pratigrahītṛvākyam⁴| kāmastutyādi
pūrvavat | ]⁵ śayanāsanayoḥ⁶ sparśaḥ svīkāraḥ
tathā (65|26kha-27ka) :—
[gandhāni mālyāni ⁷tathā]⁸ vaiśākhe surabhīni ca
deyāni dvijamukhyebhyo madhusūdanatuṣṭaye
133.5
dvijamukhyebhyo ⁹vidyātapaḥsampannebhyaḥ | ¹⁰vaiśākhābhoṣṭadine brāhmaṇebhyo'rcitebhyaścandanāgurukuṅkuma-¹¹[ karpūrakastūrikā ]-kākalīyakānāmanyatamamarcitaṃ dadyāt | oṃ adyāmukāmukasyagotrebhyo'mukāmukavedāmukāmuka¹²-śākhādhyāyibhyo'mukāmukadevaśarmabhyo¹³ yuṣmabhyaṃ madhusūdanatuṣṭaye etān gandhān dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte gandhā ete gandharvadevatā iti pratigrahītṛvākyam¹⁴ | kāmastutyādi pūrvavat | sparśaśca svīkāraḥ | mālyadāne gandhapadasthāne
etāni mālyānīti niveśo viśeṣaḥ | svastisāvitrīpāṭhānte etāni mālyāni viṣṇudevatānīti pratigrahītṛvākyam¹⁵ | kāmastutyādi pūrvavat | sparśaśca svīkāraḥ
tathā (65|27kha-ga)
[¹⁶udakumbhañca ¹⁷dhenuñca]¹⁸tālavṛntaṃ sacandanam
trivikramasya prītyarthaṃ dātavyaṃ sādhubhiḥ sadā
133.6
sadeti [saṃvatsaramapekṣyaṃ prati]¹⁹-saṃvatsaraṃ jyeṣṭhe deyamityarthaḥ | atra vaiśākhāmantaroktatvātvikramanāmakaṃvāccānukūlyaiprapahaṇam | arcittāya brāhmaṇāyārcitānudakumbhān¹ oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt | ²trivikramaprītyarthametānudakumbhān³ dadāni | svastisāvitropāṭhānte
[udakumbhā ete varuṇadaivatā iti]⁴ pratiprahītṛvākyam⁵ | kāmastutyādi pūrvavat | sparśanañca
svīkāraḥ | itaradānavākye ⁶udakumbhapadasthāne dhenu-sacandanatālavṛntapadayoranyatarasya niveśo
viśeṣaḥ | eṣā rudradaivatā dhenuḥ etadviṣṇudaivataṃ sacandanaṃ tālavṛntamiti pratigṛhītṛvākyam⁷
kāmastutyādi pūrvavat | pucchagrahaṇaṃ sparśanañca yathākramaṃ svīkāraḥ
tathā (62|38) :—
upānadyugalaṃ chatraṃ ⁸[navakambalakāni ca]
āṣāḍhe vāmanaprītyai dātavyāni ⁹[tu bhaktitaḥ]
133.7
navakambalakāni tu¹⁰ nūtanakambalāḥ | ¹¹āṣāḍhābhoṣṭadine brāhmaṇāyārcitāya upānadyugalamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | vāmana-[prītyai etadupānadyugalaṃ dadāni
svastisāvitrīpāṭhānte upānadyugalamidamuttānāṅgirodaivatamiti pratiprahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | ārohaṇañca svīkāraḥ | chatrādidānavākye upānadyugalapadasthāne chatranavakambalapadayoranyatarasya niveśo viśeṣaḥ | etat prajāpati]¹²-daivataṃ chatramete bṛhaspatidaivatā ¹³navakambalā iti pratiprahītṛvākyam¹⁴ | kāmastutyādikañca pūrvavat | daṇḍagrahaṇaṃ
¹⁵daśāgrahaṇapūrvakāṅgasparśanañca yathākramaṃ¹⁶ svīkāraḥ
tathā :—
ghṛtañca kṣīrakumbhāśca ghṛtadhenuḥ phalāni ca
śrāvaṇe śrīdharaprītyai dātavyāni vipaścitaiḥ¹⁷
133.8
'śrāvaṇābhīṣṭadine arcitāya brāhmaṇāyarcitaṃ ghṛtam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
śrīdharaprītayai etaddhṛtaṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte ghṛtamidaṃ viṣṇudaivatamiti pratigrahītṛvākyam² | kāmastutyādi pūrvavat | sparśanaśca svīkāraḥ | ³aparadānavākye
ghṛtapadasthāne kṣīrakumbhādipadānā⁴-manyatamasya ⁵niveśo viśeṣaḥ | ete viṣṇudaivatāḥ kṣīrakumbhāḥ eṣā viṣṇudaivatā ghṛtadhenuḥ etāni⁶ vanaspatidaivatāni phalāni iti pratigrahītṛvākyam⁷ | kāmastutyādi pūrvavat | [sparśanaṃ pucchagrahaṇaṃ sparśanañca yathākramaṃ]⁸ svīkāraḥ
ghṛtadhenudānaṃ matsyapurāṇoktavidhinā
tathā (65|36) :māsi bhādrapade dadyāt pāyasaṃ madhusarpiṣā⁹
haṣīkeśaprīṇanārthaṃ lavaṇaṃ ¹⁰saguḍaudanam
133.6-2
¹¹bhādrapadābhimatadine brāhmaṇāyarcitāya ghṛtamadhuyuktaṃ pāyasamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | hṛṣīkeśaprīṇanārthametamarpirmadhusahitaṃ pāyasaṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte ¹²pāyasamidaṃ prajāpatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam¹³ | kāmastutyādi pūrvavat
[sparśanaśca svīkāraḥ |]¹⁴ ¹⁵saguḍaudanalavaṇadānavākye ''etat guḍaudanasahitalavaṇa-[miti
vyūhanīyam]¹⁷ | svastisāvitrīpāṭhānantaraṃ lavaṇamidaṃ somadaivatamiti pratigrahītṛvākyam¹⁸
¹⁹[pūrvavat kāmastutyādikam] | ²⁰sparśanaśca svīkāraḥ
tathā (65|40) : -
'tilāṃsturaṅgaṃ' vṛṣabhaṃ dadhitāmrāyasādikam
prītyarthaṃ padmanābhasya [deyamāśvayuje naraiḥ]
133.10
tathā (65|41) : -
rajataṃ kanakaṃ 'dīpaṃ maṇimuktāphalādikam
dāmodarasya prītyarthaṃ dadyādvai' kārttike naraḥ
133.11
kharoṣṭrāśvatarānāgāñśakaṭādyamajāvikam
dātavyaṃ keśavaprītayai māsi mārgaśire naraiḥ
133.12
prāsādanagarādīni gṛhaprāvaraṇādikam
10nārāyaṇasya tuṣṭyarthaṃ pauṣe deyāni śaktitaḥ
133.8-2
iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | praveśaśca svīkāraḥ | aparadānavākye
prāsādapada¹-sthāne ²teṣāmanyatamapadasya niveśo viśeṣaḥ | [etadviṣṇudaivataṃ nagaram ]³ eṣa
viṣṇudaivato grāmaḥ eṣa viṣṇudaivataḥ kharvaṭaḥ⁴ etadviṣṇudaivataṃ gṛham ⁵etadbṛhaspatidaivataṃ
prāvaraṇam ⁶eṣā prajāpatidaivatā śayyeti svastisāvitrīpāṭhānte pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | nagaragrāmakharvaṭānāṃ⁷ ⁸pradakṣiṇakaraṇaṃ gṛhasya praveśo vastrasya daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānaṃ [śayyāyāḥ sparśanaṃ svīkāram ]⁹
mahābhārate (anu-66
133.13
) :—
māghe māsi tilān yastu brāhmaṇebhyaḥ prayacchati
sarvasattva¹⁰-samākīrṇaṃ narakaṃ sa na paśyati¹¹
133.62
¹²māghe māsyabhimatadine brāhmaṇebhyo'rcitāṃstilān oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | mahābhāratokta-māghamāsikatiladānaphalaprāptikāmo'hametāṃstilān dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvoktatiladānavat
tathā ( anu-66
133.14
) :—
kaumude śuklapakṣe tu yo'nnadānaṃ karoti hi
sa santarati durgāṇi ¹³pretya cānantyamaśnute
133.15
kaumude kārtike kārtikābhimataśuklatithau annamarcitamarcitāya brāhmaṇāya oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt | mahābhāratokta-kaumudavihitānnadānaphalaprāptikāmo'hametadannaṃ dadāni
svastisāvitrīpāṭhānte annamidaṃ prajāpatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi
pūrvavat | ¹⁴sparśaśca svīkāraḥ
padmapurāṇe :—
rasadhenuṃ tathā dattvā kārtike māsi pārthiva
sarvān kāmānavāpnoti nityaṃ sugatibhāg bhavet
133.16
'pārthiveti sambodhanam | tathā dattveti padmapurāṇoktarasadhenuparigrahaḥ | kārtikamāsikābhimatadine dhenudānavidhinā rasadhenuṃ dadyāt matsyapurāṇapadmapurāṇayorvidhānasāmyāt
dānavākye tu kāmanāyāmamukakāmo'hamiti viśeṣaḥ
viṣṇudharmottare (3|317|6kha) :tilapradānānmāghe tu yāmyaṃ lokaṃ na gacchati
māghamāsikābhīṣṭadine brāhmaṇayārcitāya tilānarcitān oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | yamalokānupasarpaṇaptikāmo'hametān tilān dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte
tilā ete prajāpatidaivatā iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | muṣṭigrahaṇaśca
svīkāraḥ
tathā (3|317|10ka) :priyaṅgu' 'phālgune dattvā priyo bhavati bhūtale
133.17
[ priyaṅguḥ kāunīti ] | phālgunamāsikābhimatadine arcitāya brāhmaṇāyarcitāṃ
priyaṅgum oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | viṣṇudharmoktaphālgunavihitapriyaṅgudānaphalaptikāmo'hametāṃ priyaṅgu dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat
tathā (3|317|10kha) :caitre citrāṇi vastrāṇi [saubhāgyaṃ mahadaśnute]
dattveti sambandhaḥ | caitramāsikābhimatadine arcitāya brāhmaṇāyarcitāni vicitravastrāṇi oṃ [adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt ]' | mahāsaubhāgya - "ptikāmo'hametāni
'vicitravastrāṇi dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte vastrāṇīmāni bṛhaspatidaivatāni iti
pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | daśāgrahaṇapūrvakaparidhāna svīkāraḥ
tathā (3|317|11ka) :apūpānāṃ pradānena vaiśākhe svargamaśnute
133.118
apupā pūyā¹ iti prasiddhāḥ| ²vaiśākhamāsikābhīṣṭadine ³brāhmaṇāyārcitāyāpūpānarcitān
oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | svargaprāptikāmo'hametānapūpān dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte apūpā ete prajāpatidevatā iti⁴ pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi
pūrvavat | sparśanañca svīkāraḥ
tathā (3|317|11kha) :—
chatradānāttathā jyeṣṭhe sarvakāmānupāśnute⁵
⁶jyaiṣṭhamāsikābhīṣṭadine [ brāhmaṇāyārcitāya chatramarcitam ]⁷ oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | ⁸amukaprāptikāmo'hametacchatraṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte chatramidaṃ
prajāpatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | daṇḍagrahaṇañca svīkāraḥ
tathā (3|317|10ga) :—
dattvā copānahau ⁹svarga māṣāḍhe dhruvamaśnute
133.16-2
āṣāḍhamāsikābhimatadine brāhmaṇāyārcitāyārcite upānahau¹⁰ oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | [ viṣṇudharmottarokta āṣāḍhavihitopāna-]¹¹ddānaphalaprāptikāmo'hamete upānahau
dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte upānahāveta uttānāṅgirodaivata iti¹² pratigrahītṛvākyam
kāmastutyādi pūrvavat | ārohaṇa¹³ svīkāraḥ
tathā (3|317|12ka) :—
śrāvaṇe vastradānasya kīrtitaṃ sumahat phalam
¹⁴śrāvaṇamāsikābhimatadine ¹⁵brāhmaṇāyārcitāyārcitaṃ vastram oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | viṣṇudharmottaroktaśrāvaṇavihitavastradānaphalaprāptikāmo'hametadvastraṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte vastramidaṃ bṛhaspatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat
daśāgrahaṇapūrvakañca ¹⁶paridhānaṃ svīkāraḥ
tathā (3|317|12kha) : -
proṣṭhapade [ tathā māsi ]1 pradānāt phāṇitasya tu2
133.20
tathā (3|317|13ka) :āśvine ghṛtadānena rūpavānabhijāyate
133.21
tathā (3|306|64kha-65ka) :takramaśvayuje māsi yastu dadyāddvijātiṣu
ārogyaṃ mahadāpnoti yatra yatrābhijāyate
133.22
tathā (3|317|13kha) :kārtike dīpadānena marvataujvalyamāpnuyāt
kattikamāsābhimatadine arcitāya brāhmaṇāyācitaṃ dīpaṃ yathāśakti pittalatāmralohakāṣṭha¹mṛttikāyaṣṭīnāmanyatamayaṣṭisthaṃ² jvālayitvā ³oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | ⁴sarvataujvalyaprāptikāmo'hametaṃ dīpaṃ dadāni | pratigrahītā ⁵svastisāvitrīpāṭhānte dīpo'yaṃ
viṣṇudaivata iti vadet | kāmastutyādi pūrvavat | sparśanañca svīkāraḥ | atrānukalpapi
pittalayaṣṭyādikaṃ phalabāhulyād yathāśakti grahītavyam
tathā (3|317|14ka) :—
lavaṇaṃ mārgaśīrṣe tu dattvā saubhāgyamaśnute⁶
mārgaśīrṣābhimatadine arcitāya brāhmaṇāyācitaṃ lavaṇam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā
dadyāt | saubhāgyaprāptikāmo'hametallavaṇaṃ⁷ dadāni | ⁸svastisāvitrīpāṭhānte lavaṇamidaṃ
sāmadaivatamiti pratigrahītṛvākyam | ⁹kāmastutyādi pūrvavat | sparśanañca svīkāraḥ
tathā (3|317|14kha) :—
pauṣe kanakadānena parāṃ puṣṭiṃ tathaiva ca
Linked texts (3)
- Śrītattvanidhi — Kṛṣṇarājasārvabhauma, Sanskrit
- Vāmanapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kṛtyamahārṇava — Vācaspatimiśra, Sanskrit