Danasagara 34
Dānasāgara 34
- Language
- Sanskrit
34.1
prayogaḥ
• atra yajamānaḥ samupajātaviśvacakramahādānadānecchastulāpuruṣalikhita' - khaṅgacarmamayaḍhāla"-sannāha-tulāsthāpanīyaharipratimā-sālaṅkāratulāhastagrāhyapratimābahiḥ sarvasambhāramadhikṛtvena
yathecchamuttamaṃ suvarṇapalasahasreṇa madhyamaṃ palaśatapañcakena" kaniṣṭhaṃ sārddhapalaśatadvayena viṃśatisaṃkhyapalādūī [yathāśaktyupātta-suvarṇaṃ ] '--ghaṭitāṣṭadala- pūrvā dikamotkhāṭita vimalādyaṣṭaśakti
sahita-madhyotkhāṭita- yathoktaviṣṇupratimaṃ padma kṛtvā "padmasya samantādṛddha ṣoḍaśavaṇḍikā"yutaṃ' 'samabhāgasāntarālāṣṭakuṇḍalaveṣṭitaṃ bahirnirgata- "śalyāprā kṛtinemyaṣṭakayutaṃ dvitīyāvaraṇamupari"[kuṇḍalāvacchinnāsu ṣoḍaśasu koṣṭhikāsu ] "pūrvādikamotkhāṭita-jalaśāyyādiṣoḍaśadevatāpratimaṃ tṛtīyāvaraṇe tathaiva pūrvādi-kramakoṣṭhi"- kotkhāṭitagauryādiṣoḍaśadevatāpratimaṃ caturthāvaraṇe 'pūrvādikamakoṣṭhikotkhāṭita-dvādaśāditya-vedacatuṣṭayapratimaṃ pañcamāvaraṇe pūrvādikamakoṣṭhikotkhāṭita-pañcamahābhūtādi-ṣoḍaśapratimaṃ ṣaṣṭhāvaraṇe pūrvādikamakoṣṭhikotkhāṭitalokapālādiṣoḍaśapratimaṃ saptamāvaraṇe pūrvādikamakoṣṭhikotkhāṭitā-[ hyaṣṭaka-maṅgalāṣṭakākāram aṣṭamāvaraṇe pūrvādikama-koṣṭhikotkhāṭita]'-vināyakādidevatāpratimāṣoḍaśakaṃ cakraṃ cakāropaṇārthaṃ
kṛṣṇājinaṃ tilāṃśca cakrālaṅkaraṇārthaṃ mālyasāmagrīṃ yatheṣṭaṃ ratnāni nānāvidhavastratayañca cakrapārśvasthāpanārthamaṣṭādaśadhānya-lavaṇādisaṣaṭka-kumbhāṣṭakekṣuphalāni ūrddha bandhanārthaṃ yathecchaṃ vitānañcotpādayet | tatastulāpuruṣoktasamayānāmanyatamasya pūrvataradine gurvṛtvigyajamānajāpakāstulāpuruṣavaddhaviṣyabhojanādikaṃ kṛtvā nivedanasaṅkalpavākyayostulāpuruṣavadsthāne viśvacakrapadaṃ prakṣipya
nivedanaṃ saṅkalpañca kuryuḥ | aparadine ca yajamānastulāpuruṣavadgovindāryādhanādi-madhuparka[dānāntaṃ karma] 'govindādyabhyarcana-brā"hmaṇānujñāpana-dānasaṅkalpa-puṇyāhādivācana-varaṇavākyeṣu tulāpuruṣapadasthāne viśvacakrapadaṃ prakṣipya kuryāt | tato gurvṛtvigyajamānajāpakā upavaseyuḥ | aparadine ca kṛtanityāstulāpuruṣavadagnisyāpanādi-madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ "karma yathāyathaṃ
kuryuḥ | evañca madhyabrāhmaṇavācanāntaṃ "karma tulāpuruṣagranthama nusandhāyānuṣṭhātavyam | tata ṛtvijaścakraṃ vedīmadhye likhitacakropari kṛṣṇājinamāstīrya tatra tilān dattvā tatrāropya vastramālyairalaṃkṛtya cakrapārśve'ṣṭādaśadhānyāni lavaṇādisaṣaṭka- pūrṇakumbhāṣṭakamikṣudaṇḍān phalāni cāropya
maṅgalagītavādyavandighoṣeṣu satsu kuṇḍasamīpasthakumbhacatuṣṭayajalena yajamānaṃ snapayeyuḥ | tato
yajamānaḥ śukkumālyāmbaradharo dhṛtasarvā-ṅga"ālaṅkāraḥ puṣpāñjalimādāya cakraṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya
'namo "viśvamayāye'tyādi' '[bhavāduddhara māmata' ityanta]-mantrairāmantrya gurvṛttvikpramukhabrāhmaṇebhya
utsṛjya dadyāt | tad yathā - oṃ adya yathāsambhavagotanāma-gurvṛtvikpramukhabrāhmaṇebhyo matsyapurāṇokta viśvacakra-"mahādāna-dānaphalaprāptikāmo'hametat kṛṣṇājinanyasta tilāropitamālya -
¹ratnanānāvidhavastrāṣṭā²--daśadhānya-rasaṣaṭkapūrṇakumbhāṣṭakekṣudaṇḍa³--phalavitānasahitaṃ viśvacakraṃ
dadāni | gurvṛtvijaḥ svastītyuktvā sāvitrīṃ paṭhitvā viśvacakramidaṃ viṣṇudaivatamityuktvā yathāśākhaṃ
kāmastutiṃ paṭheyuḥ | tato yajamāno gurvṛtvigbhyo dakṣiṇāṃ dadyāt | tad yathā—oṃ adya kṛtaitaddānapratiṣṭhārthaṃ yuṣmabhyamahaṃ dakṣiṇāmi-⁴yadutpattiyogyāṃ bhūmimetāni ca⁵ ratnāni dadāni
gurvṛtvijaḥ pratyekaṃ svastītyuktvā svaṃ svaṃ bhāgaṃ spṛśeyuḥ | yadvā gurvṛtvigbhya eva dadyāt | ⁶tatra
oṃ adyāmukasagotrebhyo'mukāmukavedā mukāmukaśākhādhyāyibhyo-⁷['mukāmukadevaśarmabhyo yuṣmabhyamiti matsyapurāṇoyatulāpuruṣoktabhāgavyavasthayeti ca pūrvadānavākyādviśeṣaḥ | tatastulapuruṣavaṃjñāpakebhyo] dakṣiṇādānaṃ dīnānāthāditarpaṇaṃ brāhmaṇavācanaṃ yathāyathaṃ tvarayā viśvacakrapratipādanañca kuryāt
iti viśvacakramahādānaṃ ⁸samāptam
tathā mahākalpalatāmahādānam | (matsyapurāṇam—286 aḥ)
athātaḥ saṃpravakṣyāmi mahādānamanuttamam
mahākalpalatā'nāma 2pātakāvalināśanam
34.2
puṇyāṃ tithiṃmathāsādya kṛtvā brāhmaṇavācanam
ṛtviṅmaṇḍapasambhārabhūṣaṇācchādanādikam
34.3
tulāpuruṣavat kuryāllokeśāvāhanaṃ budhaḥ
cāmīkaramayīḥ kuryāddaśa kalpalatāḥ śubhāḥ
34.4
nānāpuṣpaphalopetā 3nānāṃśukavibhūṣitāḥ
vidyādharasuparṇānāṃ mithunairupaśobhitāḥ
34.5
4suparṇānāṃ kinnarāṇām
5hārānāditsubhiḥ siddhaiḥ phalāni ca 6vihaṅgamaiḥ
lokapālānu-sāriṇyaḥ kartavyā-tāsu devatāḥ
34.6
lokapālānusāriṇya iti lokapālasamānāḥ kartavyāḥ
brāhmīmanantaśaktiñca lavaṇasyopari nyaset
adhastā'10-kṣatayormadhye 11 [mahākhaḍgadhare śubhe
34.7
12padmaśaṅkhakare] iti kvacit pāṭhaḥ
¹[ibhāsanasthā tu guḍe] pūrvataḥ kuliśāyudhā
rajanīsaṃsthitāgneyī² sruvapāṇirathā-³nale
34.8
⁵[yāmye ca] mahiṣārūḍhā gadinī taṇḍulopari
⁶[ghṛte tu nairṛtī sthāpyā] sakhaḍgā ⁷dakṣiṇāpare
34.6-2
⁸[dakṣiṇāpare nairṛtyām |]
vāruṇe ⁹vāruṇī kṣīre ¹⁰sarpasthā nāgapāśinī
patākinī ca vāyavye ¹¹mṛgasthā śarkaropari
34.10
saumyā tileṣu saṃsthāpyā ¹²[śaṅkhino nidhi]-saṃsthitā
māheśvarī ¹³vṛṣagatā navanīte ¹⁴tu śūlinī
34.11
maulinyo¹⁵ varadāstadvat kartavyā bālakānvitāḥ¹⁶
¹⁷śaktyā pañcapalādūrdhvamāsahasrāt prakalpayet
34.12
mūrtayo ¹baddhamukuṭā savāhanā ghaṭanīyāḥ| anuktavāhanānāntu ²brāhmādyāgneyīnairṛtīnāntu
³tattallokapālavāhanānyeva ⁴vāhanāni lokapālānusāriṇya iti śruteḥ| tena⁵ haṃsārūḍhā
brāhmī chāgārūḍhā āgneyī⁶[narārūḍhā nairṛtī ghaṭanīyā]| anantasya ⁷[tu kvacidvāhanādarśanāt] anantaśaktirvāhanaśūnyaiva kartavyā
sarvāsāmupari⁸sthāpyaṃ pañcavarṇaṃ vitānakam
dhenavo daśakumbhāśca vastra-⁹yugmāni caiva hi
34.13
madhyame dve tu ¹⁰gurave ṛtvigbhyo'¹¹nyāstathaiva ca
tato maṅgalaśabdena snātaḥ śuklāmbaro budhaḥ
triḥ pradakṣiṇāmāvṛtya mantrameta-¹²mudīrayet
34.14
namo namaḥ pāpavināśinībhyo brahmāṇḍa-¹³[lokeśvarapālinībhyaḥ
āśaṃsitādhikyaphalapradābhyo] digbhyastathā kalpalatāvadhūbhyaḥ
34.15
iti sakala-¹⁴digaṅganāpradānaṃ bhavabhayasūdanakāri yaḥ karoti
abhimataphalade sa ¹⁵nākaloke vasati ¹⁶[pitāmahavatsarāṇi ¹⁷viṃśat
34.16
pitṛ-] śatamatha tārayedgavāñcedguru¹⁸-duritaughavighātaśuddhadehaḥ¹⁹
surapati-²⁰vanitāsahasrasaṃghaiḥ²¹ parivṛtamambu-²²ruhodgavābhi-²³vandyaḥ
34.17
¹[iti vidhānamidaṃ ²digaṅganānāṃ kanaka]-kalpalatāvinivedane
paṭhati yaḥ smaratīha ³tathekṣate ⁴sa padameti purandarasevitam
Linked texts (6)
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Dānakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Dānakalpataru — Lakṣmīdhara, Sanskrit