Danasagara 142
Dānasāgara 142
- Language
- Sanskrit
142.1
viprā iti sambodhanam | uttarāyaṇe'rcitāya brāhmaṇāya vastramarcitam oṃ adyādi
tubhyamantamuktvā dadyāt | viṣṇudharmottarīktottarāyaṇavihita-vastradānaphalaprāptikāmo'hametadvastraṃ
dadāni | pratimahītā svastisāvitrīpāṭhānte vastramidaṃ bṛhaspatidaivatamiti vadet¹³ | pūrvavat
kāmastutyādi¹⁴ dakṣiṇā¹⁵ ca | ¹⁶daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānaṃ svīkāraḥ | dakṣiṇāyane [tiladānavākye viṣṇudharmoktarokta-dakṣiṇāyanavihitatiladāna]¹⁷-phalaprāptikāmo'hametāṃstilāniti viśeṣaḥ
svastisāvitrīpāṭhānantaraṃ tilā ete prajāpatidevatā iti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | 'muṣṭigrahaṇaṃ svīkāraḥ
iti mahārājādhirāja-niḥśaṅka-śaṅkara-śrīmadvallālasenadevaviracite
śrīdānasāgare saṃkrānti-dānāvartaḥ
[atha nānādaivata-ṛtudānāvartaḥ |(69)]¹
²samvartaḥindhanāni ³tu yo dadyādviprebhyaḥ śiśirāgame
sa sukhī dīptakāyāgniḥ subhagaścaiva jāyate
142.2
atra ⁴śiśirartūpakramadine ⁵yajamāno yatheṣṭasaṃkhyetrābrāhmaṇebhyo'ciṃtebhyo'ciṃtānīndhanāni
dadyāt | ⁶[oṃ adyāmuka]-sagotrebhyo'⁷[mukavedābhuka]-śākhādhyāyibhyo'⁸mukadevaśarmabhyo
yuṣmabhyaṃ samvartoktendhanadānaphalaprāptikāmo'hametānīndhanāni dadāni | pratigrahītāraḥ svastisāvitrīṃ⁹ paṭhitvā indhanānīmāni viṣṇudaivanānītyuktvā ¹⁰[yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭheyuḥ ]
¹¹tata oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmetat kāñcanaṃ dadāni | pratigrahītāraḥ svastītyuktvā indhanāni spṛśeyuḥ
¹²skandapurāṇe :kāṣṭhāni yaḥ prayaccheta hemante narasattamaḥ
brāhmaṇebhyaḥ sadā devi so'gnilokaṃ samaśnute
142.3
¹³hemantopakramadine ¹⁴prātargṛhītodapūrṇatāmrapātra udaṅmukhaḥ kāṣṭhadānaṃ saṅkalpayet
¹⁵oṃ adyārabhya hemantasamāptiparyantaṃ ¹⁶yathāsambhavagotranāmabhyo brāhmaṇebhyo'gnilokaprāptikāmo'haṃ pratyahaṃ kāṣṭhāni dāsye | tataḥ prabhṛti hemantasamāptyavadhi¹⁷ [pratidinaṃ brāhmaṇagṛheṣu]¹⁸ yathālābhaṃ kāṣṭhāni dadyāt | sadeti padaśravaṇāt ṛtuvyāpitvamasya
āgneyapurāṇe :hemante śiśire caiva puṇyāgniṃ yaḥ prayacchati
sarvalokapratāpārthaṃ sa puṇyāṃ gatimāpnuyāt
142.4
bhaviṣyapurāṇe (1|63|73) :7[śīte kāṣṭhendhanaṃ] dadyānnarāṇāṃ śītanāśanam
bhānorāyatane deva aśvamedhaphalaṃ labhet
142.5
narasiṃhapurāṇe :śītakāle mahāvahniṃ prajvālayati yo naraḥ
sarvasattvahitārthāya svargañcāpsarasaṃ labhet
142.6
mahābhārate (anu-125|80kha and 81kha) :varṣāsu dīpadānena 14viṣṇulokaṃmavāpnuyāt
15[tatorūpaṃ na tasyāsti dīpakaṃ yaḥ prayacchati]
142.7
varṣāsu śrāvaṇabhādrapadayorityarthaḥ | sauraśrāvaṇapratipadamārabhya bhādrapadasamāptiparyantaṃ
māsadvayaṃ śucisthāne dīpaṃ pūrvavat saṅkalpya dadyāt | [oṃ adyādi] bhādrapadasamāptiparyantam amukasagotrāyāmukadevaśarmaṇe dīpadānaphalaprāptikāmo'haṃ dīpaṃ dāsye | [phalabhūyastvena ṛtuvyāpitvamasya | ]
[viṣṇudharmottare :indhanānāṃ] pradānena śiśire syānmahāphalam
snānānulepanādīnāṃ vasante dvijasattamāḥ
142.8
(3|317|4kha)
dvijasattamā iti sambodhanam | ādiśabdena mālyagrahaṇam
[pānakānāṃ tathā] grīṣme kaṭṭanāṃ tadanantare
śaradyannasya dharmajñā vastrāṇāmapi haimane
142.6-2
(3|317|5)
tadanantare prāvṛṣi | dharmajñā iti sambodhanam | māghaphālgunayoranyatarasya yatheṣṭadine'rcitāya brāhmaṇāyārcitānīndhanāni dadyāt | oṃ adyāmukasagotrāyāmukavedāmukaśākhādhyāyine'mukadevaśarmaṇe tubhyaṃ viṣṇudharmoktarokta- śiśirartu vihitendhanadānaphalaprāptikāmo'hametānīndhanāni dadāni | svastyādisvīkārāntaṃ pūrvavat | tathā caitravaiśākhayoranyatarasya yatheṣṭadine sugandhitailāmalakānulepanamālyānāṃ dānavākye viṣṇudharmoktarokta- [vasantaḥ
rtu vihita-snānānulepanamālyānīti viśeṣaḥ]| 'svastisāvitīpāṭhānantaraṃ snānānulepanādīnyetāni viṣṇudaivatānīti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | tathā jyaiṣṭhāṣāḍhayoranyatarasya yatheṣṭadine pānakānāṃ dānavākye viṣṇudharmottarokta-grīṣmartu vihita-pānakadānaphala
prāptikāmo'hametāni pānakānīti viśeṣaḥ | svastisāvitropāṭhānte pānakānyetāni viṣṇudaivatānīti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | tathā śrāvaṇabhādrayoranyatarasya
yatheṣṭadine kaṭudravyadānavākye viṣṇudharmottarokta-kaṭudānaphalaprāptikāmo'hametāni 'kaṭūnīti
viśeṣaḥ | svastisāvitrīpāṭhānte kaṭūnyeta़āni somadaivatānīti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | tathāśvinakārtikayoranyatarasya yatheṣṭadine annadānavākye 2viṣṇudharmottaroktaśaradṛtu vihittānnadānaphalaprāptikāmo'hametadannamiti viśeṣaḥ | svastisāvitrīpāṭhānte
annamidaṃ prajāpatidaivatamiti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | tathā mārgapauṣayoranyatarasyābhimatadine vastratrayadānavākye' viṣṇudharmottarokta-hemantartu vihitavastradānaphalaprāptikāmo'hametāni vastrāṇīti viśeṣaḥ | svastisāvitrīpāṭhānte vastrāṇīmāni bṛhaspatidaivatānīti pratigrahītṛvākyam | kāmastutyādi pūrvavat | daśāgrahaṇapūrvakaṃ paridhānaṃ
svīkāraḥ
tathā—(3|317|6-7) :—
bahiḥ snānaṃ naraḥ kṛtvā sūryasyodayanaṃ prati
śiśire satataṃ bahiṃ tarpayitvā tathā tilaiḥ
142.10
kunmāṣa' saghṛtaṃ dattvā yathāśaktyā dvijātiṣu'
[kāyāgnidīptiṃ prākāśyaṃ] śatrunāśañca vindati
142.11
'śiśirartūpakramadine uditamātre sūrye grāmādvahirjalāśaye snātvāgno oṃ prajāpataye
svāheti tilān hutvā śūdro brāhmaṇadvārā homaṃ kārayitvā ghṛtasahitān rājamāṣānarcitān
brāhmaṇebhyo'rcitebhyaḥ [oṃ adyādi yuṣmabhyamastvamuktvā dadyāt ] 10 | viṣṇudharmottaroktasaghṛtakunmāṣadānaphalaprāptikāmo'hametān [ saghṛtān kunmāṣān dadāni ]11 | pratigrahītāraḥ
svastisāvitrīpāṭhānte kunmāṣo'yaṃ prajāpatidaivata iti vadeyuḥ | pūrvavat kāmastutidakṣiṇe
muṣṭigrahaṇaṃ svīkāraḥ | evaṃ pratyahaṃ māsadvayaṃ dadyāt
tathā :—
śaktūn sitākhaṇḍayutān trapuṣorvārukānvitān | (31317|8ka)
lavaṇājyayutān dattvā tathā haritakānvitān
142.12
jalakumbhoparikṛtānakṣayaṃ phalamaśnute
madhyāhne prāvṛṣi snātaḥ satata dvijasattamāḥ
142.13
(31317|8kha-6ka)
tathā :—
śiśira sakala kāla grāsaṃ² paragave tathā
dattvā svargamavāpnoti saṃvatsaraśatāni ṣaṭ
Linked texts (3)
- Itihāsasamuccaya — Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit