Danasagara 135
Dānasāgara 135
- Language
- Sanskrit
Contents
- 135.35 — 1 part
135.1
brāhmaṇebhya iti bahuvacanaṃ māsi māsīti śravaṇāt 'prayogabahutvāpekṣam | paurṇamāsyupa-saṃhārāt dvādaśyapi śuklā grāhyā | yathecchakālaṃ pratimāsikaśukladvādaśīpañcadaśyorarcitāya brāhmaṇāyārcitān yavān oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | [mahābhāratoktaghṛtākṣatadānaphalaprāptikāmo'hametaṃ ghṛtākṣataṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānantaraṃ ghṛtākṣatamidaṃ viṣṇudaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat |]⁴ ⁵muṣṭigrahaṇaśca
svīkāraḥ
iti mahārājādhirājaniḥśaṅkaśaṅkara-śrīmadvallālasenadevaviracite
dānasāgare'niyata-māsikatithidānā vartaḥ
atha nānādaivata-māsaniyata-tithidānāvrateḥ| (64)
āgneyapurāṇe :yo dadāti dvijebhyastu' tṛtīyāyāmupānahau
vaiśākhaśuklapakṣe tu sacchatrakarakānvite
135.2
dvijebhya iti bahuvacanaṃ prayogabahutvāpekṣam
na tasya manaso [dāho martye ] 2-loke hi jāyate
sarvvavyādhivinirmuktaḥ śriyaṃ putrāṃśca vindati
135.3
kālādiha yadā yāti yamalokādvijottamaḥ
yānañcāśvatarīyuktaṃ sarvvahemavibhūṣitam
135.4
divyāṅganābhirākīrṇaṃ 'sarvvaratnamayaṃ śubham
upatiṣṭhati viprendra sarvvakāmaphalapradam
135.5
atra yajamāno vaiśākhaśuklatṛtīyāyāṃ brāhmaṇāyorcitāya chatrakamaṇḍalusahitamupānadyuga'marcitam dadyāt | "oṃ adyāmukagotrāyāmukavedā muka-śākhādhyāyine'mūkadevaśarmaṇe
tubhyamāgneyapurāṇokta-cchatra-"karakānvitopānayugadāna phala'- prāptikāmo'hametacchatrakarakānvitamupānadyugaṃ dadāni | pratigrahītā svastītyuktā sāvitrīṃ paṭhitvā upānadyuga-midamuttānāṅgirodaivatamityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭhet | tata oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ
tubhyamahaṃ dakṣiṇāmidaṃ kāñcanaṃ dadāni | pratigrahītā svastītyuktvā [sāvitrīṃ paṭhitvā]
upānadyugaṃ paridadhyāt
viṣṇuḥ :vaiśākhe māsi tṛtīyāyāmupoṣitā'kṣatairvāsudeva-^[1] [mabhyarcya tāneva hutvā dattvā ca]
pāpebhyaḥ pūto bhavati
^[2] yacca tasminnahani prayacchati ^[3] tadakṣayyamavāpnoti
135.6
viṣṇudharmottare (3|317|31kha-32ka) :^[16] vaiśākhe śuklapakṣe tu tṛtīyāyāṃ dvijottamāḥ^[17]
^[18] yaddadāti ^[19] naraśreṣṭhastattadakṣayamucyate
135.7
viśeṣeṇa tathā ^[20] dānamakṣatānāṃ mahāphalam
135.8
(3|317|32kha)
śuklatṛtīyāvihitākṣatadānaphalaprāptikāmo'hametānakṣatān dadāni | svastyādikhokārāntaṃ
'pūrvavat | vastuntaradāne tu 2tattaddavyanāma tattaddevatotkīrttanaṃ svīkāraśconneyaḥ
tathā (3|310|34) :-māsi bhādrapade śuklanavamyāṃ dvijapuṅgavāḥ
4godhūmabhaktān saguḍān dattvā puṇyamavāpnuyāt
135.6-2
arcitāya brāhmaṇāyocitaṃ saguḍaṃ godhūmabhaktam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
puṇyaprāptikāmo'hametat saguḍaṃ godhūmabhaktaṃ dadāni | pratigrahītā svastimāviṣṇopāṭhānte
godhamabhaktamidaṃ prajāpatidaivatamiti vadet | kāmastutyādi pūrvavat | sparśaṃnaṃ khokāraḥ
"yamaḥ :kārtikasya tamisre tu 10 māghasya navamītithau
ahorātroṣitaḥ snātvā dharmarājāya bhojayet
vidhivad brāhmaṇān śaktyā "svargaloke mahīyate
135.10
śaktetyabhidhānād yatheṣṭaṃ [brāhmaṇānāṃ bahutvamatra] 12 vivakṣitam | kārtikakṛṣṇānavamyāṃ
māghakṛṣṇānavamyāṃ vā dānam | 13tatra dānadinapūrvataradine pūrvavaddhaviṣyabhojanādi kṛtvā
mūryyādidevatābhya upavāsapūrvvakayamokta-kārtikakṛṣṇānavamīvihita brāhmaṇabhojanakarma mayā
karttavyamiti nivedya oṃ śra upoṣyoparadine dharmarājoddeśena brāhmaṇān bhojayiṣyāmīti
saṅkalpadyāṣṭamyāmapoṣva navamyā dharmarājoddeśena yathāśaktyupasthāpitabrāhmaṇebhyo'rcitebhyā' 'rcitāni bhojanāni dadyāt | oṃ adyāmukasāgotrebhyā 'mukavedā mukaśākhādhyāyibhyo'mukadevaśarmabhyo'rcitebhyo' yuṣmabhyaṃ soktakarmmasvargaprāptikāmo'hametānyupakaraṇasahitāni bhojanāni
dadāni| dharmarājaḥ prīyatām| pratigrahītāraḥ svastisāvitrīpāṭhānte 'bhojanānīmāni
prajāpatidaivanānītyuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭheyuḥ| [sampradānabahutvañca bahuvacanohena]²
dakṣiṇā pūrvavat| 3sparśaḥ svīkāraḥ| evaṃ māgha-kṛṣṇanavamyāmapi dadyāt| tatra ca
nivedanavākye kārttikapadasthāne māghapadaniveśo viśeṣaḥ
viṣṇuḥ :–
pauṣyāṃ samatītāyāṃ kṛṣṇapakṣadvādaśyāṃ sopavāsastilaiḥ [snātaḥ tilodakaṃ] dattvā tilairvāsudevamabhyarcya 'tāneva hutvā dattvā bhuktvā ca sarvapāpebhyaḥ pūto bhavati
135.17
pauṣapaurṇamāsīmatikramya yā kṛṣṇadvādaśī tasyāḥ pūrvataradine pūrvavadviprebhyobhojanādi kṛtvā
sūryādidevatābhyo viṣṇukrūktasopavāsa 1°kṛṣṇadvādaśīvihitatilasnānatilatarpaṇa-tiladravyakavāsudevārttana''-tilahoma¹2-[tiladānatilabhojanakarma mayā karttavyamiti nivedya śva upoṣyāparadine
tilasnāna-tilatarpaṇa-tiladravyakavāsudevārttana-tilahoma-tiladāna]¹³-tilabhojanānyahaṃ kariṣye iti
saṅkalpaṃ kuryāt| tato niyamena suptvā 14 ekādaśīdina upoṣya dvādaśyāṃ prātastilaiḥ snātvā pitṛṃstilaistarpayitvā tilairvāsudevamarcayitvā vāsudevāya svāheti tilānagnau hutvā [śūdro brāhmaṇadvārā
kārayitvā]¹5 arcitāya brāhmaṇāyārcitān tilān oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
¹[sarvapāpapūtatvaptikāmo'hametāṃstilān dadāni | pratigrahītā svastisāvitrīpāṭhānte tilā
ete prajāpatidaivatā iti vadeta |] kāmastutyādi pūrvavat
135.11
muṣṭigrahaṇañca svīkāraḥ
tato bhojanaṃ tilaiḥ kuryyāt
yamaḥ :māghā'dhakāradvādaśyāṃ tilairhutvā hutāśanam
tilān dattvā ca viprebhyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
135.5-2
māghakṛṣṇadvādaśyāṃ 1kṛtanityo 2yathāvidhyagnimupasamādhāya 3oṃ prajāpataye svāheti
tilān hutvā śūdro brāhmaṇadvārā homaṃ kārayitvā ['rcitebhyo yatheṣṭasaṃkhyabrāhmaṇebhya]4-stilānarcitān oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
135.12
[ sarvapāpapramocakatva] - prāptikāmo'hametān
tilān dadāni | svasyādi-[svīkārāntamantrokta]6-tiladānavat
7[ kūrmapurāṇe (2|26|25) :māghamāse8 [tamistre tu]9 dvādaśyāṃ samuṣoṣitaḥ
śuklāmbaradharaḥ kṛṣṇāṃstilaॅhutvā hutāśanam
135.13
[pradadyād brāhmaṇebhyastu 10 tilāneva samāhitaḥ |]11
janmaprabhṛti yat pāpaṃ sarva tarati vai dvijaḥ
135.14
māghakṛṣṇādvādaśyāḥ pūrvataradine 12 pūrvavaddhaviṣyabhojanādi13 kṛtvā sūryādidevatābhyaḥ kūrmapurāṇoktamāpannāma-tiladānakarma mayā kartavyamiti nivedya oṃ14 śva upoṣya dvādaśyāṃ tilahomapūrvakatiladānakarmāhaṃ kariṣya iti saṅkalpya niyamena suptvā 15 paradine kṛtanitya 16 upoṣyāparadine
tathāvidhyagnimupasamādhāya prajāpataye svāheti tilān hutvā śūdro brāhmaṇadvārā homaṃ
kārayitvā yatheṣṭasaṃkhyabrāhmaṇebhyo'rcitebhyastilānarcitān oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
janmaprakṛtikṛtapāpataraṇakāmo'hametān tilān dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvatiladānavat 17 |]
āgneyapurāṇe :jaladhenuṃ pravakṣyāmi sarvvakilviṣanāśinīm¹
²dattā yā prītaye rājan jalaśāyijagatpateḥ³
135.15
jalakumbhaṃ sabhṛṅgāraṃ suvarṇarūpyasaṃyutam
garbhasthānāni ⁴ratnāni dattvā ca sapta mukhyataḥ⁵
135.16
saptadhānyayutaṃ tadvadguḍadhenuryathā purā
sitavastrayugacchannaṃ ⁶dūrvvāpallavaśobhitam
135.17-2
gandhapātrairyutaṃ ¹⁰[dikṣu sita]-yajñopavītinam
sacchattraṃ ¹¹sahopānatkaṃ viṣṭaraiḥ parivāritam
135.18
catvāri tilapātrāṇi ¹³khadicchvauḍumbarāṇi ca
¹⁴dadhipātreṇa saṃyuktaṃ ¹⁵ghṛtakṣīravatā mukhe
135.19
dvādaśyāṃ śuklapakṣe tu āṣāḍhasya nṛpottama
upoṣitaḥ samabhyarcya keśavaṃ jalaśāyinam
135.20
gandhapuṣpopahāraiśca yathāvibhavavistarāt
saṅkalpya jaladhenuñca pūjayedvratasaktaṃ tathā¹⁶
135.21
¹vatsakaṃ ²jalakumbhacaturthabhāganirmitaṃ guḍadhenau tathā darśanāt
sitavastradharaḥ śānto vīro vigatamatsaraḥ
dadyādanena mantreṇa prītaye jalaśāyinaḥ
135.22
jalaśāyī jagadyoniḥ prīyatāṃ mama keśavaḥ
³payomedhī ⁴payovāso payasā śayanaṃ hareḥ
135.23
payodharāsi me devi iha loke paratra ca
⁵[iti matvā] jagannāthaṃ viprāya pratipādayet
⁶[apakvānnena tiṣṭheta] ahorātramataḥ param
135.24
anena vidhinā dattvā jaladhenuṃ ⁷yatavrataḥ
sarvān kāmānavāpnoti ye divyā ye ca mānuṣāḥ
135.25
kadā śarīre ⁸[na vyādhimāpnoti] ⁹puruṣo nṛpa
¹⁰dattvā ¹¹jalamayīṃ dhenuṃ ¹²viṣṇulòkañca gacchati
135.26
jalakumbhamayī¹-²mala yathoktopakaraṇayutāṃ ³dhenudānāvarttasyāgneyapurāṇokta-guḍadhenvavayavālaṅkāropakaraṇayutāṃ dhenucaturthabhāgajalanirmitaivaṃrūpavatsa⁴-sahitāṃ jaladhenumarcitā⁵-marcitāya
brāhmaṇāya jalaśāyī jagadyonirityādi sārddhaślokaṃ paṭhitvā oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt
āgneyapurāṇoktāṣāḍha--śukladvādaśīvihitajaladhenudāna⁶--phalaprāptikāmo'hametāṃ⁷ laghveṇa-kājinasthāpitakumbhasthadhenucaturthāṃśajalamaya--saśṛṅgāra--suvarṇaraupya--sapta--[ratna-sapta]⁸-- dhānyayutaśuktikarṇekṣupāda-⁹śucimuktāphalekṣaṇasitasūtrasirāla¹⁰-sitakambala-tāmrapātra¹¹--pṛṣṭha--sitacāmararomakavidrumauprayugala¹²-navanītastanakṣaumapuccha kāṃsyopadohendranīlatāraka nānāphalasamāyukta-¹³gandhakaraṇḍakaghrāṇa sitavastrayugacchanna¹⁴--¹⁵dūrvāpallavaśobhita-gandhapātrasahita-sitayajñopavīti-¹⁶sacchatropānatka--viṣṭara---tilapūrṇatāmrapātracatuṣṭayayuta---ghṛtakṣīradadhipūrṇapātrayuta--¹⁷mukhavatsasahitāṃ
kṛṣṇājinasthajalakumbhamayīṃ śṛṅgārasuvarṇaraupya-sapta-¹⁸ratna-saptadhānyayutāṃ śuktikarṇāmikṣupādāṃ
muktāphalekṣaṇāṃ sitasūtrasirālāṃ sitakambalagalakambalāṃ¹⁹ tāmrapātrapṛṣṭhāṃ²⁰ sitacāmararomikāṃ
vidrumauprayugāṃ²¹ navanītastanīṃ kṣaumapucchāṃ kāṃsyopadohāmindranīlatārakāṃ nānāphalasamāyuktāṃ
gandhakaraṇḍaghrāṇāṃ sitavastrayugacchannāṃ ²²dūrvāpallavaśobhitāṃ ²³gandhapātracatuṣṭayayutāṃ sitayajñopavītinīṃ ²⁴sacchatropānatkāṃ ²⁵viṣṭaratilapūrṇatāmrapātracatuṣṭayayutāṃ dadhighṛtakṣīrapūrṇapātra²⁶saṃyuktamukhīṃ jaladhenuṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte jaladhenuriyaṃ viṣṇudaivateti
pratigrahītā vadet | kāmastutirdakṣiṇā ca pūrvavat | pucchagrahaṇaṃ svīkāraḥ | [tato dānadine apakkānnāśī¹ bhavet |]²
viṣṇudharme³ :—
śrāvaṇe śuklapakṣe tu dvādaśyāṃ prīyate nṛpa
gopradānena deveśo⁴ yat pūrvaṃ kathitaṃ tava
135.27
pauṣaśukle tu tadvacca dvādaśyāṃ ghṛtadhenukām
ghṛtārciḥ-prīṇanārthāya⁶ pradadyāta phaladāyinīm
135.28
tathaiva māghadvādaśyāṃ pradattā tilagāṃnṛpa
keśavaṃ prīṇayatyāśu sarvakāmāṃśca¹¹ yacchati
135.26-2
jyaiṣṭhe māsi site pakṣe dvādaśyāṃ jaladhenukām¹³
¹⁴dattvā yathāvadvidhinā proṇayatyambuśāyinama¹⁵
135.30
yathāvadvidhineti viṣṇudharmokta' jaladhenuvidhi grahaṇam | brāhmaṇāyārcitāya dhenudānāvartastha-viṣṇudharmokta jaladhenumarcitāṃ dadyāt
viṣṇudharmottare (3|316|26-31) :dvādaśyāṃ caitaśuklasya citravastraprado naraḥ
akṣayyaṃ phalamāpnoti nākalokañca gacchati
135.31
vaiśākhamāsadvādaśyāṃ rukmadānāttathaiva ca
chatropānahayordānājjyaiṣṭhe māsi dvijottamāḥ
135.32
tathaiva ceti prathamamāsokta-phalānuṣaṅgaḥ
'[āstīrṇa śayanaṃ dattvā prīṇayedbhogiśāyinam |]
āṣāḍhaśukladvādaśyāṃ śvetadvīpe mahīyate
135.33
' [āstīrṇa śayanaṃ dattvā śvetadvīpe mahīyate] [iti sambandhaḥ |]
śrāvaṇe vastradānena viṣṇuloke mahīyate
godaḥ prayāti golokaṃ māsi bhādrapade dvijāḥ
135.34
prīṇayedvaśvaśirasamaśvaṃ' dattvā tathāśvine
viṣṇulokamavāpnoti kulamuddharati svakam
135.35
saromavastradānena kārtike divamāpnuyāt
pradānaṃ lavaṇānāntu mārgaśīrṣe mahāphalam
135.35.p1
[saromavastramityanena tūlapaṭokānāṃ grahaṇam' |]
135.36
tathā (3|316|32) :"[dhānyānāñca tathā] pauṣe "dāruṇāṃ cāpyanantare
phālgune sarvagandhānāṃ nāla kāryyā vicāraṇā
135.37
1[anantare māghe] dānaṃ mahāphalamityanuṣajyate2| atra yatrāpi dvādaśyulle kho nāsti
tatrāpi samabhivyāhārāt dvādaśyonneyā3
caitraśukladvādaśyāṃ yathāśakti nānāvarṇavastramarcita4-marcitāya brāhmaṇāya oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt | viṣṇudharmoktarokta-dvādaśīvihitacitra5-vastradānaphalaprāptikāmo'hametaccitra6-vastraṃ dadāni | pratigrahītā svastisāvitrīpāṭhānte vastramidaṃ bṛhaspatidaivatamiti
vadet | kāmastutyādi pūrvavat | daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānañca7 svīkāraḥ | vaiśākhaśukladvādaśyāṃ kāñcanadānavākye viṣṇudharmoktarokta-dvādaśovihita-rukmadānaphalaprāptikāmo'hametadrukmamiti niveśyam8 | svastisāvitrīpāṭhāmantaraṃ 9rukmamidamagnidaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | sparśaśca svīkāraḥ | 10jyeṣṭhaśukladvādaśyāṃ chatropānadyuga11-dānavākye viṣṇudharmoktarokta-dvādaśīvihita chatropānadyuga12 dānaphalaprāptikāmo'hametacchatropānadyugamamiti'' niveśanīyam | svastisāvitrīpāṭhāmantarametacchatropānadyuge prajāpatyuttānāṅgirodaivate14 iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | chatradaṇḍagrahaṇamupānadyugārohaṇañca15 svīkāraḥ | āṣāḍhaśukladvādaśyāṃ khaṭopari-tūlikādiviracita16-śayanāyadānavākye sotkarṣaśvetadvīpaprāptikāmo'hametacchayanīyamiti17 niveśyam18| vākyāntaraṃ
prīyatāṃ bhogiśāyīti vadet | svastisāvitrīpāṭhāmantaram etacchayanaṃ prajāpatidaivatamiti
pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | sparśaśca19 svīkāraḥ | śrāvaṇaśukladvādaśyāṃ
vastradānavākye sotkarṣaviṣṇulokaprāpti-20kāmo'hametadvastramiti 21niveśyam | svastisāvitrīpāṭhāmantaraṃ vastrametadbṛhaspatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat
¹[daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānaṃ ] svīkāraḥ | ²[ bhādrapadaśukladvādaśyāṃ godānavākye golokaprāptikāmo'hametāṃ gāmiti niveśyam³ | svastisāvitrīpāṭhāmantaraṃ gauriyaṃ⁴ rudradevateti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | pucchagrahaṇaṃ svīkāraḥ | ] āśvinaśukladvādaśyāmaśvadānavākye viṣṇudharmottarokta-dvādaśīvihitāśvadānaphalaprāptikāmo'ha-⁵metamaśvamiti niveśyam⁶ | vākyānantarañca⁷ prīyatāmaśvaśirā iti⁸ vadet | svastisāvitrīpāṭhāmantaramaśvo'yaṃ yamadaivata iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | karṇagrahaṇaṃ⁹
svīkāraḥ | kārttikaśukladvādaśyāṃ tūlapaṭo¹⁰-dānavākye svargaprāptikāmo'hametatsara romavastramiti¹¹
niveśyam¹² | svastisāvitrīpāṭhāmantaraṃ vastramidaṃ bṛhaspatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam
kāmastutyādi pūrvavat | [daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānaṃ]¹³ svīkāraḥ | [mārgaśīrṣa¹⁴-śukladvādaśyāṃ
saindhava-sāmbhari-krakacāhyalavaṇānāmanyatamadānavākye viṣṇudharmottarokta-dvādaśīvihitānyetāni¹⁵ lavaṇānyahaṃ dadāni | svastisāvitrīpāṭhānte lavaṇānyetāni samudradaivatānoti
pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat |]¹⁶ ¹⁷pauṣaśukladvādaśyāṃ dhānyadānavākye viṣṇudharmottarokta-dvādaśīvihita-dhānyadānaphalaprāptikāmo'hametaddhānyamiti¹⁸ niveśyam | svastimāvitrīpāṭhāmantaraṃ¹⁹ dhānyamidaṃ²⁰ prajāpatidaivatamiti²¹ pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat
²²[muṣṭigrahaṇaṃ²³svīkāraḥ|] māghaśukladvādaśyāṃ dārudānavākye viṣṇudharmottarokta-dvādaśīvihitadārudānaphalaprāptikāmo'hametāni dārūṇīti niveśyam¹ | svastisāvitrīpāṭhānantaraṃ dārūṇyetāni viṣṇudaivatānoti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | sparśanaṃ² svīkāraḥ
phālgunaśukladvādaśyāṃ paribhāṣokta-[sarvagandhadānavākye viṣṇudharmottarokta-dvādaśīvihita ]³-sarvagandhadānaphalaprāptikāmo'ha-[ metāni sarvagandhānīti niveśyam | svastisāvitrīpāṭhānantaraṃ
sarvagandhā ete gandharvadaivatā iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | sparśanaṃ
svīkāraḥ | sarvaścaitanniveśanaṃ viṣṇudharmottarokta-dvādaśīvihita-citravastradānaphalaprāptikāmo'ha]⁴
metaccitravastramiti sthāne kāryyam | etāsveva dvādaśīṣu⁵ tattadukta-⁶nakṣatrayuktāsu tattaduktadravyadāne⁷ phalādhikyam
tathā hi⁸ (3|316|33-37) :—
⁹bhāgyarkṣasaṃyutā caive dvādaśī syānmahāphalā
¹⁰bhāgyarkṣaṃ pūrvaphalguno | mahāphaletyanantarokta-dvādaśīvihita-¹¹[tattaddānaphalānyevātra]
mahānti bhavantītyarthaḥ¹²
hastayuktā ca vaiśākhe jaiṣṭhe ca svātinā¹³ tathā
[prauṣṭhapade tathāṣāḍhe]¹⁴ mūlopetā ca vaiṣṇave
135.38
vaiṣṇave¹⁵ śrāvaṇa ityarthaḥ
tathā bhādrapade māmi¹⁶ ¹⁷śravaṇena ca saṃyutā
¹⁸[āśvine dvādaśī puṇyā bhavatyājarkṣasaṃyutā
135.36-2
ājarkṣaṃ pūrvabhādrapadā
kārttike revatīyuktā saumye kṛttikayā tathā
saumyo mārgaśīrṣeḥ
pauṣe mṛgaśiropetā māghe cādityasaṃyutā
135.40
]
1ādityaṃ punarvasu
phālgune puṣyasahitā dvādaśī 2pāvanī parā
nakṣatrayuktāsvetāsu tathā dānamupoṣitam
sarvvaṃ mahāphalaṃ jñeyamanantaṃ dvijasattamāḥ
135.41
mahābhārate(anu-68|16ka-20ka) :—
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāñca tilān 10[dayād dvijātiṣu]
tilā bhakṣayitavyāśca sadā 11tvālabhanañca taiḥ
kāryyaṃ satatamitchadbhiḥ 12śreyaḥ sarvvātmanā gṛhe
135.42
jāvālaḥ : -
'śṭatānnamudakumbhañca vaiśākhyāntu viśeṣataḥ
nirdiśya dharmarājāya godānaphalamāpnuyāt
135.43
tathā :suvarṇatilasaṃyuktaistu brāhmaṇān sapta pañca vā'
tarpayedudapātraistu" brahmahatyāṃ vyapohati
135.44
yamaḥ :vaiśākhyāmeva vidhivad bhojayed brāhmaṇān daśa
trirātramuṣitaḥ snātvā kṛparaṃ prayataḥ śuciḥ
135.45
gaurān vā yadi vā kṛṣṇān tilān caudreṇa saṃyutān
dattvā daśasu vipreṣu tāneva svasti vācayet
135.46
¹[svasti vācayet] pratigrahavidhiṃ kārayedityarthaḥ
prīyatāṃ dharmarājeti ²pitṝn devāṃśca tarpayet
yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ ³tatkṣaṇādeva naśyati
135.47
⁴pitṝn devāṃśca tarpayedityanena pārvaṇaśrāddhaṃ kuryyādityuktam
⁵śrayutāyutañca tiṣṭheta svargaloke na saṃśayaḥ
māmeva tu na paśyettu na ca pāpena lipyate
135.48
paurṇamāsyāḥ pūrvaṃ ⁶pañcamadine ⁷kṛtaikabhaktādiḥ pūrvavata sūryyādidevatābhyastrirātropavāsa⁸[ pūrvvaka-yamokta ]-vaiśākhapaurṇamāsī-vihita-madhutiladāna-brāhmaṇa-⁹kṛśarabhojana-¹⁰ [ karmma mayā
karttavyamiti nivedya saṅkalpayet | oṃ śva ārabhya] trirātramupoṇyāpare'hani¹¹ paurṇamāsyāṃ daśabhyo
¹²brāhmaṇebhyo madhuyuktāṃstilān¹³-rcitān oṃ adyādi ¹⁴yuṣmabhyamantamuktvā dadyāt | yamoktadaśabrāhmaṇa sampradānaka-madhu-¹⁵yuktatiladānaphalaprāptikāmo'hametān ¹⁶sakṣaudrān tilān dadāni
prīyatāṃ dharmarājaḥ | pratigrahītāraḥ svastisāvitrīpāṭhānte tilā ete prajāpatidevatā iti
vadeyuḥ | kāmastutyādi pūrvvavat | [ muṣṭigrahaṇaśca svīkāraḥ | ]¹⁷ tato ¹⁸yatnatastāneva
brāhmaṇān kṛśaraṃ bhojayet | ¹⁹tataḥ pārvaṇavidhinā ²⁰śrāddhaṃ samadhutilaireva kuryyāt | ²¹etattu
dānaṃ brāhmaṇakṣatriyayoreva ²²vaiśyaśūdrayostrirātraniṣedhāt
tathā ca mahābhārate :caturthabhaktakṣapaṇaṃ vaiśye śūdre vidhīyate²³
trirātrantu na ²⁴dharmajñai rīritaṃ brahmavādibhiḥ
135.46-2
tathā :—
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāñca¹ brāhmaṇāt sapta ²pañca vā
kṣaudrayuktaistilaiḥ kṛṣṇairvārccayed³ yadi vetaraiḥ⁴
135.50
⁸prīyatāṃ dharmarājeti yadvā manasi varttate
yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati
135.51
¹⁸viṣṇuḥ :—
atha vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ kṛṣṇājinaṃ sakhuraṃ muktālāṅgūlabhūṣitaṃ kṛtvā ādhike vastre
prasārite [prasārayettatastilaiḥ]¹⁹pracchādayet | ²⁰suvarṇānābhatvaṃ kuryyāt | ²¹[ahatena
vāsoyugena] pracchādayet | sarvaratnagandhaiścālaṅkuryāccatasṛṣu²² dikṣu catvāri taijasāni pātrāṇi
kṣīradadhimadhusarpiḥpūrṇāni ¹nidhāyāhitāgnaye brāhmaṇāya ²vāsoyugapracchāditāya dadyāta
135.52
atra ca ³gāthā bhavanti :—
yastu kṛṣṇājinaṃ dadyāt sakhuraṃ śṛṅgasaṃyutam
tilaiḥ pracchādya vāsobhiḥ sarvaratnairalaṅkṛtam
135.53
sasamudraguhā tena saśailavanakānanā
caturantā bhaveddattā pṛthivī nātra saṃśayaḥ
135.54
vaiśākhyāmāhitāgnaye brāhmaṇāyarcitāya vastrayugenācchāditāya śṛṅgakhurayuktaṃ muktābhūṣitalāṅgūlaṃ⁴ kambalopari prasādya yathāktopakaraṇayuktaṃ kṛṣṇājinamabhyarcya oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt | viṣṇūrūka-vaiśākhapaurṇamāsīvihita-kṛṣṇājinadānaphalaprāptikāmo'hametanmuktābhūṣitalāṅgūlamāvikavastrasthaṃ⁵ tilapracchāditaṃ ⁶suvarṇanābhamahata⁷-vāsoyugapracchāditaṃ
sarvaratnasarvagandhakṣīradadhimadhu⁸-sarpiḥpūrṇataijasa⁹-pātracatuṣṭayayutaṃ kṛṣṇājinaṃ dadāni | pratigrahītā svastisāvitropāṭhānte kṛṣṇājinamidaṃ prajāpatidaivata-[miti vadet | ]¹⁰ kāmastutyādi
pūrvavat | pucchagrahaṇaṃ svīkāraḥ
vaiśākhādhikāre vaśiṣṭhaḥ :—
kṛṣṇājine tilān dattvā¹¹ hiraṇyaṃ madhusarpiṣam¹²
dadāti yastu viprāya sarvaṃ tarati duṣkṛtam
135.55
vaiśākhapaurṇamāsyāṃ janmasaṃskāravidhāyukāya brāhmaṇāyārcitā-¹³yoktopakaraṇayutaṃ kṛṣṇājinamarcitam oṃ adyādi tubhyamantamuktvā dadyāt | samastaduṣkṛtanistāra¹⁴-prāptikāmo'hametattilācchāditaṃ¹⁵ hiraṇyamadhusarpiryutaṃ¹⁶ kṛṣṇājinaṃ dadāni | svastyādisvīkārāntamanantararoktadānavat
tathā vaiśākhādhikāre :suvarṇanābhaṃ kṛtvā tu sakhuraṃ kṛṣṇamārgakam
tilaiḥ pracchādya yo dadyāttasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
135.56
sasamudraguhā tena saśailavanakānanā
caturantā bhaveddattā pṛthivī nātra saṃśayaḥ
135.57
4 śṛtānnamudakumbhañca vaiśākhyāñca viśeṣataḥ
nirdiśya dharmarājāya viprebhyo mucyate bhayāt
135.58
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāñca" brāhmaṇān sapta pañca vā
upoṣya vidhinā śāntān" [śuciḥ prayatamānasaḥ]18
135.56-2
pūjayitvā tilaiḥ kṛṣṇairmadhunā ca viśeṣataḥ
19 [gandhādibhiḥ samabhyarcya vācayedvā svayaṃ vadet
135.60
]
prīyatāṃ dharmarājeti yadvā manasi vartate
'yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tattakṣaṇādeva naśyati
135.61
ādityapurāṇe :jyaiṣṭhe māsi tilān dattvā paurṇamāsyāṃ viśeṣataḥ
aśvamedhasya yat puṇyaṃ tat prāpnoti na saṃśayaḥ
Linked texts (5)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vaiṣṇava Dharmaśāstra — Viṣṇu, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Samayapradīpa (Śrīdatta Upādhyāya) — Śrīdatta Upādhyāya, Sanskrit