Danasagara 15: atha pratigrahavidhiḥ
Dānasāgara 15
- Language
- Sanskrit
atha pratigrahavidhiḥ
15.1
viṣṇudharmottare—(3|301|10kha-36kha, 36, 40kha-41ka, 43kha-44ka)
pratigrahītā sāvitrīṃ sarvvataiva tu kīrttayet
tatastu kīrttayet sārddhaṃ dravyeṇa dravyadaivatam⁵
15.2
samāpayettataḥ paścāt kāmastutyā pratigraham
pratigrahaṃ paṭheduccaiḥ pratigṛhya dvijottamāt
15.3
mandaṃ paṭhettu rājanyādupāṃśu ca tathā viśaḥ
manasā ca tathā śūdrāt⁶ svastivācanakaṃ tathā
15.4
soṅkāraṃ brāhmaṇe kuryyānnirāṅkāraṃ mahīpatau
upāṃśu ca tathā vaiśye svasti śūdre prakīrttayet
15.5
abhayaṃ sarvadaivatyaṃ bhūmirvai viṣṇudevatā
kanyā dāsastathā dāsī prājāpatyāḥ prakīrtitāḥ
15.6
[prājāpatyo gajaḥ proktasturago yamadaivataḥ | ]¹
tathā caikaśaphaṃ sarvaṃ kathitaṃ yamadaivatam
15.7
mahiṣaśca tathā yāmya uṣṭro vai nairṛto bhavet
raudrī dhenurvinirdiṣṭā chāga āgneya ucyate
15.8
meṣantu vāruṇaṃ vidyād varāho vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ
āraṇyāḥ paśavaḥ sarve kathitā vāyudevatāḥ
15.6-2
jalāśayāni sarvāṇi vāridhānī kamaṇḍaluḥ
kumbhaśca karakañcaiva vāruṇāni vinirdiśet
15.10
samudrajāni ratnāni sāmudrāṇi tathaiva ca
āgneyaṃ kanakaṃ proktaṃ sarvalohāni yānyatha²
15.11
prājāpatyāni śasyāni pakvānnamapi ca dvijāḥ
jñeyāni sarvagandhāni gāndharvāṇi vicakṣaṇaiḥ
15.12
bārhaspatyaṃ smṛtaṃ vāsaḥ saumyānyatha rasāni ca
pattiṇaśca tathā sarve vāyavyāḥ parikīrtitāḥ
15.13
vidyā brāhmī vinirdiṣṭā vidyopakaraṇāni ca
sārasvatāni jñeyāni pustakādyāni paṇḍitaiḥ
15.14
sarveṣāṃ śilpabhāṇḍānāṃ viśvakarmā tu daivatam
drumāṇāṃmatha puṣpāṇāṃ śākānāṃ haritaiḥ³ saha
15.15
phalānāmapi sarveṣāṃ tathā jñeyo vanaspatiḥ
matsyamāṃse vinirdiṣṭe prājāpatye tathaiva ca
15.16
chatraṃ kṛṣṇājinaṃ śayyāṃ rathamāsanameva ca
upānahau tathā yānaṃ yaccānyat prāṇavarjitam
bhauttānāṅgirase tvetat pratigṛhṇīta mānavaḥ
15.17
parjanyīyaṃ tathośīraṃ śastravarmadhvajādikam¹
raṇopakaraṇaṃ sarvaṃ kathitaṃ śakradaivatam
15.18
gṛhṇantu sarvadaivatyaṃ yadanuktaṃ dvijottamāḥ
tajjñeyaṃ viṣṇudaivatyaṃ sarvaṃ vā viṣṇudaivatam
15.19
bhūmeḥ pratigrahaṃ kuryād [bhūmiṃ kṛtvā pradakṣiṇām]²
kare gṛhya tathā kanyāṃ dāsadāsyau dvijottamāḥ
15.20
karantu hṛdi vinyasya dharmyo³ jñeyaḥ pratigrahaḥ
āruhya ca gajasyoktaḥ karṇo cāśvasya kīrtitaḥ
tathā caikaśaphānāntu sarveṣāmaviśeṣataḥ
15.21
pratigṛhṇīta gāṃ pucche pucche kṛṣṇājinaṃ tathā
karṇo'jāḥ paśavaścānye grāhyāḥ pucche vicakṣaṇaiḥ
15.22
pratigrahamathoṣṭrasya āruhyaiva tathā caret
bījānāṃ muṣṭimādāya ratnānyādāya sarvataḥ
15.23
vastraṃ [daśānta ādadyāt]⁴ paridhāya tathā punaḥ
āruhyopānahau yāna⁵māruhyaiva ca⁶ pāduke
15.24
īśāyāntu rathaṃ grāhyaṃ chatraṃ daṇḍena dhārayet
drumāṇāmatha sarveṣāṃ mūle nyastakaro dvijaḥ
15.25
āyudhāni samādāya tathā''bhūṣya vibhūṣaṇam
varmadhvajau tathā spṛṣṭvā praviśya ca tathā gṛham
15.26
avatīrya ca sarvāṇi jalasthānāni vai dvijāḥ
dravyāṇyanyānyathādāya spṛṣṭvā vā brāhmaṇaḥ paṭhet
15.27
pratigrahasya yo dharmyaṃ na jānāti dvijo vidhim
dravyastainyasamāyukto narakaṃ pratipadyate
15.28
[vidhintu dharmyaṃ vijñāya brāhmaṇastu pratigrahe]1
śrātmanaḥ śreyaso yogaṃ kuryāddātustathaiva ca
15.26-2
[vidhiṃ dharmyamavijñāya yastu kuryāt pratigraham]2
[sa tamasyaplave ghore dātā saha nimajjati
15.30
vidhiṃ dharmyamatha jñātvā yastu kuryāt pratigraham |]3
dātā saha taratyeva nāvā⁴ durgāṇyasau dvijaḥ
15.31
hārītaḥpratigrahamāgneyena pratigṛhṇīyāt
15.32
āgneyatīrthaṃñca⁵ hārītenoktam-madhya āgneyaḥ
Linked texts (8)
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Karmavipāka (Ravi) — Ravi, Sanskrit
- Dānavivekoddyota — Madanasīṅhadeva, Sanskrit
- Dānakaumudī (Govindānanda) — Govindānanda 1500, Sanskrit
- Dānacandrikā (Divākarabhaṭṭa) — Divākarabhaṭṭa 1658, Sanskrit
- Dānamayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1600, Sanskrit
- Dānavākyāvali (Vidyāpati) — Vidyāpati, Sanskrit
- Pariśiṣṭadīpaka — Nityānandapanta Parvatīya, Sanskrit