Danasagara 16
Dānasāgara 16
- Language
- Sanskrit
16.1
atha paribhāṣā
tatra kartṛdharmeṣu dakṣaḥ (2|6)ūṣaḥkāle tu samprāpte śaucaṃ kṛtvā yathāvidhi⁶
tataḥ snānaṃ prakurvīta dantadhāvanapūrvakam
16.2
narasiṃhapurāṇealābhe ⁷dantakāṣṭhānāṃ pratiṣiddhe tathā dine
apāṃ dvādaśagaṇḍūṣairmukhaśuddhirbhaviṣyati⁸
16.3
viṣṇuḥsnāto'dhikārī bhavati daive pitrye ca karmaṇi
pavitrāṇāṃ tathā japye dāne ca vidhicodite
16.4
agnipurāṇe⁹snānānāmatha sarveṣāṃ vāruṇenaiva mānavaḥ
kartu marhati karmāṇi vidhivat sarvadā dvija¹⁰
16.5
asāmarthyāccharīrasya kālaśaktyādyapekṣayā¹
[mantrasnānāditaḥ pañca kecidicchanti sūrayaḥ]²
16.6
aśaktau hi bhavet snānamaśiraskaṃ hi karmiṇām
ārdreṇa vāsasā vāpi mārjanaṃ nityakarmasu³
16.7
śaktāśaktastrīpuṃsasādhāraṇañca dakṣiṇagośṛṅga⁴prakṣālanajalasnānaṃ harivaṃśoktaṃ vratasāgarīyastrīvratacaryāyāmanusandheyam
⁵yājñavalkyaḥ—
na kuryāt kasyacit pīḍāṃ karmaṇā manasā girā
ācarannabhiṣekantu karttāraṇyanyāni cācaran
16.8
mārkaṇḍeyapurāṇe (16|37) : —
sūryodayaṃ vinā naiva⁶ [snānadānādikāḥ kriyāḥ]⁷
agnerviharaṇañcaiva ṛtvabhāvaśca lakṣyate
16.6-2
dattaḥ (2|23)—
devakāryāṇi pūrvāhne manuṣyāṇāñca madhyame
pitṝṇāmaparāhne tu [kuryādetāni nityaśaḥ]⁸
16.10
chandogapariśiṣṭe kātyāyanaḥ⁹—
sadopavītinā bhāvyaṃ¹⁰ sadā baddhaśikhena ca
viśikho vyupavītaśca¹¹ yat karoti na tat kṛtam
16.11
śāmbapurāṇe—
kriyāṃ yaḥ kurute mohā¹²danācamyeha nāstikaḥ
bhavanti hi¹³ vṛthā tasya kriyāḥ sarvā¹⁴ na saṃśayaḥ
16.112
chandogapariśiṣṭe kātyāyanaḥyatra diḍniyamo nāsti japahomādikarmasu
tisrastatra diśaḥ proktā aindrīsau1myā'parājitāḥ
16.113
āsīna ūrddhvaḥ prahvo vā niyamo yatra nedṛśaḥ
tadāsīnena2 karttavyaṃ na prahveṇa na tiṣṭhatā
16.114
yatropadiśyate karma kartu raṅgama na cocyate3
dakṣiṇastatra vijñeyaḥ karmaṇāṃ pāragaḥ karaḥ
16.115
vāmanapurāṇedānaṃ pratigraho homo bhojanaṃ devatārcanam
sāṅguṣṭhena sadā kāryamasurebhyo'nyathā bhavet
16.116
laghuhārītaḥjape home tathā dāne svādhyāye pitṛtarpaṇe
aśūnyantu karaṃ kuryāt suvarṇarajataḥ kuśaḥ
16.117
kūrmapurāṇe (2|18|50) :vinā darbheṇa yat karma vinā sūtreṇa yat punaḥ
rākṣasaṃ tad bhavet sarvaṃ nāmutreha phalapradam
16.118
yogiyājñavalkyaḥparidhānādbahiḥ kakṣā nibaddhā hyāsurī matā
dharmye karmaṇi vidvadbhirvarjanīyā prayatnataḥ
16.16
bahiḥ kakṣā [asaṃvṛtaḥ paridhānavastrāñcalaḥ]
bodhāyanaḥ (1|10|18[karmayukto nābheradhaḥ sparśaṃ varjayet]
16.20
viṣṇupurāṇe (3|12|20):homadevārcanādyāsu kriyāsvācamane tathā
naikavastraḥ pravarteta [dvijavācanake¹ jape²]
16.21
dvivastrasyāpyekavastratve śātātapaḥsavyādaṃsāt³ paribhraṣṭaṃ kaṭideśa dhṛtāmbaram
ekavastrantu taṃ vidyād daive pitrye ca varjayet
16.22
śākhyāyanaḥdānamācamanaṃ homaṃ bhojanaṃ devatārcanam
prauḍhapādo na kurvīta svādhyāyaṃ pitṛtarpaṇam
16.23
āsanārūḍhapādaśca jānvorvā jaṅghayostathā
kṛtāvasakthikaścaiva prauḍhapādaḥ sa ucyate
16.24
baudhāyanaḥ (2|15|5)kāṣāyavāsāḥ kurute japahomapratigraham
na taddevagamaṃ bhavati havyakavyeṣvatho haviḥ
16.25
¹⁰vyāsaḥārdravāsāstu yaḥ¹¹ kuryājjapaṃ homaṃ pratigraham
sarvaṃ tadrākṣasaṃ vidyād barhirjñānu ca yat kṛtam
16.26
vaśiṣṭhaḥjapahomopavāseṣu dhautavastradharo bhavet
alaṅkṛtaḥ śucirmaunī śrāddhādau vijitendriyaḥ
16.27
japakāle na bhāṣeta vratahomādikeṣu ca
eteṣvevāvasaktastu yathāgacchedvijottamaḥ
abhibhāṣya tato¹ vipraṃ yogakṣemantu kīrtayet
16.28
baudhāyanaḥ (2|18|16)atha maunayuktastaividyavṛddhairācāryairmunibhiranyairvā sumatibhirbahuśrutairdantairdantān sandhāyontarmukhameva² yāvadarthaṃ sambhāṣeta³ | na mantralopo bhavatīti vijñāyate
16.26-2
mantro niyamaḥ
yogiyājñavalkyaḥ⁴strīśūdrapatitāṃścaiva rāsabhañca rajasvalām
japakāle na bhāṣeta vratahomādikeṣu⁵ ca
16.30
tūṣṇīmāsīta tu japam̐ścāṇḍāla⁷patitādikān
dṛṣṭvā tān vāryupaspṛśyābhāṣya snātvā punarjapet
16.31
chāgaleyaḥpūrvaṃ vrataṃ gṛhītvā vai nācaret kāmamohitaḥ
jīvan bhavati cāṇḍālo⁸ mṛtaḥ śvā caiva jāyate
16.32
yogiyājñavalkyaḥ⁹vidhidṛṣṭantu yat karma karotyavidhinā tu yaḥ
phalaṃ na kiñcidāpnoti kleśamātraṃ hi tasya tat
16.33
śraddhāvidhisamāyuktaṃ karma yat kriyate nṛbhiḥ
suviśuddhena¹⁰ bhāvena tadānantyāya kalpate¹¹
16.34
vidhihīnaṃ bhavedduṣṭaṃ kṛtamaśraddhayā ca yat
taddva¹²rantyasurāstasya mūr̤hasya duṣkṛtātmanaḥ¹³
Linked texts (8)
- Mantrakaumudī — Sanskrit
- Kūrmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Nityācārapradīpa — Narasiṃha Vājapeyin, Sanskrit
- Cakranārāyaṇīyanibandha — Viśvambharatrivedin 1600, Sanskrit
- Vyavahāramādhava — Mādhavācārya, Sanskrit
- Prayāgarājatīrthamāhātmya — Sanskrit
- Vratakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Nityācārapaddhati (Vidyākara vājapeyin) — Vidyākara vājapeyin, Sanskrit