Danasagara 26
Dānasāgara 26
- Language
- Sanskrit
26.1
prayogaḥ
ata yajamānaḥ samupajātakalpapādapa- mahādānadānecchastulāpuruṣanikhitaṃ khaḍgacarma mayaḍhālamannāhatulāṣyāpyahariprati [mā-sālaṅkāratulā hastaprādya-pratima-] ṛtvikkacatuṣṭaya- varaṇadakṣiṇāmāmagrīvahiḥ sarvasambhāram, adhikṛtvena palatayāvṛddha sahastraptāvadhi yatheṣṭaṃ kāñcanamupādāya tasyārddhena kalpapādapamaparārddhana samabhāgena santānaṃ 12 [ mandāraṃ pāribhadraṃ ] haricandanam evaṃ pañca tarūn pañcaśākhān sauvarṇanānāphalapakti-haimapatra nirmitānekavastrākāra sahitān
keyūrakuṇḍalādyabhimatalaṅkārabhūṣitān, eṣāmācchādanārthaṃ śvetavastrayugapañcakaṃ, tarūṇāṃmadhaḥsthāpanārtham guḍaprasthadvayaṃ, pratyekaṃ 2[prasthaparimittān pātrastha]-ghṛtajīraka-3 tilāṃśca4, -kalpavṛkṣādhaḥsthāpanārtham abhīṣṭasuvarṇāntara-5 patrot-6 khāṭitā brahmaviṣṇu-7 śivabhāskarapratimāḥ, yathoktakramatarucatuṣṭayādhaḥsthāpanārtham abhimatasuvarṇāntarapatnotkhāṭitāḥ sarati-kāmadeva-lakṣmī-sāvitrīsurabhipratimāśca8, kalpataru-9pārśvasthāpanārtham 10[ aṣṭau kumbhān tadadhaḥsthāpanārthaṃ ] kuśādinirmitāsanāṣṭakaṃ, kumbhācchādanārthaṃ kauṣeyavastrāṣṭakaṃ, kumbhapārśvasthāpanārtham 11ikṣudaṇḍāṣṭakaṃ
puṣpamālyā-12ṣṭakasāmagrī yatheṣṭaphalāṣṭakaṃ pādukāyugāṣṭakaṃ kāṃsyabhājanāṣṭakañca, kalpatarupārśvārpaṇārthaṃ dovikopānadyugacchatracāmarā-13sanāṣṭādaśadhānyāni cotpādayet
tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya pūrvataradine yajamānagurvṛtvigjāpakāḥ tulāpuruṣavadviṣayabhojanādikaṃ kṛtvā, nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣapadasthāne 14kalpapādapapadaṃ prakṣipya
yathāyathaṃ nivedanaṃ saṅkalpañca kuryuḥ
tato'paradine yajamānastulāpuruṣavad govindā-15dyārādhanādi-madhuparkadānāntaṃ karma 16 govindādyabhyarcana-brāhmaṇānujñāpana-dānasaṅkalpa-puṇyāhādivācana-varaṇavākyeṣu tulāpuruṣapadasthāne 17kalpapādapapadaṃ prakṣipya kuryāt | tato gurvṛtvig yajamānajāpakā upavaseyuḥ
aparadine ca kṛtanityāstulāpuruṣavadmisthāpanā18 [di-madhyabrāhmaṇavācanā]ntaṃ karma yathāyathaṃ kuryuḥ | evañca madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ karma tulāpuruṣagranthamanusandhāya anuṣṭhātavyam | tata
ṛtvijaḥ kalpatarumānīya pradhānavedyāṃ likhitacakramadhye guḍaprasthaṃ dattvā 19 tadupari sthāpayeyuḥ
tanastasyādho guḍaprasthopari paṅktikameṇa suvarṇa-20 patrotkhāṭitā brahmaviṣṇuśiva-21bhāskarapratimāḥ
tathā gosahasramahādānam | ( matsyapurāṇam—278 aḥ )
athātaḥ sampravakṣyāmi mahādānamanuttamam
gosahasrapradānākhyaṃ sarvapāpaharaṃ param
26.2
puṇyāṃ tighimathāsādya yuga'-manvantarādikām
2payovratastrirātaṃ syādekarātramathāpi vā
26.3
lokeśāvāhanaṃ kuryāttulāpuruṣadānavat
puṇyāhavācanaṃ tadvaddhomakāryantathaiva ca
26.4
ṛtviṅmaṇḍapasambhārabhūṣaṇācchādanādikam
vṛpaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ vedimadhye'dhivāsayet
26.5
3[ tasyāḥ sutaṃ] parīkṣeta 4vṛṣabhaṃ lakṣaṇānvitam
unnataskandhakakudaṃ5-mṛjulāṅgulakambalam
26.6
mahākaṭitaṭaskandhaṃ vaidūryamaṇilocanam
pravālaśaphaśṭaṅgāgraṃ sudīrghabalavāladhim
26.7
navāṣṭādaśasaṃkhyairvā tīkṣṇāgrai'-darśanaiḥ śubhaiḥ
mallikākṣaśca 'moktavyo gṛhe'pi dhanadhānyadaḥ
26.8
8moktavyānāñca 9dhūryāṇāṃ bhūyo vakṣyāmi lakṣaṇam
10svastikākāraśṛṅgāśca medhīghasaddaśasvanāḥ
26.6-2
mahāpramāṇāśca tathā mattamātaṅgagāminaḥ
'mahāraskā mahotsāhā mahābalaparākramāḥ
26.10
śiraḥ karṇau lalāṭañca vāladhiścaraṇāni ca³
netrapārśve ca kṛṣṇāni śasyante candramastviṣaḥ
śvetānyetāni śasyante kṛṣṇasya tu viśeṣataḥ
26.11
bhūmau karṣati lāṅgūlaṃ pralambasthūla-vāladhiḥ
purastā'-dunnato nīcaḥ pṛṣṭhataśca praśasyate
26.12
śaktidhvajapatākābhā yeṣāṃ rājirvirājate
anaḍutsu' te dhanyā vittajīvajayāvahāḥ
26.13
pradakṣiṇaṃ nivartante svayaṃ 12 [ye vinivartitāḥ ]
samunnata - śirogrīvā dhanyāste yūthavardhanāḥ
26.14
raktaścāṅgamanayanaḥ śvenavarṇo bhaved yadi
śakaiḥ "pravālasadṛśairnāsti 'dhanyatarastataḥ
26.15
ete dhūryāḥ prayatnena moktavyā yadi vā vṛṣāḥ
dhāritāśca tathā "muktā dhanadhānyavivardhanāḥ
26.16
iti
[ gosahasrādviniṣkṛṣya gavāṃ daśa kameva vā | ] 20
gosahasra bahiḥ kuryād vastramālyavibhūṣitam
26.7-2
sthāpayeyuḥ | 'tatpūrvato'dhastādāropita-saratikāmadevapratimaṃ 2[guḍaprasthopari santānaṃ,
kalpatarudakṣiṇato'dhaḥsamāropitalakṣmīpratimaṃ ghṛtaprasthopari mandāraṃ, 3[kalpatarupaścimataḥ adhaḥ-]
samāropitasāvitrīpratimaṃ jīrakaprasthopari pāribhadraṃ, 4 [kalpatarūttarataḥ adhaḥ-] samāropitasurabhipratimaṃ] tilaprasthopari 5haricandanamāropayeyuḥ | sarvāṃśca vṛkṣān pratyekaṃ sitavastrayugenācchādayeyuḥ
26.32
[aṣṭāsu ca dikṣu] pratyekaṃ kauṣeyavastrācchāditān ikṣudaṇḍaphalānvitān
mālyālaṅkṛtān aṣṭau pūrṇakumbhān pārśvāropitapādukāyugabhājanāsaneṣvāropya, kalpatarupārśve
pūrvoktadīpikā-10 śupakaraṇamāropayeyuḥ
"tato maṅgalatūryagīta- 12vandighoṣeṣu satsu ṛtvijaḥ kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena
yajamānaṃ snāpayeyuḥ | tato yajamānaḥ śuklamālyāmbaradharo dhṛtasarvālaṅkāraḥ puṣpāñjalimādāya
kalpapādapaṃ 13triḥ 14pradakṣiṇīkṛtya, 'namaste kalpavṛkṣāye' tyādi 'pāhi saṃsārasāgarā'dityantamantrān paṭhitvā, puṣpāñjalinābhyarcya gurvṛtvigbhyo yathāyathaṃ dadyāt
oṃ adyāmukāmukasagotrebhyaḥ amukāmukavedā mukāmukaśākhādhyāyibhyaḥ amukāmukadevaśarmabhyo
yuṣmabhyaṃ matsyapurāṇoktakalpapādapamahādāna 15-dānaphalaprāptikāmo'haṃ matsyapurāṇoktabhāgavyavasthayā etaṃ guḍaprasthāropitaṃ sauvarṇabrahmaviṣṇuśivabhāskara- [ pratimāsitavastrayugānvitaṃ guḍaprasthāropitamaururṇamaratikāmadevapratimāsitavastrayugānvitasauvarṇasantānasahitaṃ ghṛtaprasthāropitasauvarṇalakṣmīpratimā sitavastrayugānvitasauvarṇamandārasahitaṃ jīrakaprasthāropitasauvarṇasāvitrī-] pratimāsitavastrayugānvitasauvarṇa-1"pāribhadrasahitaṃ tilaprasthāropitasauvarṇasurabhipratimāsitavastrayugānvitasauvarṇaharicandanasahitaṃ kauṣeyavastra - 18 yugaveṣṭitagrīvekṣumālyaphalānvita-kuśāsanastha 19-pādukāyuga kāṃsyabhājanayuta-pūrṇakumbhāṣṭaka'-[dīpikopānaha]²-yugacchatracāmarāsana--³phalamālyayutapañcavarṇavitānakāṣṭādaśadhānyayutaṃ kalpapādapaṃ dadāni
⁵pratigrahītāraḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā yathāyatham 'amukapādapo'yaṃ “viṣṇudaivataḥ' ityuktvā yathāśākhaṃ kāmastutiṃ paṭheyuḥ | tato dakṣiṇādānam| oṃ atha kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmiyadutpattiyogyāṃ bhūmim etāni ca⁷ ratnāni dadāni
pratigrahītāraḥ svastītyuktvā pratyekaṃ ⁸[tarūn mūleṣu] spṛśeyuḥ | tato yajamānastulāpuruṣavajjāpakebhyo dakṣiṇādānaṃ dīnānāthāditarpaṇaṃ brāhmaṇavācanañca kuryāt | tataḥ kalpapādapaṃ⁹
gurave, ¹⁰[santānakādīṃśca caturo] vṛkṣān ¹¹ṛgvedyādikrameṇa caturbhya ṛtvigbhyo nivedayet
¹²[svalpakalpapādapadāne tu] ¹³gururekāgnivat svagṛhoktavidhinā sarvaṃ brahmāṇḍadānavat kuryāt
iti kalpapādapamahādānaṃ samāptam
śrāvayecchṛṇuyādvāpi mahādānānukīrtanam
taddinaṃ brahmacārī syād ya icched vipulāṃ śriyam
26.33
anena vidhinā yastu gosahasraprado bhavet
sarvapāpavinirmuktaḥ siddhacāraṇasevitaḥ
26.34
vimānenārkavarṇena kiṅkiṇījālamālinā
sarveṣāṃ lokapālānāṃ ^4[loke sampūjyate ] suraiḥ
26.35
pratimanvantaraṃ tiṣṭhet putrapautrasamanvitaḥ
saptalokānatikramya tataḥ śivapuraṃ vrajet
26.36
śatamekottaraṃ tadvat pitṝṇāṃ ^5tārayed budhaḥ
mātāmahānāṃ tadvacca putrapautrasamanvitam^6
26.37
yāvat ^7kalpaśataṃ tiṣṭhedrājarājo bhavet punaḥ
aśvamedhaśataṃ kuryādviṣṇvekadhyānaparāyaṇaḥ
vaiṣṇavaṃ yogamāsthāya tato mucyeta bandhanāt
26.38
^8pitaraścābhinandanti ^9[gosahasrapradaṃ sutam^10
^11api syāt ^12svakule'smākaṃ putro dauhitra eva vā
26.36-2
gosahasraprado bhūtvā ^13[narakāduddhariṣyati
tasya karmakaro vā syādapi draṣṭā tathaiva ca
saṃsārasāgarādasmād yo'smān santārayiṣyati
26.40
iti paṭhati ya etad gosahasrapradānaṃ
sura-]bhavanamupetaḥ saṃsmared vātha paśyet
anubhavati mudaṃ ^1[vā mucyamāno] nikāmaṃ
prahatakaṃluṣabhāvaḥ so'pi yātīndralokam
26.17
prayogaḥ
atra yajamānaḥ samutpannagosahasramahādānadāneccha-^2stulāpuruṣalikhitaṃ khaḍgacarma-^3mayaḍhālasannāha-tulā^4-sthāpanīyaharipratimā-^5sālaṅkāratulā-hastapra|hya-^6pratimābahiḥ ^7sarvaṃ sambhāram,
adhikatvena daśādhikāḥ sahasraṃ gāstathoktalakṣaṇayutaṃ vṛṣamekaṃ, ^8godaśakavṛṣa-^9[pūjārthaṃ pratyekaṃ
vastraṃ] pūjopakaraṇañca, palaśatoparipalasahasratrayaparyantābhimatasuvarṇaghaṭitāni ^10yathecchanānā^11ratnālaṅkṛtanandikeśvaraṃ, [godaśakālaṅkaraṇārthaṃ ghaṇṭikā^12-tilaka-lalāṭapaṭṭābhimata^13-ratnakhacitaśṛṅga^14-yugānāñca daśa sthānāni]^15 gosahasrālaṅkaraṇārthañca śṛṅga^16-yugābhīṣṭatilakāyalaṅkārāṇāṃ sahasraṃ sthānāni, tathā godaśakālaṅkārārthaṃ tāmradohana-koṣakāratantukarpaṭacāmarāṇāṃ
daśa sthānāni. nandikeśvara-daśottarago-^17[sahasratṛṣāṇāṃ] pūjārtham ^18alaṅkaraṇārthañca bahutaragandhamālyasāmagrīṃ, ^19godaśakapārśvasthāpanārthañca kāṣṭhamaya-^20 pādukāyugopānadyugacchatrakāṃsyabhājanāsanānāṃ ^21daśa sthānāni, gosahasrālaṅkaraṇārthaṃ vastrayugaṃsahasram abhīṣṭaparimāṇaraupyakhuracatuṣkasahasrañca, nandikeśvaṟālaṅkaraṇārthaṃ kauṣeyavastraṃ, nandikeśvarāropaṇārthaṃ lavaṇa-^22[droṇaṃ tat-]
suvarṇaśṛṅgābharaṇaṃ raupyapādasamanvitam
antaḥ praveśya daśakaṃ vastramālyaistu pūjayet
26.18
suvarṇaghaṇṭikā'-yuktaṃ tāmradohanakānvitam
suvarṇatilakopetaṃ hemapaṭṭaira laṅkṛtam
26.20
kauṣeyavastrasaṃvītaṃ mālyagandhasamanvitam
8[nānāratnamayaiḥ śṭaṅgaiścāmaraiścopaśobhitam
pādukopānahacchatrabhājanāsanasaṃyutam ||16||] 9
gavāṃ daśakamadhye syāt 10 kāñcano nandikeśvaraḥ
koṣeyavastrasaṃvīto nānāratnasamanvitaḥ
26.21
11 lavaṇadroṇaśikhare mālyekṣuphalasaṃyutaḥ
kuryāt palaśatādūrddhaṃ sarvametadaśeṣataḥ
26.22
śaktitaḥ palasāhasra 12-tritayaṃ yāvadeva tu
gośate'pi daśāṃśena sarvametat samācaret
26.23
puṇyakālaṃ samāsādya gītamaṅgalaniḥsvanaiḥ
sarvauṣadhyudaka 15-snānastrāpito vedapuṅgavaiḥ
imamuccārayenmantraṃ gṛhītakusumāñjaliḥ
26.24
namo vo viśvamūrtibhyo viśvamātṛbhya eva ca
lokādhi-1vāsinībhyaśca rohiṇībhyo namo namaḥ
26.25
2[gavāmaṅgeṣu tiṣṭhanti] bhuvanānyekaviṃśatiḥ
brahmādayastathā devā rohiṇyaḥ 3pāntu mātaraḥ
26.26
gāvo mamāgrataḥ santu gāvaḥ pṛṣṭhata eva ca
gāvaḥ śirasi me nityaṃ gavāṃ madhye vasāmyaham
26.27
yasmāttvaṃ vṛṣarūpeṇa dharma eva sanātanaḥ
4[aṣṭamūrteradhiṣṭhānamataḥ pāhi sanātana
26.28
]
ityāmantrya tato dadyād gurave nandikeśvaram
5[sarvopakaraṇopetaṃ goyugañca vicakṣaṇaḥ
26.29
ṛtvigbhyo 7[dhenumekaikāṃ daśakād ] vinivedayet
gavāṃ śatamathaikaikaṃ 8tadardhaṃ vātha viṃśatim
26.30
daśa pañcātha vā dadyādanyebhyastadanujñayā
9naikā bahubhyo dātavyā yato doṣakarī bhavet
26.31
bahvayastvekasya dātavyāḥ 14śrīmadārogyavṛddhaye
payovrataḥ punastiṣṭhedekāhaṃ 15gosahasradaḥ
Linked texts (8)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Pariśiṣṭadīpaka — Nityānandapanta Parvatīya, Sanskrit
- Dānacandrikā (Divākarabhaṭṭa) — Divākarabhaṭṭa 1658, Sanskrit